Xâm nhập mặn bủa vây, nhiều diện tích lúa ở Quảng Ngãi chết khô

Những ngày qua, dưới cái nắng gay gắt và nền nhiệt cao kéo dài, nhiều cánh đồng lúa vụ hè thu ở xã Tịnh Khê (tỉnh Quảng Ngãi) không còn màu xanh vốn có mà dần ngả vàng, khô cháy. Nắng nóng kết hợp với tình trạng xâm nhập mặn xuất hiện sớm đã khiến nhiều diện tích lúa vừa bén rễ đã chậm phát triển, héo úa, thậm chí chết hàng loạt, khiến người dân thấp thỏm lo một vụ mùa thất bát.

Tại cánh đồng thôn Mỹ Lại, không khó để bắt gặp hình ảnh những thửa ruộng lúa loang lổ màu vàng úa. Dù đã nhiều lần bơm nước vào ruộng để rửa mặn, cứu lúa, song phần lớn diện tích vẫn không thể phục hồi. Người dân ngày nào cũng ra đồng kiểm tra, nhưng càng nhìn lúa héo rũ, nỗi lo mất trắng càng hiện rõ trên gương mặt.

Vụ hè thu năm nay, gia đình ông Trần Ngọc Thắng, trú thôn Mỹ Lại, gieo sạ hơn 2 sào lúa (mỗi sào 500m2). Theo ông Thắng, mọi năm vào thời điểm này, nguồn nước phục vụ sản xuất vẫn đảm bảo, tình trạng xâm nhập mặn nếu có cũng xuất hiện muộn và không kéo dài. Thế nhưng năm nay, nước mặn đã xâm nhập từ rất sớm.

“Lúa vừa nảy mầm, bén rễ thì nước mặn tràn vào. Chúng tôi cố gắng bơm nước liên tục để giảm độ mặn nhưng không hiệu quả. Nhiều đám lúa khô cháy từng ngày, nhìn mà xót ruột”, ông Thắng chia sẻ.

Cũng theo ông Thắng, chưa năm nào xâm nhập mặn diễn ra khốc liệt như vụ hè thu năm nay. Độ mặn trong nguồn nước tăng cao khiến cây lúa không thể sinh trưởng bình thường. Dù đã áp dụng nhiều biện pháp cứu chữa, nhiều diện tích vẫn bị chết khô.

Không riêng gia đình ông Thắng, nhiều hộ dân tại thôn Mỹ Lại cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Trước tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn kéo dài, bà con liên tục vận hành máy bơm để đưa nước vào ruộng với hy vọng giảm độ mặn, cứu cây lúa. Tuy nhiên, mọi nỗ lực gần như không mang lại kết quả.

Ông Lâm Thành Hân (63 tuổi), một hộ có 3 sào lúa bị thiệt hại nặng, cho biết gia đình đã đầu tư khá lớn cho vụ sản xuất này, từ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến tiền thuê nhân công làm đất, gieo sạ. Khi lúa bị ảnh hưởng, ông tiếp tục bỏ thêm chi phí mua nhiên liệu, tiền điện để vận hành máy bơm nhiều ngày liền nhằm cứu ruộng lúa.

“Chi phí sản xuất năm nay tăng cao hơn hẳn mọi năm nhưng lúa vẫn chết dần. Chúng tôi bơm nước liên tục, mong giảm độ mặn để cây hồi phục nhưng không được. Bây giờ nhìn ruộng lúa héo khô mà bất lực, nguy cơ mất trắng rất lớn. Bao nhiêu vốn liếng dồn vào vụ này giờ đứng trước nguy cơ mất hết”, ông Hân buồn bã nói.

Điều khiến nhiều nông dân thêm lo lắng là nhiều diện tích lúa đã chết nhưng không còn nguồn mạ để gieo cấy bổ sung. Nếu phải gieo sạ lại cũng khó đảm bảo khung lịch thời vụ, ảnh hưởng đến năng suất cả vụ. Một số diện tích vì vậy có khả năng phải bỏ hoang nếu không sớm có nguồn nước ngọt.

Theo thống kê sơ bộ của UBND xã Tịnh Khê, hiện khu vực thôn Mỹ Lại có 29 hộ dân với khoảng 4,5 ha lúa bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn. Trong đó, nhiều diện tích bị thiệt hại từ 70-100%. Nếu nắng nóng tiếp tục kéo dài và nguồn nước ngọt không được bổ sung kịp thời, diện tích thiệt hại có thể còn tiếp tục gia tăng.

Ông Nguyễn Hoài Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê cho biết, chính quyền địa phương đang thường xuyên theo dõi diễn biến độ mặn trên các tuyến kênh mương nội đồng để kịp thời thông tin cho người dân chủ động ứng phó.

Theo ông Thanh, địa phương cũng vận động các hộ dân tranh thủ những thời điểm có nguồn nước ngọt để bơm vào ruộng, đồng thời hướng dẫn gieo sạ lại đối với những diện tích còn khả năng phục hồi nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại. Về lâu dài, lãnh đạo UBND xã Tịnh Khê cho rằng, cần có những giải pháp căn cơ hơn để thích ứng với tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn ngày càng diễn biến phức tạp do tác động của biến đổi khí hậu.

“Địa phương sẽ kiến nghị UBND tỉnh và các ngành chức năng nghiên cứu, triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm hạn chế tác động của hạn hán, xâm nhập mặn đối với sản xuất nông nghiệp. Việc đầu tư hoàn thiện hệ thống thủy lợi, kiểm soát nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng cho sản xuất là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại, giúp người dân yên tâm bám đồng, ổn định sinh kế”, ông Thanh cho biết.