Xuất khẩu cà phê đạt kỷ lục với điểm sáng cà phê chế biến

Niên vụ cà phê 2025/2026 (từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026), xuất khẩu cà phê Việt Nam tiếp tục tạo dấu ấn mới về kim ngạch.

Tại Hội nghị tổng kết niên vụ cà phê 2025/2026 và phương hướng niên vụ 2026/2027, do Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) tổ chức ngày 19/10 ở TP.HCM, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch VICOFA, cho biết, niên vụ 2025/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,8 triệu tấn cà phê, thu về khoảng 8,5 tỷ USD, tăng 21% về khối lượng và 1% về kim ngạch so với niên vụ trước. Mức tăng kim ngạch tuy khiêm tốn nhưng đây là kỷ lục mới về kim ngạch xuất khẩu cà phê trong một niên vụ.

Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, chia sẻ, kỷ lục về kim ngạch xuất khẩu cà phê niên vụ 2025/2026 là rất đáng ghi nhận vì đã vượt xa mức 6 tỷ USD/năm từng được đặt ra cho xuất khẩu cà phê đến 2030.

Chế biến sâu đóng góp 1,5 tỷ USD

Trong niên vụ 2025/2026, xuất khẩu cà phê nhân xanh đạt khoảng 1,65 triệu tấn, kim ngạch gần 7 tỷ USD. So với niên vụ 2024/2025, khối lượng tăng 21,4% nhưng kim ngạch giảm 1,5%. Nguyên nhân chính là giá xuất khẩu giảm mạnh, duy trì mức trung bình từ 3.500-4.000 USD/tấn.

Trong bối cảnh đó, cà phê chế biến sâu trở thành điểm sáng của ngành cà phê. Xuất khẩu nhóm sản phẩm này đạt khoảng 142.600 tấn (chưa quy đổi sang cà phê nhân), kim ngạch khoảng 1,5 tỷ USD; tăng khoảng 15% về lượng và 14% về giá trị.

Tính trên tổng kim ngạch 8,5 tỷ USD, cà phê chế biến sâu đóng góp khoảng 17,6%. Kết quả này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của cà phê chế biến trong việc nâng giá trị của cà phê Việt Nam.

Ông Lê Hoàng Tài đánh giá, trong niên vụ vừa qua, khối lượng cà phê xuất khẩu tăng 21% nhưng kim ngạch chỉ tăng 1%, có nghĩa là giá trị thu về trên mỗi tấn cà phê xuất khẩu đã giảm nhiều theo diễn biến giá cà phê thế giới. Trong khi đó, 6 tháng đầu năm 2026 (thuộc niên vụ 2025/2026) cà phê chế biến chỉ chiếm khoảng 8% về khối lượng cà phê xuất khẩu nhưng đóng góp khoảng 17,5% tổng kim ngạch xuất của cà phê. Những con số này cho thấy sự tăng trưởng về kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam không còn nằm ở việc bán thêm cà phê mà nhờ vào nâng giá trị của mỗi tấn cà phê thông qua chế biến sâu, cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn và xây dựng thương hiệu.

VICOFA cho biết, sự chuyển dịch từ xuất khẩu nhân xanh sang cà phê hòa tan, tinh chế, phối trộn... đang diễn ra mạnh mẽ, gắn với việc đầu tư các nhà máy công nghệ cao tại khu vực Bình Dương (TP.HCM) và Tây Nguyên.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, bên cạnh những doanh nghiệp FDI như Nestlé, Tata... nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã và đang tiếp tục đầu tư xây dựng và nâng cao công suất nhà máy chế biến cà phê hòa tan như Trung Nguyên, Intimex Group, Vĩnh Hiệp, An Thái, Vinacafé Biên Hòa, Phúc Sinh...

Về thị trường, Liên minh châu Âu (EU) vẫn là thị trường lớn nhất của cà phê Việt Nam, chiếm trên 38% thị phần xuất khẩu. Hoa Kỳ và Nhật Bản tiếp tục duy trì mức ổn định từ 5-7%/thị trường, chủ yếu phục vụ cho ngành công nghiệp chế biến đồ uống sẵn và cà phê hòa tan.

Trong khi đó, Trung Quốc là thị trường đang có sự tăng trưởng nóng đối với các thương hiệu cà phê hòa tan và chuỗi cung ứng nguyên liệu chế biến sâu từ Việt Nam.

Thích ứng EUDR để nâng sức cạnh tranh

Cùng với chế biến sâu, khả năng đáp ứng Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) là điểm nhấn quan trọng của ngành cà phê Việt Nam, góp phần làm tăng giá trị cà phê xuất khẩu.

VICOFA cho biết, đến nay, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện dữ liệu định vị GPS và bản đồ hóa vùng trồng bền vững. Những lô hàng chứng minh được tính hợp pháp, không gây mất rừng nhận được sự quan tâm của các nhà rang xay châu Âu.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê đã thu được mức giá cộng thêm khoảng 50 USD/tấn đối với sản phẩm đáp ứng EUDR. Điều này cho thấy việc đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu của thị trường nhập khẩu đã có thể mang lại lợi ích thương mại trực tiếp cho ngành cà phê.

Bước sang niên vụ 2026/2027, VICOFA xác định phối hợp xây dựng, triển khai kế hoạch hành động quốc gia thích ứng EUDR giai đoạn 2026 - 2030; thúc đẩy hợp tác về sản xuất giảm phát thải, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Ông Lê Hoàng Tài nhấn mạnh "Các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là EU, đang chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về tiêu chuẩn, truy xất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường. Vì vậy việc đáp ứng các tiêu chuẩn không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là giấy thông hành để cả ngành cà phê Việt Nam giữ vững và nâng cao vị thế tại thị trường tiêu thụ lớn nhất".

Với EU là thị trường tiêu thụ lớn nhất, năng lực truy xuất nguồn gốc có ý nghĩa quan trọng đối với việc giữ khách hàng và duy trì vị thế cà phê Việt Nam. Yêu cầu này cũng đặt ra với nguyên liệu nhập khẩu để chế biến, tái xuất sang châu Âu, khiến doanh nghiệp phải kiểm soát chặt hơn toàn bộ chuỗi cung ứng.