Xuất khẩu cà phê trước nghịch lý tăng lượng nhưng hụt giá trị - Tạp chí Kinh tế

Thứ bảy 08/08/2026 03:49

e-ISSN 3093-3501

Lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam tăng mạnh trong 7 tháng đầu năm 2026 nhưng kim ngạch vẫn đi xuống khi giá bình quân giảm sâu. Diễn biến này cho thấy lợi thế về sản lượng chưa đủ bảo đảm tăng trưởng giá trị, đặt ngành cà phê trước yêu cầu đẩy nhanh chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường và chuẩn hóa chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào biến động giá nguyên liệu.

| Xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong ngắn hạn có thể chậm lại do nguồn cung trong nước xuống thấp. Ảnh: TH. |

Lượng tăng không bù được mức giảm của giá

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy bức tranh xuất khẩu cà phê 7 tháng đầu năm 2026 nổi lên một nghịch lý rõ rệt, cả nước xuất khẩu 1,314 triệu tấn cà phê, thu về 5,45 tỷ USD, tăng 21,1% về lượng nhưng giảm 11,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Khoảng cách lớn giữa 2 chỉ tiêu cho thấy giá là yếu tố kéo lùi kim ngạch, dù năng lực đưa hàng ra thị trường vẫn được duy trì.

Xu hướng này đã thể hiện từ quý II/2026 khi xuất khẩu đạt 463,7 nghìn tấn, trị giá 2,06 tỷ USD, giảm 21,5% về lượng và 25% về trị giá so với quý I. So với quý II/2025, khối lượng chỉ giảm 1,1% nhưng giá trị giảm tới 23,1%, phản ánh sự suy yếu của giá bán bình quân chứ không đơn thuần là tác động mùa vụ.

Cục Xuất nhập khẩu dự báo xuất khẩu cà phê của Việt Nam trong ngắn hạn có thể chậm lại do nguồn cung trong nước xuống thấp, trong khi doanh nghiệp vẫn chịu áp lực về chi phí thu mua, chi phí tài chính và tồn kho.

Ở chiều ngược lại, những ngày cuối tháng 7/2026 ghi nhận sự phục hồi mạnh của thị trường cà phê thế giới. Tại sàn London ngày 29/7, giá Robusta kỳ hạn tháng 9/2026 và tháng 11/2026 tăng lần lượt 6% và 6,8% so với đầu tháng, lên 3.877 USD/tấn và 3.859 USD/tấn. Giá cà phê tại các tỉnh Tây Nguyên cũng tăng 7.800-8.000 đồng/kg, dao động 97.800-98.500 đồng/kg, trong bối cảnh tồn kho trong dân giảm và doanh nghiệp duy trì nhu cầu mua.

Đà tăng được hỗ trợ bởi mưa trái mùa làm chậm thu hoạch tại Brazil, tồn kho Arabica đạt chuẩn trên sàn ICE xuống mức thấp nhất trong hơn hai năm và xuất khẩu Arabica toàn cầu suy giảm.

Tuy nhiên, giá giao ngay, giá kỳ hạn cuối tháng không đồng nghĩa giá xuất khẩu bình quân lập tức phục hồi, bởi kim ngạch còn phản ánh những hợp đồng chốt ở thời điểm giá thấp hơn, do đó sự hồi phục cuối tháng 7 vì thế chưa đủ đảo chiều bức tranh giảm giá trị của cả giai đoạn.

Cơ cấu mặt hàng cũng cho thấy một tín hiệu đáng chú ý. Trong 6 tháng, lượng xuất khẩu các chủng loại đều tăng, song trị giá Robusta và Arabica giảm theo giá; ngược lại, cà phê Excelsa và cà phê chế biến vẫn tăng về trị giá. Đây là chỉ dấu cho thấy phần tăng trưởng bền hơn đang nằm ở những phân khúc khác biệt hóa và có hàm lượng chế biến cao.

| Nhu cầu cà phê hòa tan và rang xay trên thị trường trong nước và thế giới tăng nhanh. Ảnh: TH. |

Chuyển trọng tâm từ bán nhiều sang bán có giá trị

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) nhận định, kim ngạch giảm chủ yếu do giá thế giới đi xuống. Theo đó, cà phê chế biến trong 6 tháng mới chiếm khoảng 8,2-8,3% tổng lượng nhưng đóng góp tới 17,5% tổng kim ngạch. Tỷ lệ này củng cố yêu cầu mở rộng cà phê hòa tan, rang xay, phối trộn và các dòng sản phẩm chuyên biệt nhằm nâng cao giá trị.

Thị trường Trung Quốc cũng đang mở ra một hướng đi đáng chú ý khi trong 5 tháng đầu năm đã nhập 17,5 nghìn tấn cà phê Việt Nam, trị giá 99,6 triệu USD, tăng 76,9% về lượng và 87,1% về trị giá, giúp thị phần của Việt Nam tăng từ 11,57% lên 20,40%.

Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết, nhu cầu cà phê hòa tan và rang xay tăng nhanh, nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến cuối năm, là cơ sở để tận dụng tốt hơn xu hướng tiêu dùng mới tại Đông Bắc Á.

Tuy vậy, châu Âu vẫn là khu vực xuất khẩu trọng điểm dù dư địa tại thị trường này ngày càng gắn với khả năng đáp ứng Quy định chống mất rừng của EU (EUDR), truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn xanh.

Theo VICOFA, việc đẩy mạnh cà phê nhân đáp ứng EUDR, cùng với cà phê đặc sản và hữu cơ, có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận nhóm người mua sẵn sàng trả giá cao hơn.

Ở cấp quản lý, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng lưu ý tình trạng một số mặt hàng tăng sản lượng nhưng giảm giá trị, trong khi liên kết giữa vùng nguyên liệu, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu còn lỏng lẻo. Quan điểm điều hành được Bộ trưởng nhấn mạnh là lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ tổ chức lại sản xuất, đặt xuất khẩu trong toàn bộ chuỗi từ giống, vùng nguyên liệu, thu mua, chế biến đến logistics, phân phối và tuân thủ tiêu chuẩn xanh.

Như vậy, giá cà phê Robusta hồi phục cuối tháng 7 vừa qua có thể hỗ trợ giao dịch và cải thiện tâm lý thị trường, nhưng chưa đủ động lực để thay thế một chiến lược nâng giá trị dài hạn.

Khi biến động giá ngày càng lớn và tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng chặt chẽ, dư địa tăng trưởng của cà phê Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tỷ trọng chế biến sâu, chất lượng vùng nguyên liệu, dữ liệu truy xuất và khả năng phân bổ thị trường. Do đó, việc chuyển từ mục tiêu bán nhiều sang bán đúng phân khúc, đúng tiêu chuẩn và với giá trị cao hơn mới là điều kiện cần thiết để kim ngạch xuất khẩu cà phê lấy lại đà tăng bền vững.

Đài Loan (Trung Quốc) vừa cập nhật danh sách doanh nghiệp thủy sản Việt Nam được phép xuất khẩu sang thị trường này, nâng tổng số lên 787 doanh nghiệp.

Bảy tháng năm 2026, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực cả về lượng và giá trị, khẳng định vị thế trên thị trường thế giới. Kết quả này tạo nền tảng thuận lợi để ngành hồ tiêu Việt Nam hướng tới tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.

Ngành thủy sản Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu, sản phẩm sơ chế sang các sản phẩm chế biến sâu, hàng hóa giá trị gia tăng cao. Đây được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị xuất khẩu và hướng tới mục tiêu kim ngạch 12 tỷ USD trong năm 2026.

Từ ngày 10/8/2026, phương tiện không người lái và hàng hóa qua Cửa khẩu thông minh tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị được thực hiện theo quy trình kiểm dịch y tế mới.

Hơn một tháng, kể từ khi Liên minh châu Âu (EU) đồng loạt triển khai các quy định mới đối với thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới, những tác động ban đầu đã dần hiện rõ. Không chỉ làm thay đổi cấu trúc chi phí hay yêu cầu tuân thủ, các chính sách mới còn cho thấy, EU đang định hình một mô hình quản lý thương mại số chặt chẽ hơn. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, bà Phạm Thị Xuân, Viện trưởng Viện Phát triển bền vững và Kinh tế số, phân tích những tác động bước đầu, các rủi ro cần lưu ý và khuyến nghị giải pháp giúp doanh nghiệp thích ứng, duy trì lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU.

Hiện có 167 doanh nghiệp Ba Lan được phép xuất khẩu nông sản, thực phẩm sang thị trường Việt Nam. Đây là nền tảng để doanh nghiệp hai nước tăng cường kết nối, mở rộng hợp tác thương mại trong lĩnh vực thực phẩm và nông sản.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, trí tuệ nhân tạo (AI) và thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cách tiếp cận mới cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Hội thảo Hợp tác công nghiệp chế tạo Việt Nam - Hà Lan 2026 mở ra diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp hai nước, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đầu tư, phát triển chuỗi cung ứng bền vững và mở rộng thị trường xuất khẩu trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Sự góp mặt của hơn 1.000 doanh nghiệp đến từ hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành thực phẩm, đồ uống (Vietfood & Beverage - ProPack Vietnam 2026) cho thấy sức hút ngày càng lớn của ngành thực phẩm, đồ uống (F&B) Việt Nam, đồng thời mở ra nhiều cơ hội kết nối giao thương, chuyển giao công nghệ và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trước sức ép ngày càng rõ nét của hàng nhập khẩu, phòng vệ thương mại (PVTM) đang trở thành công cụ cần thiết để bảo vệ sản xuất trong nước trước những hành vi cạnh tranh không công bằng. Hiệu quả của công cụ này không chỉ được đo bằng khả năng hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp nội địa, mà còn phụ thuộc vào việc bảo đảm kỷ luật cạnh tranh, duy trì nguồn cung và hài hòa lợi ích chung của nền kinh tế.

Cùng với việc từng bước hoàn thiện tuyến cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, Lạng Sơn đang đẩy nhanh đầu tư hạ tầng cửa khẩu và triển khai Đề án thí điểm Cửa khẩu thông minh nhằm nâng cao năng lực thông quan. Sự kết nối đồng bộ giữa hạ tầng giao thông, hạ tầng logistics và chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ mở rộng dư địa phát triển kinh tế cửa khẩu, tăng sức cạnh tranh cho hoạt động xuất nhập khẩu trên hành lang kinh tế Việt Nam - Trung Quốc.

Từ ngày 10/8/2026, các thủ tục xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh qua lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành thuộc Cửa khẩu quốc tế Lào Cai được thực hiện theo quy trình điện tử trên nền tảng cửa khẩu số. Infographic giới thiệu quy trình thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu qua lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành thuộc Cửa khẩu quốc tế Lào Cai trên nền tảng cửa khẩu số.

Xuất khẩu rau quả của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh trong 7 tháng năm 2026 khi kim ngạch tiến gần mốc 5 tỷ USD. Sự phục hồi của sầu riêng cùng việc tăng cường năng lực kiểm nghiệm đang tạo động lực mới, mở rộng dư địa bứt phá cho toàn ngành.

Công an TP. Hồ Chí Minh chủ trì điều tra, xử lý các hành vi mua bán, cho thuê, mượn, sử dụng trái phép mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và các hành vi gian lận liên quan. Đồng thời, Thành phố giao nhiều nhiệm vụ cho các sở, ngành và địa phương nhằm tăng cường quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, bảo đảm chất lượng nông sản xuất khẩu và siết chặt quản lý hoạt động xuất khẩu gạo.

Thị trường Trung Quốc tiếp tục mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho rau quả Việt Nam khi nhu cầu tiêu thụ không ngừng gia tăng, nhiều rào cản kỹ thuật từng bước được tháo gỡ và các mặt hàng chủ lực đang đứng trước cơ hội mở rộng thị phần xuất khẩu.