Xuất khẩu cà phê và gạo ‘hụt hơi’

Äà giảm của giá nông sản trên thá» trÆ°á»ng kéo tụt kim ngạch xuất khẩu 3 tháng Äầu nÄm của hai mặt hà ng chủ lá»±c là cà phê và gạo, trong bá»i cảnh nguá»n cung gia tÄng. Quý I, Viá»t Nam xuất khẩu khoảng 590.500 tấn cà phê, thu vá» 2,75 tá»· USD, tÄng 12,5% vá» lượng nhÆ°ng giảm 7,1% vá» trá» giá so vá»i cùng kỳ nÄm trÆ°á»c. Nguyên nhân giá xuất khẩu bình quân mặt hà ng nà y khoảng 4.657 USD má»t tấn, giảm 17,6%. Trên thá» trÆ°á»ng ná»i Äá»a, giá cà phê Robusta tuần qua cÅ©ng xuá»ng quanh 85.000-86.000 Äá»ng má»t kg, thấp hÆ¡n khoảng 35% so vá»i cùng kỳ nÄm ngoái, mức thấp nhất 3 nÄm qua. Diá» n biến tÆ°Æ¡ng tá»± xảy ra vá»i gạo khi xuất khẩu 3 tháng Äầu nÄm Äạt khoảng 2,3 triá»u tấn, tÆ°Æ¡ng ÄÆ°Æ¡ng 1,11 tá»· USD, gần nhÆ° Äi ngang vá» lượng nhÆ°ng giảm 7,8% vá» giá trá». Giá xuất khẩu bình quân Äạt khoảng 480 USD má»t tấn, giảm 8%, trong Äó Äã bao gá»m các dòng gạo thÆ¡m và chất lượng cao. Trong khi Äó, giá giao dá»ch phá» biến của gạo 5% tấm còn quanh 360-365 USD má»t tấn, cho thấy mặt bằng giá thá»±c tế vẫn á» mức thấp. Äằng sau xu hÆ°á»ng nà y là áp lá»±c dÆ° cung ngà y cà ng rõ rá»t trên thá» trÆ°á»ng toà n cầu. Vá»i cà phê, sản lượng nÄm 2026 Äược dá»± báo vượt nhu cầu khoảng 10 triá»u bao khi các quá»c gia sản xuất lá»n Äá»ng loạt Äược mùa. Brazil – nÆ°á»c xuất khẩu lá»n nhất thế giá»i – chuẩn bá» bÆ°á»c và o vụ thu hoạch từ giữa nÄm vá»i sản lượng dá»± kiến tÄng mạnh, trong khi tá»n kho trên các sà n quá»c tế Äang Äi lên, khiến các nhà rang xay hạn chế mua và o. Ãng Nguyá» n Nam Hải, Chủ tá»ch Hiá»p há»i Cà phê – Ca cao Viá»t Nam (Vicofa), cho rằng thá» trÆ°á»ng Äang phản ứng trÆ°á»c kỳ vá»ng nguá»n cung tÄng nhanh, trong khi nhu cầu chÆ°a có dấu hiá»u cải thiá»n tÆ°Æ¡ng ứng. Bên cạnh Äó, các yếu tá» tà i chÃnh và Äá»a chÃnh trá» cÅ©ng khiến giá biến Äá»ng mạnh hÆ¡n, khi dòng tiá»n Äầu cÆ¡ rút khá»i thá» trÆ°á»ng sau giai Äoạn tÄng nóng. Ãp lá»±c giá không chá» Äến từ cung – cầu mà còn lan sang hoạt Äá»ng thÆ°Æ¡ng mại. Chi phà váºn chuyá»n và Äầu và o vẫn á» mức cao khiến doanh nghiá»p tháºn trá»ng hÆ¡n trong giao dá»ch. Má»t sá» ÄÆ¡n vá» cho biết cÆ°á»c váºn chuyá»n sang châu Ãu tÄng gấp Äôi, buá»c há» phải xuất khẩu cầm chừng, kéo theo nhu cầu thu mua trong nÆ°á»c suy yếu. Theo Hiá»p há»i LÆ°Æ¡ng thá»±c Viá»t Nam, giá gạo giảm chủ yếu do cung toà n cầu tÄng mạnh trong khi nhu cầu chững lại. Viá»c nhiá»u quá»c gia sản xuất lá»n Äược mùa, cùng vá»i má»t sá» nÆ°á»c dỡ bá» hạn chế xuất khẩu, khiến thá» trÆ°á»ng rÆ¡i và o trạng thái dÆ° cung và cạnh tranh ngà y cà ng gay gắt. Bên cạnh Äó, các thá» trÆ°á»ng nháºp khẩu lá»n tại châu à có xu hÆ°á»ng giảm mua hoặc giãn tiến Äá» nháºp khẩu, tạo thêm áp lá»±c lên mặt bằng giá. Dữ liá»u từ Bá» Nông nghiá»p Mỹ (USDA), niên vụ 2025-2026, thá» trÆ°á»ng gạo toà n cầu tiếp tục á» trạng thái nguá»n cung dá»i dà o khi sản lượng duy trì á» mức cao tại các nÆ°á»c sản xuất lá»n. Äiá»u nà y khiến cạnh tranh xuất khẩu gia tÄng và gây áp lá»±c lên giá. á» góc Äá» rá»ng hÆ¡n, các tá» chức quá»c tế cÅ©ng cho thấy xu hÆ°á»ng tÆ°Æ¡ng tá»±. Dá»± báo của FAO cho thấy sản lượng gạo toà n cầu niên vụ 2025-2026 có thá» Äạt khoảng 563,4 triá»u tấn, tÄng 2,1% và láºp ká»· lục má»i. Thá»±c tế, má»t sá» thá» trÆ°á»ng nhÆ° Trung Quá»c tÄng mua, nhÆ°ng mức tÄng chÆ°a Äủ bù Äắp cho xu hÆ°á»ng giá chung Äi xuá»ng. Philippines vẫn là khách hà ng lá»n nhất, chiếm hÆ¡n má»t ná»a thá» phần, tuy nhiên mức giá nháºp khẩu không còn cao nhÆ° trÆ°á»c. Trong ngắn hạn, triá»n vá»ng của hai mặt hà ng gạo và cà phê vẫn phụ thuá»c lá»n và o diá» n biến cung – cầu toà n cầu. Vá»i gạo, mặt bằng giá nhiá»u khả nÄng duy trì á» mức thấp nếu nguá»n cung tiếp tục dá»i dà o. Trong khi Äó, vá»i cà phê, nguá»n cung từ Brazil và Indonesia dá»± kiến tiếp tục gây áp lá»±c trong quý II, còn nhu cầu tại EU và Mỹ phục há»i cháºm. Yếu tá» thá»i tiết, Äặc biá»t nguy cÆ¡ El Nino quay trá» lại, có thá» trá» thà nh biến sá» lá»n nhÆ°ng tác Äá»ng rõ nét hÆ¡n từ cuá»i nÄm. Khi giá xuất khẩu bình quân của cả cà phê và gạo cùng Äi xuá»ng, tÄng trÆ°á»ng kim ngạch thá»i gian tá»i sẽ phụ thuá»c nhiá»u hÆ¡n và o sản lượng, khiến dÆ° Äá»a cải thiá»n giá trá» xuất khẩu trá» nên hạn chế, theo các chuyên gia.