Xuất khẩu nông sản: Thêm nhiều hàng rào kỹ thuật

| | Khách hàng nước ngoài tham quan vùng trồng ca cao tại xã Phú Hòa. Ảnh: Bình Nguyên |

Nếu doanh nghiệp (DN) xuất khẩu nông sản không cập nhật kịp thời các quy định mới của các thị trường sẽ mất cơ hội cạnh tranh ở thị trường trọng điểm còn giàu tiềm năng.

Siết chặt các yêu cầu kiểm dịch

Thời gian qua, thị trường EU và nhiều thị trường khác tiếp tục siết chặt các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động - thực vật. Trong đó, hạ mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật và bổ sung đối tượng kiểm dịch mới; tạo thêm yêu cầu đối với nông sản xuất khẩu của Việt Nam.

Tiến sĩ Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn Phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: EU đang tiếp tục giảm mức dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật với nhiều mặt hàng nông sản nhập khẩu. Cụ thể, EU đang dự thảo quy định siết chặt mức dư lượng tối đa với các hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, nhiều mức dư lượng dự kiến giảm rất sâu. Quy định mới này dự kiến sẽ công bố vào quý I-2027 và có hiệu lực sau 6 tháng. Đây là thời gian chuyển tiếp để các nước xuất khẩu chủ động điều chỉnh sản xuất cho phù hợp với yêu cầu mới. Đồng thời trong nội bộ EU cũng bắt đầu xuất hiện sự khác biệt. Cụ thể, trước đây, các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động - thực vật được áp dụng thống nhất cho toàn bộ 27 quốc gia thành viên của EU thì gần đây, một số nước đã ban hành quy định riêng cao hơn mức chung quy định của EU.

Theo Tiến sĩ Ngô Xuân Nam, nếu DN, nông dân không cập nhật kịp thời các quy định liên quan của EU, Việt Nam có thể bị cảnh báo, bị kiểm tra tăng cường, nếu vi phạm thì hàng sẽ bị trả về hoặc tiêu hủy, chi phí tuân thủ bị tăng lên. Bên cạnh đó, xu hướng quản lý của EU hiện nay không còn dừng ở khâu kiểm tra tại cửa khẩu mà chuyển sang quản lý rủi ro trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Nếu DN duy trì tốt việc kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, trong 6 tháng, EU sẽ xem xét giảm tần suất kiểm tra, ngược lại, có thể tăng tần suất nếu phát hiện vi phạm.

Trước đây, Việt Nam có 7 mặt hàng nằm trong diện kiểm soát, nhờ cải thiện công tác quản lý, EU đã giảm còn 4 mặt hàng thực vật thuộc diện kiểm soát tăng cường khi nhập khẩu gồm: sầu riêng, thanh long, đậu bắp và ớt. Trong đó, sầu riêng được kiểm tra với tần suất 20%, thanh long 30%...

Ngoài ra, EU cũng sẽ áp dụng những quy định mới về chống phá rừng. Theo đó, các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam gồm: cao su, gỗ, cà phê, ca cao, gia súc… phải có dữ liệu địa lý chứng minh không gây mất rừng, có hồ sơ chứng minh sản xuất hợp pháp.

Thị trường lớn của Ðồng Nai

EU là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Đồng Nai. Các mặt hàng nông - lâm - thủy sản xuất khẩu chủ lực của thành phố sang thị trường này khá đa dạng như: gỗ, sản phẩm gỗ, cà phê, ca cao, hạt điều, hạt tiêu, rau, trái cây, bánh kẹo… Những mặt hàng nêu trên còn rất giàu tiềm năng xuất khẩu vào thị trường EU.

| | Sản phẩm ca cao giàu tiềm năng xuất khẩu vào thị trường EU. Trong ảnh: Vùng trồng ca cao tại xã Phú Hòa. |

Ông Vũ Thái Sơn, Chủ tịch Hội điều Đồng Nai khẳng định: Năm 2025, dù trong bối cảnh thương mại quốc tế bất ổn, ngành điều Việt Nam lần đầu tiên đạt dấu mốc xuất khẩu vượt 5 tỷ USD. Cú bứt phá này đã đưa hạt điều liên tục thiết lập kỷ lục mới về kim ngạch xuất khẩu, ngành điều vươn lên trở thành ngành hàng tỷ đô, xuất khẩu đi hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Xu hướng tiêu dùng ưu tiên lựa chọn sản phẩm điều xanh, điều sạch đang tăng nhanh. Đặc biệt là những thị trường khó tính yêu cầu nông dân chuyển đổi quy trình sản xuất sạch. Để đẩy mạnh xuất khẩu vào những thị trường này, DN chế biến cũng cần đầu tư những nhà máy xanh.

Theo ông Vũ Thái Sơn, Ðồng Nai không chỉ là “thủ phủ” trồng điều của Việt Nam mà còn là một trong những trung tâm sản xuất, chế biến điều quan trọng của thế giới. Thành phố Đồng Nai cần quan tâm triển khai nhiều chính sách hỗ trợ phát triển chế biến sâu, tăng lợi thế cạnh tranh ở thị trường xuất khẩu.

Dưới góc nhìn khác, Ông Jos van Gulick, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nedspice Processing Việt Nam (vốn đầu tư Hà Lan) chia sẻ: Chúng tôi đã đầu tư 2 nhà máy chế biến hiện đại tại Thành phố Hồ Chí Minh và xã Đồng Tâm, thành phố Đồng Nai. DN đã liên kết với khoảng 10 ngàn nông dân trồng hồ tiêu gắn với mục tiêu xây dựng chuỗi liên kết sản xuất bền vững, đạt tiêu chuẩn thị trường xuất khẩu. Thách thức sản xuất hồ tiêu là tỷ lệ sản lượng hồ tiêu đạt chất lượng theo tiêu chuẩn của nhiều thị trường khó tính đang giảm do canh tác nhỏ lẻ, trồng xen canh, nhiễm chéo giữa các cây trồng.

Ông Jos van Gulick chia sẻ: Đồng Nai là vùng nguyên liệu lớn của DN. Thời gian tới, DN tiếp tục duy trì và mở rộng chương trình phát triển chuỗi cung ứng tiêu bền vững ở thành phố Đồng Nai. Nedspice cũng đang nghiên cứu Đồng Nai là địa điểm tiềm năng đầu tư một tổ hợp chế biến gia vị tích hợp, định hướng xuất khẩu, đạt chuẩn an toàn thực phẩm, được thiết kế mang lại giá trị kinh tế lâu dài cho khu vực. Mục tiêu nâng cao giá trị xuất khẩu của Đồng Nai thông qua sản phẩm nông nghiệp chế biến sâu; tạo nguồn thu cho thành phố thông qua việc làm, các đối tác cung ứng của Nedspice.

Các DN chế biến, xuất khẩu nông sản trên địa bàn thành phố Ðồng Nai rất quan tâm đến chính sách ưu đãi cho nhà đầu tư. Ðặc biệt, DN mong tiếp cận được chính sách hỗ trợ xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến sâu.

Bình Nguyên

Nguồn: https://baodongnai.com.vn/kinh-te/202608/xuat-khau-nong-san-them-nhieu-hang-rao-ky-thuat-8422c7d/