Xuất khẩu phân bón hướng tới kỷ lục mới

Kim ngạch tăng mạnh, thị trường xuất khẩu rộng mở

Theo số liệu sơ bộ vừa công bố của Cục Hải quan, từ đầu năm đến hết ngày 15/8, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,9 triệu tấn phân bón các loại, thu về gần 1,07 tỷ USD. Riêng nửa đầu tháng 8, Việt Nam xuất khẩu hơn 88.500 tấn phân bón, trị giá gần 50,9 triệu USD. Giá xuất khẩu bình quân đạt gần 542 USD/tấn, tăng khoảng 30,8%.

So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu tăng 38,2%, trị giá tăng tới 80,8%. Mức kim ngạch này hiện đã vượt xa cả năm 2024 và 2025. Tốc độ tăng về trị giá cao hơn nhiều so với sản lượng cho thấy các doanh nghiệp đang hưởng lợi rõ từ mặt bằng giá xuất khẩu cao hơn.

Đáng chú ý, thị trường xuất khẩu phân bón của Việt Nam đang có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Bên cạnh Campuchia là thị trường lớn nhất, Philippines và Hàn Quốc đang nổi lên là thị trường có tiềm năng tăng trưởng lớn.

TS Seng Vang, Cục trưởng Cục Quản lý Tài nguyên đất và Phân bón, Tổng cục Nông học, Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Campuchia cho biết, phân bón Việt Nam đang chiếm tới 80% lượng phân bón sử dụng ở Campuchia. Những Công ty Việt Nam xuất khẩu phân bón nhiều nhất sang Campuchia hiện nay là Phân bón Bình Điền, Đạm Cà Mau...

Hiện nay Philippines nổi lên với mức tăng rất mạnh, đạt khoảng 137.000 tấn, trị giá gần 74 triệu USD, tăng hơn 112% về lượng và gần 167% về trị giá. Myanmar cũng tăng trên 100% cả về lượng và kim ngạch.

Việt Nam cũng đã xuất khẩu gần 159.000 tấn phân bón sang Hàn Quốc, thu khoảng 112,5 triệu USD, tăng hơn 45% về lượng nhưng tới 150% về trị giá. Riêng tháng 7, giá xuất khẩu bình quân sang Hàn Quốc khoảng 826 USD/tấn, cao hơn đáng kể mức bình quân chung.

Theo các chuyên gia, một trong những thị trường được đánh giá giàu tiềm năng là Ấn Độ với nhu cầu tiêu thụ khoảng 18-20 triệu tấn phân bón mỗi năm. Đáng chú ý, mùa vụ tại Ấn Độ có độ lệch pha với Việt Nam, tạo cơ hội tiêu thụ lượng hàng dư thừa trong giai đoạn thấp điểm của thị trường trong nước.

Dư địa tăng trưởng lớn nhưng rào cản vẫn hiện hữu

Theo Hiệp hội Phân bón Việt Nam, về thương mại quốc tế, urê là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, cùng với NPK và DAP, chủ yếu sang thị trường Campuchia, Hàn Quốc, Malaysia và Lào. Hiện nhu cầu urê trong nước khoảng 1,8 triệu tấn/năm, trong khi năng lực sản xuất đạt khoảng 2,6 triệu tấn. Phần công suất vượt nhu cầu nội địa tạo dư địa cho xuất khẩu khi giá thế giới và nhu cầu quốc tế thuận lợi.

TS Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho rằng, doanh nghiệp phân bón hiện không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Một số sản phẩm như urê và supe lân đã có năng lực sản xuất vượt nhu cầu trong nước, doanh nghiệp phải đẩy mạnh xuất khẩu để duy trì công suất nhà máy. Tuy nhiên, việc tiếp tục áp dụng thuế xuất khẩu trong khi nhiều quốc gia cạnh tranh không đánh thuế sẽ làm giảm lợi thế của doanh nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp trong nước gặp áp lực cạnh tranh lớn do thuế nhập khẩu thấp (0-3%). Việc áp dụng thuế VAT 5% được kỳ vọng sẽ tạo môi trường bình đẳng hơn thông qua cơ chế khấu trừ thuế đầu vào.

Các doanh nghiệp đánh giá, nếu nguồn cung thế giới tiếp tục bị thắt chặt và nhu cầu nhập khẩu duy trì ở mức cao, xuất khẩu phân bón của Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, đà tăng trưởng những tháng cuối năm vẫn phụ thuộc vào diễn biến giá phân bón thế giới, chi phí nguyên liệu đầu vào và nhu cầu từ các thị trường nhập khẩu.

Vị trí địa lý gần nhiều thị trường nhập khẩu lớn tại châu Á, cùng với năng lực sản xuất ổn định và nguồn cung trong nước dồi dào, là những lợi thế giúp phân bón Việt Nam mở rộng thị phần. Đặc biệt, nhu cầu nhập khẩu phân bón tại nhiều quốc gia châu Á đang ở mức cao và tiếp tục gia tăng khi hoạt động sản xuất nông nghiệp phục hồi, tạo dư địa lớn cho xuất khẩu của Việt Nam.