Xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc còn nhiều dư địa - Tạp chí Kinh tế

Thứ tư 05/08/2026 18:52

e-ISSN 3093-3501

Thị trường Trung Quốc tiếp tục mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho rau quả Việt Nam khi nhu cầu tiêu thụ không ngừng gia tăng, nhiều rào cản kỹ thuật từng bước được tháo gỡ và các mặt hàng chủ lực đang đứng trước cơ hội mở rộng thị phần xuất khẩu.

| Thị trường Trung Quốc tiếp tục mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho rau quả Việt Nam. Ảnh TL. |

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ trái cây lớn nhất thế giới, đồng thời giữ vai trò quan trọng nhất đối với xuất khẩu rau quả của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường này hiện đã vượt 5,5 tỷ USD, song dư địa phát triển vẫn là rất lớn.

Bên cạnh đó, trái cây Việt Nam mới hiện diện tại một số khu vực, chưa thâm nhập sâu trong nội địa Trung Quốc, do đó, tạo dư địa đáng kể để doanh nghiệp mở rộng thị phần trong thời gian tới. Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành rau quả Việt Nam tiếp tục đóng góp vào mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 74 tỷ USD trong năm 2026.

Một lợi thế đáng chú ý là Việt Nam đã vượt Chile để trở thành một trong những quốc gia cung cấp trái cây lớn nhất cho Trung Quốc, chỉ đứng sau Thái Lan. Ở nhóm hàng chủ lực, sầu riêng tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng khi cạnh tranh trực tiếp với Thái Lan tại thị trường có giá trị nhập khẩu lớn nhất.

Bên cạnh đó, chuối, dừa tươi, nhãn và vải cũng duy trì vị thế nguồn cung quan trọng. Không dừng lại ở các sản phẩm đã xuất khẩu chính ngạch, nhiều loại trái cây như: cam, quýt, na, bơ vẫn còn chờ mở cửa thị trường thông qua các nghị định thư kiểm dịch thực vật, hứa hẹn mở rộng đáng kể quy mô xuất khẩu trong những năm tới.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dư địa tăng trưởng còn được củng cố bởi năng lực sản xuất ngày càng lớn. Hiện, cả nước có khoảng 192.000 ha sầu riêng; sản lượng năm 2025 đạt khoảng 1,8 triệu tấn và dự kiến tăng lên 2-2,1 triệu tấn trong năm 2026. Đến nay, sầu riêng Việt Nam đã được xuất khẩu tới 28 thị trường trên thế giới. Với chuối, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới, đạt kim ngạch khoảng 418,7 triệu USD, trong khi Trung Quốc nhập khẩu gần 1 tỷ USD chuối mỗi năm.

Ông Phạm Quốc Liêm, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Nông nghiệp U&I (Unifarm), Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, để kim ngạch xuất khẩu chuối chinh phục mốc 1 tỷ USD, ngành chuối cần nâng cao giá trị trên mỗi tấn sản phẩm thông qua tổ chức lại chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học - công nghệ và phát triển liên kết bền vững.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành kết quả thực chất, ngành rau quả Việt Nam vẫn phải giải quyết nhiều thách thức về tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc cùng áp lực chi phí đầu vào. Đặc biệt, công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói tiếp tục là điều kiện then chốt đối với xuất khẩu chính ngạch.

Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho xuất khẩu. Song song với đó, ngành nông nghiệp đang thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu, mở rộng thị trường và chuyển đổi toàn diện chuỗi giá trị. Những giải pháp này sẽ giúp ngành rau quả Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh, khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc và tạo động lực tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.

Quy định mới về thép của Liên minh châu Âu không chỉ gia tăng hàng rào bảo hộ thương mại mà còn tạo sức ép lớn với doanh nghiệp thép Việt Nam. Tham vấn đang mở là cơ hội quan trọng để ngành thép chủ động thích ứng, bảo vệ lợi ích và duy trì năng lực xuất khẩu bền vững.

Việc cải cách thủ tục sẽ tạo thuận lợi cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong đăng ký, cấp và quản lý mã số, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản.

Việc cắt giảm thành phần hồ sơ, chuyển toàn bộ quy trình lên môi trường số và trao quyền tự kê khai cho tổ chức, cá nhân đang mở ra một cách tiếp cận mới trong quản lý mã số vùng trồng. Theo ông Nguyễn Ngọc Linh, Giám đốc Thương hiệu Easy Export, Chuyên gia Viện Phát triển bền vững và Kinh tế số, đây không đơn thuần là cải cách thủ tục hành chính mà là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng tính minh bạch và củng cố vị thế của nông sản Việt trên thị trường xuất khẩu.

Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Đà Nẵng duy trì đà tăng trưởng trong 7 tháng năm 2026, phản ánh sức phục hồi của sản xuất, thương mại và hiệu quả kết nối với thị trường quốc tế. Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng hơn 12% so với cùng kỳ, tạo nền tảng để Thành phố duy trì động lực tăng trưởng trong những tháng cuối năm.

Luật Thương mại điện tử (TMĐT) và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP không chỉ thay đổi cách bán hàng trên nền tảng số, mà đang định hình lại năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Sau hơn một tháng triển khai, những yêu cầu về minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc đã trở thành nền tảng để hàng Việt tham gia xuất khẩu số. Đó là nhận định của TS Ngô Thị Hương Giang, Phó Trưởng khoa Kinh doanh và Logistics, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh.

Việt Nam có thêm 18 phòng thử nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) xác nhận và chính thức tham gia hệ thống kiểm nghiệm phục vụ xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động, Hà Nội vẫn duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, đồng thời chuyển mạnh sang xúc tiến thương mại có trọng tâm theo từng ngành hàng, từng thị trường. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hà Nội mở rộng dư địa xuất khẩu, hướng tới phát triển bền vững.

Việc nhiều thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đồng loạt cập nhật quy định về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật (SPS) đặt ra yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu phải chủ động thích ứng, kiểm soát chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm duy trì năng lực cạnh tranh bền vững.

Triển vọng xuất khẩu thủy sản Việt Nam cả năm vẫn có thể vượt mốc 12 tỷ USD, song những tín hiệu mới cho thấy đà tăng trưởng đang chậm lại. Đặc biệt, tác động từ việc Mỹ áp thuế Section 301 ở mức 12,5% đối với thủy sản Việt Nam được dự báo sẽ bộc lộ rõ hơn từ tháng 8 và quý IV, gây thêm sức ép lên nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực.

Từ ngày 10/8/2026, toàn bộ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh người và phương tiện qua lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành (Cửa khẩu quốc tế Lào Cai) sẽ được theo dõi, quản lý trên nền tảng cửa khẩu số.

Số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới tăng với tốc độ nhanh nhất trong một năm qua, chuyên gia S&P Global nhận định, nửa cuối năm 2026 sẽ phát triển mạnh khi dữ liệu chỉ số PMI tháng 7 cho thấy động lực tăng trưởng cải thiện trong ngành sản xuất của Việt Nam.

Tham dự Hội nghị Thương mại - Đầu tư ASEAN lần thứ 10 tại Singapore và ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với Tập đoàn Meta, Bộ Công Thương tiếp tục mở rộng không gian xúc tiến thương mại số, tạo nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, kết nối thị trường bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng, song cũng đối mặt với nhiều rào cản về logistics, thị trường và nguồn nguyên liệu. Vì vậy, khơi thông những điểm nghẽn này sẽ tạo động lực mới, nâng cao sức cạnh tranh, hướng tới hoàn thành mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt trên 74 tỷ USD trong năm 2026.

Trước mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 vượt 74 tỷ USD, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 18,5 tỷ USD, phấn đấu vượt 19 tỷ USD nếu thị trường thuận lợi. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hiệp hội cùng cộng đồng doanh nghiệp xác định triển khai đồng bộ 5 nhóm giải pháp trọng tâm, đồng thời kiến nghị nhiều chính sách hỗ trợ về thuế, tín dụng, xúc tiến thương mại và cải cách thủ tục.

Ngày 1/8/2026 đánh dấu cột mốc tròn 6 năm Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) chính thức đi vào hiệu lực. Dù 6 năm chỉ là một chương ngắn ngủi trong hành trình 36 năm thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam, Hiệp định này đã tạo ra những tác động đáng kể đối với hành lang kinh tế song phương. EVFTA đã thành công biến chuyển những thiện chí chính trị thành hội nhập thương mại giá trị cao, củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và đưa Việt Nam cắm mốc vững chắc vào chuỗi giá trị toàn cầu.