30 năm đưa khoa học từ phòng nghiên cứu ra ruộng vườn

Từ “hàm lượng chất xám” đến hiệu quả trên đồng ruộng

Ngày 21/8, tại TP.HCM, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Hội đồng Khoa học (1996 - 2026), với chủ đề “30 năm Hội đồng Khoa học - Đồng hành - Bình Điền vững bước”. Đây là dịp nhìn lại hành trình đưa các thành tựu khoa học từ phòng nghiên cứu đến đồng ruộng, đồng thời xác lập những định hướng mới cho giai đoạn 2026 - 2030.

Tham dự sự kiện có lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các cơ quan Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các viện, trường, sở, ngành, hiệp hội cùng đông đảo nhà khoa học đã đồng hành với Bình Điền trong quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm và chuyển giao kỹ thuật.

Tháng 9/1996, ông Lê Quốc Phong, nguyên Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, quyết định thành lập Hội đồng Cố vấn Khoa học Kỹ thuật. Đây được xem là mô hình kết nối trí thức công - tư đầu tiên trong ngành phân bón Việt Nam, quy tụ các chuyên gia về nông hóa, thổ nhưỡng, dinh dưỡng cây trồng, bảo vệ thực vật và công nghệ vi sinh.

Từ quan điểm “muốn sản phẩm tốt thì trong sản phẩm phải có hàm lượng chất xám”, Hội đồng Khoa học qua các thế hệ GS.TS. Vũ Cao Thái, GS.TS. Mai Văn Quyền và PGS.TS. Nguyễn Văn Bộ đã tham gia định hướng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, xây dựng các quy trình kỹ thuật phù hợp với từng vùng sinh thái.

Điểm khác biệt của mô hình là khoa học không dừng lại trong phòng thí nghiệm. Các nhà khoa học cùng cán bộ Bình Điền trực tiếp xuống ruộng, lên rẫy, khảo nghiệm trên từng loại đất, cây trồng, từ đó chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm phân bón Đầu Trâu và các quy trình canh tác phù hợp thực tế.

Qua 30 năm, cách tiếp cận này đã hình thành hệ sinh thái liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hệ thống khuyến nông và nông dân. Nhiều chương trình được triển khai trên diện rộng, trong đó có Chương trình Canh tác lúa thông minh thích ứng biến đổi khí hậu tại 13 tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long, giúp giảm 20 - 30% lượng phân bón hóa học, giảm 30 - 50% lượng giống gieo sạ và tăng lợi nhuận 2,5 - 4,5 triệu đồng/ha.

Đáng chú ý, trong thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL, Bình Điền là một trong những doanh nghiệp đồng hành xây dựng, chuyển giao quy trình kỹ thuật giảm phát thải vào sản xuất.

Ông Ngô Văn Đông, Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho rằng Hội đồng Khoa học trong 30 năm qua đã đóng vai trò quan trọng trong tư vấn phát triển sản phẩm, giải pháp canh tác và tìm kiếm vật liệu, nguyên liệu mới nhằm nâng cao hàm lượng trí tuệ trong sản phẩm.

“Trong giai đoạn mới, khi nông nghiệp chuyển mạnh theo hướng tăng giá trị và giảm chất thải, Bình Điền càng cần sự đồng hành của các nhà khoa học để đưa nhiều kiến thức hơn vào sản phẩm, tạo ra những giải pháp có hàm lượng trí tuệ cao, phục vụ nông dân hiệu quả hơn”, ông Ngô Văn Đông nhấn mạnh.

Hướng đến hệ sinh thái nông nghiệp xanh và thông minh

Theo Bình Điền, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là bước chuyển quan trọng, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu được xác định là những động lực tạo ra giá trị mới cho nông nghiệp.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm sức khỏe đất, yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn thị trường ngày càng cao, sản xuất nông nghiệp không còn chỉ đặt mục tiêu tăng năng suất. Người nông dân cần những giải pháp đồng thời giúp tiết giảm chi phí, sử dụng hiệu quả vật tư, phục hồi sức khỏe đất, nâng cao chất lượng nông sản, thích ứng khí hậu và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Từ định hướng này, Bình Điền tiếp tục phối hợp với các viện, trường và tổ chức chuyên môn triển khai nhiều hướng nghiên cứu mới. Trong đó, doanh nghiệp tập trung phát triển canh tác thông minh trên cây ăn trái như sầu riêng, thanh long, xoài; nâng tầm canh tác lúa thông minh gắn với Đề án 1 triệu ha; đồng thời đưa công nghệ sinh học vào các sản phẩm nhằm hạ phèn, xử lý ngộ độc hữu cơ và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

PGS.TS. Nguyễn Văn Bộ, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Công ty CP Phân bón Bình Điền, đánh giá việc hình thành Hội đồng Khoa học như một thiết chế trong doanh nghiệp từ hơn 30 năm trước là quyết sách đúng đắn. Qua đó, chất xám từ nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm, mô hình trình diễn, chương trình đào tạo và tập huấn để đưa vào thực tiễn.

Theo ông Bộ, Bình Điền đã kiên trì chuyển từ cách tiếp cận cung cấp phân bón sang cung cấp giải pháp dựa trên nền tảng khoa học. Đây cũng là hướng phù hợp với xu thế phát triển bền vững, tăng trưởng xanh và giảm phát thải mà ngành nông nghiệp đang hướng tới.

“Bình Điền đang theo đuổi hướng xanh hóa từ nhà máy đến cánh đồng. Hội đồng Khoa học sẽ tiếp tục tư vấn để doanh nghiệp phát triển những dòng sản phẩm tích hợp công nghệ, yêu cầu thị trường và hiệu quả kinh tế, giúp nông dân tiết kiệm hơn nhưng thu hoạch tốt hơn, nâng cao hiệu quả sản xuất”, PGS.TS. Nguyễn Văn Bộ chia sẻ.