8 'bài toán lớn' lĩnh vực nông nghiệp và môi trường của An Giang

Định hình đề bài khoa học lớn UBND tỉnh An Giang vừa ban hành Thông báo số 179/TB-UBND công bố danh mục 20 “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần ưu tiên đầu tư, nghiên cứu trong năm 2026. Đây là bước đi mang tính chiến lược nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia. Ông Nguyễn Thanh Phong, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, việc xác định rõ các “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ năm 2026 nhằm tránh tình trạng nghiên cứu dàn trải, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo mở, tạo cơ chế để các thành phần kinh tế cùng tham gia, chia sẻ tri thức và công nghệ. Theo đó, các đề tài nghiên cứu khoa học, công nghệ phải sát với yêu cầu thực tiễn, giải quyết những vấn đề cụ thể của địa phương, từ sản xuất nông nghiệp, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục và hiệu quả quản trị công. Danh mục 20 “bài toán lớn” bao quát nhiều lĩnh vực then chốt, từ nông nghiệp, môi trường đến y tế, giáo dục, du lịch, công nghiệp và quản trị công. Trong đó, nhóm bài toán liên quan đến xây dựng và khai thác dữ liệu lớn được xem là trục xuyên suốt, đóng vai trò nền tảng cho tiến trình chuyển đổi số toàn diện. Cụ thể, tỉnh An Giang đặt ra yêu cầu hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp, đất đai, xây dựng nền tảng quản trị dùng chung cho các cơ quan nhà nước, phát triển hệ thống dữ liệu giáo dục, y tế gắn với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở số hóa mà hướng đến khai thác hiệu quả dữ liệu để phục vụ điều hành, sản xuất và đời sống. Trong lĩnh vực quản trị công, việc xây dựng Trung tâm Điều hành đô thị thông minh (IOC) được xem là bước tiến quan trọng giúp lãnh đạo các cấp có thể giám sát, điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Các hệ thống báo cáo, bảng điều khiển số sẽ góp phần rút ngắn thời gian ra quyết định, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Các “bài toán lớn” cũng đặt ra yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ trong giáo dục và y tế. Ngành giáo dục hướng tới xây dựng kho dữ liệu lớn, triển khai học liệu số, nền tảng học trực tuyến, trang bị kỹ năng số cho học sinh, sinh viên. Trong khi đó, lĩnh vực y tế tập trung phát triển bệnh án điện tử, quản lý dữ liệu sức khỏe tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ chẩn đoán và điều trị. Các bài toán về kinh tế số cũng được đưa vào danh mục với nhiều nội dung cụ thể như phát triển thương mại điện tử cho nông sản, truy xuất nguồn gốc bằng blockchain, ứng dụng IoT trong logistics và chuỗi cung ứng. Đây được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và giảm chi phí trung gian. Nông nghiệp và môi trường giữ vai trò trụ cột Trong tổng thể 20 “bài toán lớn”, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường nổi bật với 8 'bài toán' trọng tâm do Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông chủ trì đề xuất. Điều này phản ánh rõ vai trò trụ cột của lĩnh vực nông nghiệp và môi trường trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, đồng thời cho thấy định hướng phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường đang được đặt lên hàng đầu. Một trong những bài toán quan trọng là chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp công nghệ cao, ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data). Các hệ thống quan trắc thông minh được kỳ vọng sẽ giúp dự báo sâu bệnh sớm, điều tiết tưới tiêu tự động, tối ưu hóa sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Đối với một tỉnh có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn như An Giang, đặc biệt là vùng lúa trọng điểm và vùng nuôi thủy sản nước lợ, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tăng năng suất mà còn hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững. Cùng với đó là phát triển kinh tế tuần hoàn, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp nhằm giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Song song đó, tỉnh xác định rõ "nút thắt” trong chuỗi giá trị nông sản là khâu chế biến. Vì vậy, bài toán phát triển công nghiệp chế biến nông sản theo hướng hiện đại, chế biến sâu, gia tăng giá trị được đưa vào danh mục ưu tiên. Đây là giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Không chỉ tập trung vào lúa gạo và thủy sản, An Giang còn mở rộng định hướng sang các ngành hàng tiềm năng như dược liệu, chăn nuôi, cây ăn trái, gắn với xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm OCOP. Việc kết hợp giữa công nghệ và chế biến sẽ tạo ra những sản phẩm có giá trị cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, các bài toán về bảo vệ tài nguyên và môi trường được đặt ra với yêu cầu cấp thiết. Tỉnh định hướng đầu tư hệ thống hạ tầng thủy lợi hiện đại, bao gồm đê biển, cống ngăn mặn nhằm kiểm soát xâm nhập mặn và bảo vệ vùng sản xuất. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu các giải pháp cải tạo đất phèn, đất mặn cũng được chú trọng, giúp mở rộng diện tích canh tác và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Đây là những giải pháp mang tính căn cơ, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và sinh kế cho người dân. Đáng chú ý, các bài toán liên quan đến bảo tồn hệ sinh thái rừng và biển đảo được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa phát triển và bảo vệ môi trường. Những khu vực như Vườn Quốc gia U Minh Thượng, Phú Quốc không chỉ là “lá phổi xanh” mà còn là tài nguyên quý giá để phát triển du lịch sinh thái, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng. Một hướng đi mới được tỉnh xác định là phát triển du lịch thông minh, gắn với chuyển đổi số. Việc xây dựng hệ sinh thái du lịch số, ứng dụng công nghệ trong quảng bá, quản lý và nâng cao trải nghiệm du khách sẽ mở ra cơ hội lớn cho kinh tế địa phương, đặc biệt là kinh tế hộ gia đình. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc xác định đúng và trúng các “bài toán lớn” sẽ quyết định tốc độ và chất lượng tăng trưởng của địa phương. Việc công bố danh mục các “bài toán lớn” không chỉ là định hướng nghiên cứu mà còn là lời mời gọi hợp tác và cam kết hành động của tỉnh An Giang trong việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực cốt lõi cho phát triển.