Bắc Ninh khởi động dự án canh tác lúa thân thiện với môi trường

Sáng 20/8, Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội nghị khởi động Dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050” và ký kết Chương trình phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường về nông nghiệp, nông dân, nông thôn giai đoạn 2026-2030.

Dự hội nghị có đại diện lãnh đạo Ban Công tác nông dân, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam; Ủy ban MTTQ tỉnh, các sở, ngành, địa phương, đơn vị liên quan và hội viên nông dân sản xuất nông nghiệp tiêu biểu.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Hoàng Trung cho biết, những năm qua, sản xuất nông nghiệp của Bắc Ninh có nhiều chuyển biến tích cực. Cơ cấu cây trồng, vật nuôi được chuyển dịch theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa, công nghệ cao, chuyển đổi số và các quy trình sản xuất an toàn ngày càng được quan tâm.

Kinh tế tập thể, hợp tác xã và liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản tiếp tục phát triển. Nhiều sản phẩm có lợi thế được chú trọng xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của tỉnh, cây lúa vẫn giữ vai trò quan trọng. Với diện tích đất trồng lúa khoảng 151.220 ha, năng suất ước đạt 64 tạ/ha, sản xuất lúa không chỉ đóng góp vào giá trị ngành nông nghiệp mà còn có ý nghĩa trong bảo đảm an ninh lương thực, ổn định đời sống và sinh kế của người dân nông thôn.

Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, suy thoái tài nguyên đất, nước cùng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, an toàn và tính bền vững, ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất.

Theo ông Nguyễn Hoàng Trung, phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, gắn với chuỗi giá trị và ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ là xu thế tất yếu, đồng thời phù hợp với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 của Việt Nam.

Đối với sản xuất lúa, việc sử dụng phân bón, nước tưới, giống, thuốc bảo vệ thực vật và quản lý rơm rạ có tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh tế, chất lượng đất và môi trường. Vì vậy, chuyển đổi sang phương thức canh tác thân thiện với môi trường, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên, giảm chi phí đầu vào và nâng cao giá trị sản phẩm là hướng đi cần thiết.

Những năm qua, Bắc Ninh đã từng bước đưa các phương thức canh tác tiên tiến vào sản xuất. Đến nay, diện tích áp dụng các phương pháp như SRI hoặc canh tác lúa thân thiện với môi trường đạt gần 22.000 ha. Việc giảm lượng phân bón, sử dụng nước tưới hợp lý, áp dụng kỹ thuật tưới ướt - khô xen kẽ và quản lý rơm rạ phù hợp đã góp phần giảm phát thải, tiết giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Dự án giai đoạn 2026-2027 được triển khai nhằm tiếp nối những kết quả đạt được, đồng thời chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể, từng bước hình thành phương thức sản xuất mới trong nông dân. Điểm nhấn của giai đoạn này là hướng tới nâng cao giá trị sản phẩm, tăng cường liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ, từng bước xây dựng chuỗi giá trị đối với sản phẩm gạo được sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Trưởng ban Công tác nông dân, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Nguyễn Thị Việt Hà cho biết, từ năm 2020 đến năm 2024, với sự tài trợ của Tổ chức EarthCare Foundation, Hội Nông dân Việt Nam đã triển khai Dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân áp dụng canh tác lúa thân thiện với môi trường tại Việt Nam” tại 24 tỉnh, thành phố trước sáp nhập.

Qua quá trình thực hiện, dự án đã hỗ trợ hàng trăm nghìn hộ nông dân chuyển đổi sang áp dụng ít nhất một trong ba kỹ thuật canh tác lúa thân thiện với môi trường. Việc áp dụng các giải pháp này góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm rạ, giảm sử dụng phân đạm hóa học và ước tính cắt giảm khoảng 559.600 tấn CO₂ tương đương mỗi năm.

Tiếp nối kết quả trên, Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Tổ chức EarthCare Foundation triển khai dự án giai đoạn 2026-2027 với mục tiêu cao hơn, gắn giảm phát thải với nâng cao hiệu quả kinh tế và thu nhập cho người trồng lúa.

Ba giải pháp kỹ thuật trọng tâm gồm quản lý rơm rạ đúng cách; sử dụng phân bón hợp lý, hiệu quả và áp dụng kỹ thuật tưới ướt - khô xen kẽ. Đây là những giải pháp góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chi phí sản xuất và hạn chế phát sinh khí nhà kính trong canh tác lúa.

Theo mục tiêu đề ra, giai đoạn 2026-2027, dự án phấn đấu có 50.000 hộ nông dân chuyển đổi sang canh tác lúa thân thiện với môi trường trên diện tích 12.600 ha, cắt giảm khoảng 100.000 tấn phát thải khí nhà kính.

Đáng chú ý, dự án hướng tới thúc đẩy ký kết 6 hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ, với khoảng 35.000 tấn gạo thân thiện với môi trường được doanh nghiệp bao tiêu. Việc hình thành các liên kết được kỳ vọng tạo đầu ra ổn định, nâng cao giá trị hạt gạo và tạo động lực để nông dân duy trì, mở rộng phương thức sản xuất theo hướng xanh, bền vững.

Cũng tại hội nghị, Hội Nông dân tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh ký kết Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030. Hai đơn vị sẽ phối hợp tuyên truyền, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng và nhân rộng mô hình hiệu quả; phát triển kinh tế tập thể, thúc đẩy liên kết sản xuất - tiêu thụ, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường.