Canh tác sầu riêng bền vững: Đất khỏe, trái ngon, lợi nhuận tăng

Ngày 28/10, tại Đắk Lắk, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa và Công ty TNHH Yara Việt Nam phối hợp tổ chức lễ tổng kết dự án canh tác sầu riêng bền vững giai đoạn 2025 - 2026.

Giải bài toán sức khỏe đất

Tại hội nghị, các đại biểu và chuyên gia đánh giá rất cao thành quả thực tế từ hợp tác 3 bên giữa Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa và Công ty TNHH Yara Việt Nam. Mô hình được triển khai tạ xã Ea Kpam, Ea Kiết và Quảng Phú (tỉnh Đắk Lắk), tập trung giải quyết bài toán cốt lõi là cải thiện sức khỏe đất sau nhiều năm thâm canh.

Thông qua kết hợp phân bón hữu cơ (YaraSuna Organic) cùng các dòng phân bón khoáng chuyên dụng (YaraMila RACER, YaraLiva NITRABOR, YaraMila COMPLEX), mô hình đã tạo điều kiện tối ưu cho hệ vi sinh vật có lợi trong đất phát triển, cải thiện cấu trúc đất, giúp cây trồng tăng khả năng chống chịu trước thời tiết bất lợi.

Việc áp dụng các giải pháp quản lý dinh dưỡng tổng hợp, kết hợp hợp lý phân bón hữu cơ và phân bón vô cơ đã mang lại những chuyển biến tích cực đối với một số chỉ tiêu dinh dưỡng đất và sinh trưởng của cây sầu riêng. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu các giải pháp duy trì độ phì nhiêu và nâng cao sức khỏe đất.

Mô hình ghi nhận năng suất tăng trên 11,8%, lợi nhuận tăng trên 12,1% so với đối chứng, tỷ lệ quả đạt loại A trên 75%. Những kết quả này bước đầu cho thấy tiềm năng nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua quản lý dinh dưỡng cây trồng hợp lý.

Ngoài ra, chương trình hợp tác trong triển khai mô hình đã tổ chức tập huấn cho hơn 30 cán bộ nông nghiệp và gần 400 nông dân, hướng dẫn áp dụng nguyên tắc bón phân “5 đúng”, quản lý dinh dưỡng cân đối và ghi chép nhật ký sản xuất.

Ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, phát triển nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững là định hướng quan trọng của ngành nông nghiệp Việt Nam. Trong đó, sử dụng phân bón hợp lý, cân đối, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ và bảo vệ sức khỏe đất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đối với cây sầu riêng - một trong những cây trồng có giá trị kinh tế cao tại Tây Nguyên, việc áp dụng các giải pháp quản lý dinh dưỡng phù hợp góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo ông Tuấn, mô hình canh tác sầu riêng bền vững giai đoạn 2025 - 2026 đã đạt được những kết quả nổi bật cả về hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả kinh tế và về hợp tác, chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, mô hình đã thể hiện sự phối hợp tích cực giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp và nông dân, góp phần đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất.

Đặt nền móng cho nông nghiệp bền vững

Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế trước mắt, mô hình còn đặt nền móng vững chắc cho chiến lược phát triển nông nghiệp tái tạo và bền vững tại Tây Nguyên. Chia sẻ tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Lan Hương, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Yara Việt Nam cho biết, tại Việt Nam, Yara hiện tập trung vào ba chiến lược trọng tâm để thúc đẩy nông nghiệp bền vững: giảm thiểu tác động biến đổi khí hậu, cải thiện sức khỏe đất và hỗ trợ nâng cao đời sống nông dân.

Công ty TNHH Yara Việt Nam cũng đẩy mạnh nông nghiệp tái tạo với các sản phẩm phân bón mới, bao gồm phân bón hữu cơ nhằm cung cấp dưỡng chất cân đối cho cây trồng, cải thiện cấu trúc đất và giảm thiểu tác động tới môi trường. Đồng thời, dịch vụ phòng lab phân tích sức khỏe đất của Yara tại Vương quốc Anh cho phép đưa ra các khuyến cáo bón phân chính xác, giúp nông dân tối ưu hóa chi phí, tăng năng suất, nâng cao chất lượng nông sản.

Về mô hình mô hình canh tác sầu riêng bền vững giai đoạn 2025 - 2026, bà Nguyễn Thị Lan Hương mong muốn đóng góp hết mình, hợp tác chặt chẽ cùng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa và bà con nông dân, không chỉ đưa dự án đến thành công mà còn tạo ra những tác động tích cực và bền vững cho nông nghiệp tại Đắk Lắk và Việt Nam.

Kết quả theo dõi thực tế tại mô hình cho thấy khả năng phục hồi sau thu hoạch của cây ở lô mô hình vượt trội so với đối chứng. Cụ thể, các cơi đọt phát triển mạnh mẽ, tỷ lệ ra hoa và đậu trái tăng từ 3,2 - 8,7%, tùy năm. Đặc biệt, kích thước trái, chiều dài và trọng lượng đều tăng từ 1 - 6%, qua đó giúp trái sầu riêng có hộc múi đồng đều, cơm dày, màu vàng óng, vị ngọt đậm, nâng cao rõ rệt phẩm cấp thương phẩm.

Tuy nhiên, những kết quả thu được từ triển khai mô hình mới chỉ là những kết quả bước đầu. Hiệu quả sử dụng phân bón còn phụ thuộc vào điều kiện đất đai, khí hậu, giống cây trồng, tuổi cây và trình độ canh tác. Vì vậy, việc đánh giá và nhân rộng mô hình cần được thực hiện trên cơ sở khoa học, khách quan và phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng sản xuất.

Theo ông Nghiêm Quang Tuấn, để phát huy những kết quả đạt được, các đơn vị cẩn tiếp tục quan tâm thực hiện một số nội dung trọng tâm. Trong đó, Viện Thổ nhưỡng Nông hóa phối hợp với Công ty TNHH Yara Việt Nam tiếp tục tổng hợp, đánh giá toàn diện hiệu quả kỹ thuật, kinh tế và môi trường của mô hình, làm cơ sở đề xuất khả năng áp dụng và nhân rộng.

Các đơn vị cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các giải pháp quản lý dinh dưỡng cây sầu riêng theo hướng cân đối, sử dụng hiệu quả phân bón hữu cơ kết hợp với phân bón vô cơ, phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và điều kiện sản xuất.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần tăng cường tập huấn, hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón tiết kiệm, hiệu quả, bảo vệ sức khỏe đất, chú trọng những giải pháp dễ áp dụng, phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng đầu tư của người dân. Ngoài ra, trên cơ sở kết quả đánh giá, các bên tiếp tục nghiên cứu, đề xuất những nội dung hợp tác thiết thực, hướng tới xây dựng và nhân rộng các mô hình canh tác bền vững đối với cây sầu riêng và các cây trồng chủ lực khác.

Trần Thọ - Tuấn Anh