Bón phân quá liều có biểu hiện gì?

Bón phân quá liều thường có biểu hiện cháy mép lá, cháy chóp lá, lá héo rũ dù đất ẩm, rễ tơ thâm đen, cây ngừng sinh trưởng; nặng hơn thì rụng lá, rụng hoa quả, chết cây con.

Bón phân quá liều thường có biểu hiện cháy mép lá, cháy chóp lá, lá héo rũ dù đất ẩm, rễ tơ thâm đen, cây ngừng sinh trưởng; nặng hơn thì rụng lá, rụng hoa quả, chết cây con. Với thừa đạm, cây xanh đậm bất thường, mềm yếu, vống cao, ra nhiều đọt, ít hoa quả, dễ sâu bệnh, dễ đổ ngã. Thừa phân làm nồng độ muối quanh rễ tăng cao, rễ bị "rút nước" ngược ra ngoài, gây xót, cháy rễ. Cần xử lý sớm bằng tưới nước rửa bớt phân, cào bỏ phân còn trên mặt, ngừng bón và kích rễ phục hồi.

Dấu hiệu ngộ độc phân (xót rễ, cháy rễ)

Lá héo rũ, nhất là buổi trưa, dù đất không khô.
Mép lá, chóp lá cháy khô màu nâu, lan dần vào trong.
Rễ tơ thâm đen, khô, ít rễ mới.
Cây con, cây mới trồng có thể chết sau vài ngày.
Thường xuất hiện sau khi bón vài ngày, nhất là khi bón sát gốc, bón lúc đất khô rồi gặp ít nước.

Dấu hiệu thừa từng chất

Thừa đạm

Lá xanh đậm, to, mềm, mọng nước.
Cây vống, thân yếu, dễ đổ ngã (lúa, bắp).
Ra nhiều đọt, ít hoa, rụng hoa quả.
Dễ bị rệp, rầy, nấm bệnh tấn công.
Quả chín chậm, chất lượng kém (sượng, nhạt).

Thừa kali

Ít biểu hiện trực tiếp, nhưng gây thiếu magie, canxi (lá già vàng giữa gân, quả dễ nứt, thối đít quả).

Thừa lân

Gây thiếu kẽm, sắt (lá non nhỏ, vàng).

Thừa vi lượng (bo, đồng, kẽm, mangan)

Cháy mép lá, đốm nâu, lá biến dạng; bo thừa cháy mép lá già.

Nguyên nhân thường gặp

Bón nhiều hơn khuyến cáo vì nghĩ "bón nhiều cho mau lớn".
Bón dồn một lần.
Bón sát gốc, đổ đống.
Bón khi đất khô, sau đó tưới ít.
Dùng phân chuồng chưa hoai, phân gà tươi.
Phun phân bón lá quá đậm đặc, phun lúc nắng gắt.
Cộng dồn nhiều sản phẩm cùng thành phần.

Cách xử lý khi cây bị ngộ độc phân

Ngừng bón phân ngay.
Cào bỏ phân còn đọng trên mặt đất quanh gốc.
Tưới nước đủ nhiều để rửa bớt phân xuống sâu, pha loãng nồng độ quanh rễ (với đất thoát nước tốt; tránh gây úng).
Che nắng cho cây con nếu có thể.
Kích rễ: sau vài ngày, dùng chất kích rễ, humic, axit amin ở liều nhẹ; bổ sung vi sinh có lợi.
Cắt bỏ lá cháy nặng, đọt khô để cây tập trung phục hồi.
Theo dõi, chỉ bón lại với liều nhỏ khi cây đã ra rễ, lá mới.

Cách phòng tránh

Bón đúng liều theo khuyến cáo, tính theo kg dưỡng chất; có thể dùng công cụ tính lượng phân bón.
Chia nhỏ lần bón.
Bón theo vòng tán, cách gốc, lấp nhẹ.
Bón khi đất ẩm.
Dùng phân hữu cơ đã hoai.
Phun phân bón lá đúng nồng độ, lúc mát trời.

Câu hỏi thường gặp

Cây bị cháy lá do phân có hồi phục không? Nếu rễ chưa chết nhiều, cây thường hồi phục sau vài tuần và ra lá mới. Lá đã cháy không xanh lại.

Làm sao phân biệt cháy lá do phân và do bệnh? Cháy do phân thường xuất hiện đồng loạt sau khi bón, cháy mép lá đều, rễ bị thâm; cháy do bệnh thường có vết đốm, lan dần, có thể có viền hoặc nấm mốc.

Bón quá nhiều phân hữu cơ có hại không? Phân hữu cơ hoai ít gây hại, nhưng bón quá dày sát gốc có thể làm ẩm, nóng, nấm phát triển ở cổ rễ.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.