Ca cao Việt Nam tận dụng lợi thế từ hương vị hảo hạng

Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), giá bán ca cao Việt Nam trong niên vụ 2025/2026 đang được duy trì ở mức tốt. Giá trái tươi dao động quanh mức 11.000 đồng/kg, là mức giá mang lại lợi nhuận tốt cho người trồng.

Những ngày cuối tháng 9/2026, giá hạt ca cao khô lên men trong nước duy trì khoảng 140.000-145.000 đồng/kg. Với các lô hàng đạt tiêu chuẩn cao cấp hoặc hữu cơ, mức giá cộng thêm có thể đạt 15.000-20.000 đồng/kg.

Tuy nhiên, giá ca cao đang đối mặt với sức ép từ nguồn cung tăng trên thế giới. VICOFA cho biết, sau 2 năm liên tiếp mất mùa do El Niño, thời tiết cải thiện trong năm 2026 đã giúp sản lượng ca cao tại Tây Phi phục hồi mạnh: Bờ Biển Ngà đạt khoảng 2,18 triệu tấn tính đến cuối tháng 9/2026, tăng 19,8% so với niên vụ trước; Ghana đạt khoảng 750.000 tấn, tăng 25,6%.

Một nước Nam Mỹ là Ecuador đang trỗi dậy mạnh mẽ về sản xuất ca cao và hiện đứng ở vị trí thứ 3 với sản lượng dự kiến vượt 570.000 tấn, nhờ năng suất cao (800 kg/ha) và mô hình nông lâm kết hợp bền vững.

Nguồn cung phục hồi tạo áp lực lên giá ca cao trên thị trường thế giới. Giá ca cao kỳ hạn giảm trong quý III/2026. Cuối tháng 9, giá kỳ hạn giao tháng 12/2026 dao động quanh 5.400-5.600 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với vùng đỉnh đầu năm 2025 (10.000-13.000 USD/tấn).

Lượng tồn kho ca cao được chứng nhận trên sàn ICE đã tăng lên mức cao nhất trong hơn 2 năm qua (đạt gần 3,48 triệu bao vào cuối tháng 9), tạo áp lực giảm giá trực tiếp lên thị trường.

Trong bối cảnh ấy, ca cao hương vị hảo hạng (Fine Flavor Cocoa) được coi là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của ca cao Việt Nam. Hạt ca cao Việt Nam được các chuyên gia quốc tế đánh giá cao nhờ vị đắng đậm đà hòa quyện cùng độ chua trái cây tự nhiên cân bằng.

Đến nay, Việt Nam là quốc gia châu Á thứ hai được Tổ chức Ca cao Quốc tế (ICCO) xếp vào nhóm các quốc gia sản xuất 100% ca cao hương vị hảo hạng (Fine Flavor Cocoa). Phân khúc ca cao hương vị hảo hạng chỉ chiếm khoảng 10-15% sản lượng toàn cầu nhưng có giá trị kinh tế vượt trội.

Ông Đỗ Xuân Hiền, Chánh Văn phòng VICOFA, cho biết việc được xếp vào phân khúc ca cao hương vị hảo hạng đang giúp hạt ca cao Việt Nam có giá bán cao hơn từ 20-30% so với giá sàn thế giới.

Tuy nhiên, để duy trì lợi thế "Ca cao hương vị hảo hạng", chất lượng hạt ca cao Việt Nam cần được bảo đảm tính đồng đều. VICOFA cho rằng cần chuẩn hóa quy trình thu hoạch và lên men hạt sau thu hoạch tại nông hộ và hợp tác xã nhằm đảm bảo tính đồng đều về chất lượng và hương vị độc đáo của hạt ca cao Việt Nam.

Bên cạnh đó, ca cao Việt Nam cần tiếp tục được sản xuất một cách bền vững, hiệu quả. VICOFA định hướng tiếp tục mở rộng mô hình trồng xen canh ca cao dưới tán cây ăn trái (như sầu riêng, dừa, bơ) hoặc cây công nghiệp (điều) tại Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Đồng thời, ngành ca cao đẩy mạnh quy trình canh tác đạt các tiêu chuẩn bền vững quốc tế (như UTZ, Rainforest Alliance, Organic).

Ở khâu chế biến, VICOFA đề xuất giảm dần tỷ trọng xuất khẩu hạt thô, chuyển mạnh sang bột ca cao, bơ ca cao và đặc biệt là sô cô la thành phẩm. Các doanh nghiệp sản xuất sô cô la từ hạt đến thành phẩm tại chỗ được khuyến khích xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm quà tặng cao cấp mang dấu ấn văn hóa.

Theo VICOFA, sản lượng ca cao của Việt Nam hiện duy trì ở mức khoảng 6.000 tấn/năm. Việt Nam xuất khẩu khoảng 2.000-3.500 tấn hạt/năm, với các thị trường tiêu thụ gồm Nhật Bản, Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ..

Ngành ca cao Việt Nam đã được định hình rõ nét ở 3 khu vực: ĐBSCL (Đồng Tháp, Vĩnh Long), Tây Nguyên (Đắk Lắk, Gia Lai) và Đông Nam Bộ (Đồng Nai, TP.HCM).

Dù quy mô còn nhỏ so với các nước sản xuất lớn, ca cao Việt Nam đang có lợi thế nhờ hương vị đặc trưng, mô hình trồng xen và khả năng phát triển các sản phẩm chế biến có giá trị cao.