Xuất khẩu ớt Việt Nam tăng 115%: Cơ hội nào từ biến động thị trường thế giới?

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 4.553 tấn ớt, thu về 9,8 triệu USD, tăng 115,2% về lượng so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng trưởng diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu ớt của Ấn Độ suy giảm và nguồn cung tại một số vùng trồng của nước này gặp khó khăn.

Xuất khẩu ớt tăng mạnh, thị trường khu vực dẫn dắt

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 4.553 tấn ớt, đạt kim ngạch 9,8 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng xuất khẩu tăng 115,2%, trong khi giá trị tăng 22,1%. Riêng tháng 9, lượng xuất khẩu đạt 560 tấn, tăng 25,3% so với tháng trước.

Đáng chú ý, Lào tiếp tục là thị trường tiêu thụ ớt Việt Nam lớn nhất. Trong 9 tháng, thị trường này nhập 2.538 tấn, chiếm 55,7% tổng lượng xuất khẩu, tăng gần 173% so với cùng kỳ năm trước. Đài Loan (Trung Quốc) nhập 313 tấn, cao gấp 15,7 lần cùng kỳ. Xuất khẩu sang Campuchia đạt 303 tấn, tăng hơn 180%; Trung Quốc đạt 253 tấn, tăng hơn 256%.

Hoa Kỳ cũng duy trì vai trò đáng kể với 544 tấn ớt nhập từ Việt Nam, tăng 14,5%. Năm thị trường gồm Lào, Hoa Kỳ, Đài Loan (Trung Quốc), Campuchia và Trung Quốc chiếm khoảng 86,7% tổng lượng ớt xuất khẩu của Việt Nam trong kỳ.

Các con số cho thấy đà tăng trưởng đang tập trung mạnh tại những thị trường khu vực và một số thị trường chủ lực. Lợi thế về khoảng cách địa lý có thể hỗ trợ hoạt động giao thương, nhưng để xác định đầy đủ nguyên nhân tăng trưởng, cần xem xét thêm diễn biến nhu cầu, giá cả và cơ cấu nguồn cung tại từng thị trường.

Ấn Độ giảm xuất khẩu, thị trường gia vị xuất hiện những biến động

Ấn Độ là một trong những cường quốc xuất khẩu ớt hàng đầu thế giới, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong thương mại gia vị quốc tế. Theo số liệu của Spices Board India, nước này xuất khẩu 683.681 tấn ớt trong niên vụ 2025 - 2026, giảm so với mức 715.506 tấn của niên vụ trước. Kim ngạch xuất khẩu cũng giảm, cho thấy hoạt động thương mại mặt hàng này đang đối mặt với những biến động.

Ở một số vùng trồng trọng điểm, nguồn cung còn chịu tác động từ điều kiện thời tiết. Báo cáo thị trường FarMart ngày 5/10/2026 cho biết tiến độ gieo trồng ớt đỏ tại Andhra Pradesh và Telangana chậm gần một tháng do thiếu mưa. Tồn kho tại một số trung tâm giao dịch cũng thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Những diễn biến này cho thấy thị trường ớt Ấn Độ đang có những yếu tố bất ổn về nguồn cung. Tuy nhiên, mức giảm xuất khẩu theo niên vụ và tình hình tại một số vùng trồng chưa đủ để khẳng định thế giới đang thiếu hụt nguồn cung trên diện rộng. Cũng chưa có đủ dữ liệu để kết luận các thị trường nhập khẩu đã chuyển từ nguồn hàng Ấn Độ sang Việt Nam.

Dù vậy, trong bối cảnh thương mại nông sản biến động, việc xuất khẩu ớt Việt Nam tăng mạnh vẫn là tín hiệu đáng chú ý. Đây là cơ sở để ngành hàng nghiên cứu sâu hơn nhu cầu của từng thị trường, khả năng cạnh tranh về giá và những phân khúc mà doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác.

Lượng xuất khẩu tăng nhanh, giá trị bình quân giảm

Một điểm đáng chú ý trong số liệu 9 tháng là tốc độ tăng lượng xuất khẩu cao hơn nhiều so với tốc độ tăng kim ngạch. Trong khi lượng ớt xuất khẩu tăng 115,2%, giá trị chỉ tăng 22,1%.

Tính từ kim ngạch 9,8 triệu USD và lượng xuất khẩu 4.553 tấn, giá trị xuất khẩu bình quân đạt khoảng 2.152 USD/tấn. So với cùng kỳ năm trước, chỉ số này giảm khoảng 43,3%, tính theo các tỷ lệ tăng trưởng do VPSA công bố.

Đây là chỉ số bình quân của toàn bộ lượng hàng xuất khẩu, không đồng nghĩa giá bán của từng loại ớt đều giảm tương ứng. Sự thay đổi có thể chịu ảnh hưởng từ cơ cấu thị trường, chủng loại, chất lượng và phương thức giao dịch.

Dù vậy, khoảng cách giữa tăng trưởng về lượng và giá trị đặt ra vấn đề cần quan tâm. Khi xuất khẩu tăng nhanh nhưng kim ngạch không tăng tương ứng, ngành hàng cần làm rõ đâu là động lực chính: mở rộng thị trường, gia tăng sản lượng giao dịch hay thay đổi cơ cấu sản phẩm.

Đối với một nông sản ngách như ớt, tăng sản lượng xuất khẩu là tín hiệu tích cực, nhưng chưa đủ để phản ánh mức độ cải thiện về giá trị. Năng lực phân loại, bảo quản, kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu riêng của từng thị trường sẽ ảnh hưởng đến khả năng duy trì đơn hàng cũng như hiệu quả thương mại.

Củng cố chất lượng để giữ thị trường

Bên cạnh cơ hội mở rộng xuất khẩu, ngành ớt Việt Nam vẫn chịu ảnh hưởng từ những biến động của thời tiết và nguồn nguyên liệu trong nước. Mưa lớn tại một số khu vực trồng ớt phía Nam gây thiệt hại cho cây trồng, ảnh hưởng đến việc thu hoạch và nguồn hàng đưa ra thị trường.

Giữa tháng 10/2026, giá ớt tại vườn ở các tỉnh phía Nam dao động từ 20.000 - 41.000 đồng/kg, tùy loại và khu vực. Một số loại ớt bán lẻ có giá lên tới 240.000 đồng/kg.

Về dài hạn, cơ hội tăng xuất khẩu chỉ có thể chuyển thành lợi thế bền vững khi doanh nghiệp chủ động được nguồn nguyên liệu và kiểm soát chất lượng. Việc tuân thủ yêu cầu kiểm dịch thực vật, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và minh bạch thông tin vùng trồng là những yếu tố quan trọng để duy trì khả năng tiếp cận các thị trường nhập khẩu.

Cùng với đó, việc tổ chức vùng nguyên liệu, khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp phù hợp và đầu tư công nghệ sơ chế, bảo quản có thể giúp giảm tổn thất sau thu hoạch, ổn định chất lượng và nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng.

Chế biến sâu cũng là hướng đi cần được nghiên cứu nhằm đa dạng hóa sản phẩm và gia tăng giá trị. Tuy nhiên, hiệu quả của hướng đi này cần được đánh giá trên cơ sở nhu cầu thị trường, chi phí đầu tư và khả năng tiêu thụ từng sản phẩm.

Với mức tăng trưởng hơn gấp đôi về lượng trong 9 tháng đầu năm, ớt đang cho thấy tiềm năng của một mặt hàng nông sản ngách trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Nhưng để duy trì đà tăng, ngành hàng không thể chỉ dựa vào biến động nguồn cung quốc tế. Bài toán quan trọng hơn là xây dựng nguồn nguyên liệu ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và cải thiện giá trị thu được trên mỗi đơn vị sản phẩm.