Mưa ẩm dài ngày: cảnh báo thán thư cà phê tăng cao
Mưa ẩm dài ngày là điều kiện thuận lợi nhất cho nấm thán thư (Colletotrichum) trên cà phê bùng phát: bào tử nấm lây lan theo giọt nước, nảy mầm nhanh khi lá và trái ướt liên tục. Bệnh gây thâm đen trái, khô cuống, khô cành và rụng trái hàng loạt.
Mưa ẩm dài ngày là điều kiện thuận lợi nhất cho nấm thán thư (Colletotrichum) trên cà phê bùng phát: bào tử nấm lây lan theo giọt nước, nảy mầm nhanh khi lá và trái ướt liên tục. Bệnh gây thâm đen trái, khô cuống, khô cành và rụng trái hàng loạt. Khi dự báo mưa kéo dài, nên vệ sinh vườn, tỉa tán thông thoáng và phun phòng vào khoảng trời ráo, không đợi bệnh lan rồi mới trị.
Vì sao mưa ẩm làm thán thư bùng phát?
- Nấm cần màng nước trên bề mặt lá, trái để nảy mầm — mưa dầm, sương nhiều cung cấp đủ điều kiện.
- Giọt mưa bắn tung bào tử từ cành, trái bệnh sang cây khỏe.
- Cây thiếu nắng, sức đề kháng giảm, vết thương do gió, côn trùng là cửa ngõ cho nấm vào.
Dấu hiệu nhận biết
- Trên trái: đốm nâu đen, hơi lõm, lan dần làm trái khô đen, dính trên cành hoặc rụng.
- Trên lá: vết bệnh hình bất định, màu nâu, thường ở mép lá, có vòng đồng tâm.
- Trên cành: đầu cành khô đen dần vào trong, lá rụng trơ cành — giai đoạn nặng chuyển thành khô cành khô quả.
Cách phòng ngừa và xử lý
- Vệ sinh vườn: cắt bỏ cành khô, chùm trái bệnh, gom trái rụng đem ra khỏi vườn tiêu hủy.
- Tỉa tán thông thoáng: bỏ chồi vượt, cành tăm, cành sát đất để lá khô nhanh sau mưa — kỹ thuật xem bài cắt tỉa cành cà phê.
- Bón cân đối: không thừa đạm; đủ kali, canxi giúp mô cây cứng, chống nấm tốt hơn.
- Phun phòng khi trời ráo: dùng thuốc nhóm gốc đồng hoặc các hoạt chất trừ thán thư được đăng ký cho cà phê; phun ướt đều chùm trái và cành, theo đúng liều trên nhãn.
- Luân phiên hoạt chất: không dùng một loại liên tục để tránh nấm kháng thuốc.
- Theo dõi dự báo: khi thời tiết báo mưa nhiều ngày, phun phòng trước đợt mưa nếu vườn từng bị bệnh.
Câu hỏi thường gặp
Phun thuốc rồi gặp mưa có phải phun lại không? Nếu mưa lớn ngay sau khi phun (thuốc chưa kịp khô), hiệu quả giảm nhiều và nên phun lại khi trời ráo. Thuốc đã khô trên lá vài giờ thì bám tốt hơn.
Thán thư có lây từ vườn bên cạnh không? Có. Bào tử phát tán theo nước mưa và gió, nên vườn liền kề bị bệnh nặng thì nguy cơ lây sang cao. Vệ sinh vườn đồng loạt trong khu vực hiệu quả hơn làm riêng lẻ.
Cây bị thán thư năm trước, năm nay có cần phun phòng? Nên phun phòng sớm từ đầu mùa mưa, vì nguồn nấm vẫn tồn tại trên cành khô và trái bệnh còn sót lại trong vườn.
Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho vườn của bạn.