Cà phê ra đọt đỏ có phải thiếu vi lượng không?

Cà phê ra đọt màu đỏ đồng, nâu đỏ không hẳn là thiếu vi lượng. Ở cà phê Robusta, nhiều dòng, giống có lá non tự nhiên màu đồng, nâu đỏ rồi chuyển xanh khi lá trưởng thành; đây là đặc điểm di truyền, không phải bệnh.

Cà phê ra đọt màu đỏ đồng, nâu đỏ không hẳn là thiếu vi lượng. Ở cà phê Robusta, nhiều dòng, giống có lá non tự nhiên màu đồng, nâu đỏ rồi chuyển xanh khi lá trưởng thành; đây là đặc điểm di truyền, không phải bệnh. Chỉ khi đọt đỏ đi kèm lá non nhỏ, biến dạng, đốt ngắn, chùn đọt, lá già vàng gân xanh hoặc cháy mép thì mới nghĩ tới thiếu kẽm, bo, magie hoặc các vấn đề khác như rệp, thuốc, rễ yếu.

Đọt đỏ bình thường: đặc điểm giống

Lá non có màu đồng, nâu đỏ, sau vài ngày đến vài tuần chuyển xanh bình thường.
Lá non vẫn to, phẳng, không biến dạng; đọt vươn dài bình thường.
Thường thấy đồng loạt trên một số cây cùng dòng giống, các cây khác giống trong vườn có đọt xanh.

Trường hợp này không cần xử lý.

Khi nào đọt đỏ là dấu hiệu bất thường?

1. Thiếu kẽm

Lá non nhỏ, hẹp, mọc chụm lại thành hình "hoa thị" ở đầu cành, đốt ngắn.
Lá có thể vàng giữa các gân, gân vẫn xanh.
Thường gặp ở đất chua nhiều, đất bón nhiều lân, vườn già.

2. Thiếu bo

Đọt non chùn lại, có thể chết đọt, mọc nhiều chồi phụ.
Lá non dày, giòn, biến dạng, mép lá gợn sóng.
Hoa, quả non dễ rụng.

3. Thiếu magie, kali (trên lá già)

Magie: lá già vàng giữa gân, gân xanh, có thể chuyển nâu đỏ.
Kali: mép lá già vàng rồi cháy nâu.
Hai trường hợp này thường biểu hiện ở lá già chứ không ở đọt non.

4. Nguyên nhân khác

Rệp, bọ trĩ chích hút đọt: đọt non xoăn, có vết chích, có côn trùng ở mặt dưới lá.
Ngộ độc thuốc, phân bón lá phun đậm đặc: lá non cháy, có vết loang theo hướng phun.
Rễ yếu do tuyến trùng, nấm rễ: cây không hút được vi lượng dù đất có đủ; đọt kém, lá vàng.

Cách xác định chính xác

So sánh với cây khác trong vườn: nếu chỉ một số cây cùng giống có đọt đỏ mà vẫn phát triển tốt thì là đặc điểm giống.
Theo dõi lá non vài tuần: lá chuyển xanh, to bình thường là không sao.
Quan sát hình dạng lá và đốt: lá nhỏ, biến dạng, đốt ngắn mới là dấu hiệu thiếu vi lượng.
Kiểm tra rễ khi cây suy toàn diện.
Phân tích đất, lá nếu nhiều cây trong vườn có dấu hiệu bất thường.

Cách bổ sung khi cây thật sự thiếu vi lượng

Phun phân bón lá có kẽm, bo vào đợt ra đọt non, đúng liều trên nhãn, vào sáng sớm hoặc chiều mát.
Bón vi lượng qua đất kết hợp các đợt bón phân trong mùa mưa.
Điều chỉnh pH nếu đất quá chua bằng vôi, giúp cây hút vi lượng tốt hơn.
Tăng phân hữu cơ để cải thiện đất, cân bằng dinh dưỡng lâu dài.

Không nên phun vi lượng quá liều: kẽm, bo thừa cũng gây ngộ độc, cháy lá.

Câu hỏi thường gặp

Cà phê ghép giống mới có đọt đỏ có phải bị bệnh không? Thường là không. Nhiều giống cà phê ghép có lá non màu đồng, đỏ. Nếu cây vẫn phát triển tốt, lá chuyển xanh khi trưởng thành thì là bình thường.

Phun kẽm có làm đọt hết đỏ không? Nếu đọt đỏ do đặc điểm giống thì phun kẽm không thay đổi màu đọt. Chỉ khi cây thật sự thiếu kẽm thì lá non mới cải thiện kích thước và hình dạng sau khi phun.

Đọt đỏ có ảnh hưởng năng suất không? Đọt đỏ do giống không ảnh hưởng năng suất. Đọt đỏ kèm lá nhỏ, biến dạng do thiếu vi lượng kéo dài sẽ làm cây kém phát triển và giảm năng suất.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương để chẩn đoán chính xác trên vườn mình.