Tận dụng vỏ cà phê làm phân hữu cơ như thế nào?

Vỏ cà phê làm phân hữu cơ rất tốt nếu ủ đúng cách với chế phẩm vi sinh (như Trichoderma), bổ sung đạm và vôi, giữ ẩm vừa phải và đảo trộn định kỳ trong khoảng 2–3 tháng cho hoai hẳn. Vỏ cà phê giàu kali và chất hữu cơ, sau khi ủ giúp đất tơi xốp, giữ ẩm, giảm chi phí phân bón. Không nên bón vỏ tươi trực tiếp vào gốc.

Vì sao không bón vỏ cà phê tươi?

• Vỏ tươi khi phân hủy sinh nhiệt và axit, làm nóng và chua vùng rễ, có thể gây xót rễ.
• Vỏ tươi dễ mốc, là nơi nấm bệnh phát triển, nhất là khi đổ dày quanh gốc trong mùa mưa.
• Khi phân hủy, vi sinh vật lấy đạm trong đất để phân giải, cây có thể bị thiếu đạm tạm thời, vàng lá.

Vì vậy cần ủ cho hoai trước khi dùng.

Chuẩn bị nguyên liệu

• Vỏ cà phê: vỏ khô (sau xay) hoặc vỏ thịt (sau chế biến ướt). Vỏ thịt nhiều nước hơn nên cần phơi bớt hoặc trộn thêm vỏ khô.
• Chế phẩm vi sinh: Trichoderma hoặc chế phẩm vi sinh phân giải xenlulo bán tại đại lý vật tư.
• Nguồn đạm: phân chuồng, phân gà, hoặc một lượng nhỏ phân đạm (urê) giúp vi sinh hoạt động mạnh.
• Vôi bột: điều chỉnh độ chua của đống ủ.
• Nước để làm ẩm, bạt để che đống ủ.

Các bước ủ

Bước 1: Làm ẩm vỏ

Tưới nước cho vỏ cà phê đạt độ ẩm khoảng 50–60%. Cách thử: nắm chặt một nắm, thấy nước rịn qua kẽ tay nhưng không chảy thành giọt là được.

Bước 2: Xếp lớp

• Rải lớp vỏ dày khoảng 20–30 cm.
• Rắc một lớp mỏng vôi, phân chuồng (hoặc đạm), chế phẩm vi sinh pha với nước.
• Lặp lại nhiều lớp đến khi đống ủ cao khoảng 1–1,5 m.

Bước 3: Che phủ

Phủ bạt kín để giữ nhiệt, giữ ẩm và tránh mưa làm trôi dinh dưỡng. Đống ủ nên đặt nơi cao ráo, có mái che hoặc rãnh thoát nước xung quanh.

Bước 4: Đảo trộn

• Sau khoảng 2–3 tuần, đảo trộn đều đống ủ, bổ sung nước nếu khô.
• Đảo thêm 1–2 lần trong suốt quá trình ủ để vi sinh phân giải đều, không bị thối yếm khí.

Bước 5: Kiểm tra độ hoai

Phân hoai khi:

• Vỏ chuyển màu nâu sẫm đến đen, mềm, bóp dễ vụn.
• Không còn mùi hôi chua, có mùi đất.
• Đống ủ không còn nóng.

Thời gian ủ thường khoảng 2–3 tháng tùy nhiệt độ, độ ẩm và chế phẩm sử dụng.

Cách sử dụng phân vỏ cà phê

• Bón vào đầu mùa mưa cho cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cây ăn trái; rải theo vòng tán rồi lấp nhẹ đất.
• Dùng tủ gốc trong mùa khô để giữ ẩm (vỏ đã ủ hoai hoặc vỏ khô đã qua xử lý), chừa khoảng trống quanh cổ rễ.
• Kết hợp với phân hóa học: phân vỏ cà phê cải tạo đất, giữ phân; không thay thế hoàn toàn đạm và lân cho cây kinh doanh.

Lợi ích khi dùng lâu dài

• Tăng hàm lượng hữu cơ, đất tơi xốp, rễ phát triển tốt.
• Giảm một phần lượng kali hóa học vì vỏ cà phê chứa kali.
• Tận dụng phụ phẩm sẵn có, giảm ô nhiễm do đổ vỏ bừa bãi.
• Tăng vi sinh vật có lợi, hỗ trợ hạn chế bệnh hại rễ.

Câu hỏi thường gặp

Có thể ủ vỏ cà phê không cần chế phẩm vi sinh không? Có thể, nhưng thời gian ủ kéo dài hơn nhiều và dễ có mùi hôi, nấm mốc. Chế phẩm vi sinh giúp rút ngắn thời gian và an toàn hơn cho cây.

Phân vỏ cà phê có dùng cho rau được không? Được, nếu đã ủ hoai hoàn toàn. Nên trộn với đất trước khi trồng, không dùng phân chưa hoai cho rau ăn lá.

Vỏ cà phê ủ có thay được phân chuồng không? Có thể thay một phần. Vỏ cà phê giàu kali, phân chuồng giàu đạm và vi sinh; kết hợp hai loại thường tốt hơn dùng riêng một loại.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc hướng dẫn trên bao bì chế phẩm vi sinh để ủ đúng kỹ thuật.