Cách chăm sóc cà phê trên đất dốc?

Chăm sóc cà phê trên đất dốc cần ưu tiên chống xói mòn và giữ nước: trồng theo đường đồng mức, làm bồn hoặc bậc thang nhỏ, giữ thảm cỏ thấp giữa hàng, tủ gốc, trồng cây che bóng – chắn gió, bón phân theo rãnh phía trên dốc và chia nhỏ lượng. Đất dốc mất lớp đất mặt màu mỡ rất nhanh khi mưa lớn, nên nếu không giữ được đất thì phân bón và nước tưới cũng bị cuốn trôi theo.

Những khó khăn của vườn cà phê đất dốc

• Mưa lớn tạo dòng chảy mạnh, cuốn trôi đất mặt, phân bón, lộ rễ.
• Đất giữ nước kém, mùa khô nhanh hạn.
• Khó tưới đều: phía trên dốc thiếu nước, phía dưới thừa nước.
• Khó vận chuyển phân, thu hoạch.

1. Bố trí vườn theo đường đồng mức

• Trồng hàng cà phê chạy ngang dốc (theo đường đồng mức), không trồng theo chiều dốc.
• Dốc nhiều nên làm bậc thang nhỏ hoặc bồn hình vầng trăng phía dưới gốc để giữ nước, giữ đất.
• Làm rãnh chắn nước ngang dốc, dẫn nước thừa ra mương thoát an toàn.

2. Giữ lớp phủ mặt đất

• Không làm cỏ sạch trơn cả vườn: giữ thảm cỏ thấp giữa hàng, chỉ làm sạch cỏ trong vùng tán.
• Trồng cây phủ đất (cây họ đậu, cỏ chắn) theo băng ngang dốc.
• Tủ gốc bằng cỏ khô, rơm, vỏ cà phê đã ủ để giữ ẩm, giảm nước chảy tràn.
• Hạn chế dùng thuốc cỏ phun trắng cả vườn.

3. Cây che bóng, chắn gió

• Trồng cây che bóng thưa (muồng, keo dậu, cây ăn trái như sầu riêng, bơ, mắc ca) giúp giữ ẩm, giảm nhiệt, rễ cây bám đất.
• Đai chắn gió ở đỉnh đồi và phía hướng gió mạnh giảm mất nước, giảm rụng hoa quả.

4. Bón phân đúng cách trên đất dốc

• Rạch rãnh nông hình vòng cung phía trên dốc của gốc, bón phân vào rãnh rồi lấp đất.
• Chia nhỏ lượng phân, bón nhiều lần trong mùa mưa.
• Tránh bón trước mưa to, theo dõi dự báo thời tiết.
• Tăng phân hữu cơ để đất giữ phân, giữ nước tốt hơn.

5. Tưới nước

• Tưới nhỏ giọt hoặc tưới gốc có kiểm soát phù hợp đất dốc hơn tưới tràn.
• Tận dụng địa hình: bể chứa đặt trên cao để tưới tự chảy, giảm chi phí bơm.
• Áp lực nước khác nhau giữa trên và dưới dốc: chia khu tưới, dùng đầu tưới bù áp nếu có điều kiện.
• Làm hồ chứa nước mưa ở chân dốc để trữ nước cho mùa khô.

6. Tỉa cành, tạo tán

• Giữ tán thấp, gọn để giảm đổ ngã khi gió, dễ thu hoạch trên địa hình dốc.
• Tỉa cành sau thu hoạch, tỉa chồi vượt trong mùa mưa.

7. Quản lý sâu bệnh

• Vườn dốc thường thông thoáng hơn nhưng cây dễ bị stress hạn, dễ bị rệp sáp, khô cành.
• Theo dõi rễ ở những vị trí bị xói mòn lộ rễ.

Câu hỏi thường gặp

Đất dốc có nên làm bồn quanh gốc cà phê? Nên làm bồn hở phía dưới dốc (hình vầng trăng) để giữ nước và đất; không làm bồn kín quá sâu gây đọng nước mùa mưa.

Vườn đã bị xói mòn lộ rễ thì xử lý sao? Vun đất, phủ hữu cơ che rễ, làm rãnh chắn nước phía trên, trồng cây phủ đất giữa hàng. Bổ sung phân hữu cơ để phục hồi đất.

Có nên trồng xen trên vườn cà phê đất dốc? Trồng xen cây lâu năm có rễ sâu giúp giữ đất, che bóng. Cần bố trí mật độ hợp lý để không cạnh tranh quá mức với cà phê.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương để thiết kế vườn phù hợp độ dốc.