Cách phòng ngập úng trong mùa mưa?

Phòng ngập úng mùa mưa cần làm từ trước khi mưa đến: thiết kế hệ thống thoát nước (mương chính, rãnh phụ, cống) và nạo vét định kỳ; lên luống cao, đắp mô, lên liếp cho cây nhạy úng; với vườn đất thấp: đắp bờ bao, đào mương quanh vườn, chuẩn bị máy bơm tiêu nước; cải tạo đất bằng hữu cơ để đất thấm nước nhanh; không để cây trồng ở chỗ trũng nhất; theo dõi dự báo mưa, sẵn sàng ứng phó. Khi đã ngập, phải tiêu nước càng nhanh càng tốt, sau đó phục hồi rễ và phòng nấm bệnh.

Trước mùa mưa

1. Hệ thống thoát nước

• Mương chính dẫn nước ra kênh, suối; rãnh phụ giữa các hàng, quanh gốc.
• Nạo vét rác, bùn, cỏ làm tắc dòng chảy.
• Kiểm tra cống, ống thoát ra hệ thống chung.
• Đất dốc: rãnh chắn ngang dốc dẫn nước thừa ra mương an toàn, tránh nước chảy tràn qua gốc.

2. Thoát nước cho vườn trên đất thấp

• Lên liếp cao, đào mương xen giữa các liếp (mô hình phổ biến ở Đồng bằng sông Cửu Long).
• Đắp bờ bao quanh vườn để ngăn nước từ ngoài tràn vào khi lũ, triều cường.
• Lắp cống một chiều, cửa xả để chủ động tiêu nước.
• Chuẩn bị máy bơm, nhiên liệu để bơm tiêu khi mưa lớn.

3. Lên luống, làm mô

• Rau màu: luống cao hơn mùa khô, rãnh sâu.
• Cây nhạy úng (sầu riêng, hồ tiêu, cây có múi, đu đủ, chanh dây, bơ): làm mô, ụ cao để cổ rễ luôn khô ráo.

4. Cải tạo đất

• Bổ sung phân hữu cơ, phá lớp đất chai để nước thấm nhanh, không đọng mặt.
• Không làm đất khi đất quá ướt (đất bị nén, bí hơn).

5. Bố trí cây trồng

• Không trồng cây nhạy úng ở chỗ trũng nhất trong vườn.
• Chỗ trũng có thể dùng làm ao trữ nước hoặc trồng cây chịu ẩm.

Trong mùa mưa

• Theo dõi dự báo lượng mưa theo xã tại trang thời tiết để chủ động khơi thông, chuẩn bị bơm.
• Kiểm tra vườn sau mỗi trận mưa lớn: chỗ nào đọng nước, xử lý ngay.
• Không tưới khi đất còn ẩm.
• Chia nhỏ phân bón, tránh bón trước mưa to.
• Phòng nấm bệnh rễ, thân, lá (Phytophthora, thán thư…).

Khi vườn đã bị ngập

1. Tiêu nước nhanh nhất có thể (bơm, khơi rãnh).
2. Không đi lại, cày xới khi đất còn sũng nước.
3. Cào bớt bùn, rác đọng quanh gốc, để cổ rễ thông thoáng.
4. Phòng nấm rễ: vi sinh đối kháng, thuốc theo khuyến cáo nếu có dấu hiệu.
5. Phục hồi rễ khi đất ráo: humic, lân, axit amin liều nhẹ; chưa bón đạm mạnh.
6. Tỉa bớt lá, trái ở cây yếu để giảm tải.

Câu hỏi thường gặp

Vườn ngập bao lâu thì cây bị hại? Tùy cây: sầu riêng, hồ tiêu có thể bị hại chỉ sau vài ngày; cây chịu ẩm tốt hơn chịu được lâu hơn. Tiêu nước càng sớm càng tốt.

Có nên đào mương sâu quanh gốc cây không? Nên đào rãnh thoát nước giữa hàng, cách gốc một khoảng; không đào sát gốc làm đứt rễ.

Vườn đất thấp có trồng cây ăn trái được không? Được nếu lên liếp, đào mương, đắp bờ bao và chủ động tiêu nước; đây là cách làm phổ biến ở miền Tây.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông, thủy lợi tại địa phương.