Đất bazan phù hợp trồng những loại cây gì?

Đất bazan (đất đỏ bazan) tơi xốp, tầng đất dày, giàu sắt nhôm, giữ ẩm tốt, thoát nước khá, rất phù hợp cây công nghiệp lâu năm và cây ăn trái như cà phê, hồ tiêu, cao su, chè, điều, mắc ca, sầu riêng, bơ, mít, chanh dây, cũng như các cây ngắn ngày như bắp, đậu, khoai lang, rau màu. Đây là lý do Tây Nguyên và Đông Nam Bộ trở thành vùng cà phê, hồ tiêu, cao su lớn của cả nước. Tuy nhiên đất bazan thường chua và dễ thiếu lân dễ tiêu, cần bón vôi, hữu cơ và cân đối dinh dưỡng.

Đặc điểm đất đỏ bazan

• Màu đỏ nâu, nâu đỏ, hình thành từ đá bazan phong hóa.
• Tầng đất dày, tơi xốp, kết cấu tốt → rễ cây lâu năm phát triển sâu.
• Giữ ẩm tốt nhưng vẫn thoát nước khá.
• Thường chua, dễ bị rửa trôi canxi, magie, kali sau nhiều năm canh tác.
• Giàu sắt, nhôm → lân bón vào dễ bị giữ chặt nếu đất quá chua.

Cây công nghiệp lâu năm

• Cà phê Robusta: thế mạnh hàng đầu của đất bazan Tây Nguyên.
• Cà phê Arabica: ở vùng bazan có độ cao lớn, khí hậu mát.
• Hồ tiêu: đất tơi, giữ ẩm tốt; cần thoát nước chống úng.
• Cao su: vùng đất bazan Đông Nam Bộ, Tây Nguyên.
• Chè: vùng bazan có độ cao, khí hậu mát (như Lâm Đồng).
• Điều, mắc ca: phù hợp nhiều vùng bazan (mắc ca cần khí hậu phù hợp).

Cây ăn trái

• Sầu riêng: đất bazan sâu, thoát nước tốt, cho chất lượng cao.
• Bơ, mít, chanh dây, cây có múi, xoài: phát triển tốt khi có nước tưới.

Cây ngắn ngày

• Bắp, đậu nành, đậu xanh, đậu phộng, khoai lang, rau màu: thường trồng luân canh, trồng xen trong vườn kiến thiết.

Lưu ý khi canh tác trên đất bazan

Chống chua

• Bón vôi, dolomite định kỳ dựa trên đo pH.
• Dùng lân nung chảy (có tính kiềm) giúp cung cấp lân và giảm chua.

Giữ độ phì

• Bón phân hữu cơ hằng năm, vùi tàn dư, trồng cây che phủ.
• Bón cân đối NPK, bổ sung magie, kẽm, bo.

Chống xói mòn

• Đất bazan đồi dốc dễ xói mòn khi để trống: trồng theo đường đồng mức, giữ thảm cỏ, băng cây chắn.

Quản lý nước

• Mùa khô Tây Nguyên kéo dài, cần nguồn nước tưới (giếng, hồ) cho cây lâu năm.
• Mùa mưa: khơi rãnh thoát nước cho cây nhạy úng (hồ tiêu, sầu riêng).

Quản lý bệnh rễ

• Canh tác lâu năm trên đất bazan dễ tích lũy tuyến trùng, nấm rễ; cần vi sinh đối kháng, luân canh khi tái canh.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao đất bazan tốt mà vẫn phải bón vôi? Đất bazan hình thành trong điều kiện mưa nhiều nên dễ bị rửa trôi chất kiềm, đất chua. Thêm vào đó, bón phân hóa học lâu năm làm đất chua hơn.

Đất bazan có trồng lúa được không? Có thể ở những chân đất bằng có nước, nhưng đất bazan thường được ưu tiên cho cây lâu năm có giá trị cao hơn.

Đất bazan bạc màu có cải tạo được không? Được, bằng cách tăng hữu cơ, bón vôi, trồng cây che phủ, chống xói mòn. Đất bazan có nền tảng tốt nên phục hồi khá nhanh nếu chăm đúng cách.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.