Cách trữ nước tưới cho mùa khô?

Trữ nước tưới cho mùa khô cần chuẩn bị từ giữa đến cuối mùa mưa, với các cách phổ biến: đào ao, hồ chứa (có lót bạt chống thấm nếu đất thấm nhiều); tận dụng mương vườn, đắp đập nhỏ trên suối (theo quy định địa phương); hứng nước mưa từ mái nhà vào bồn, bể; dùng túi trữ nước, bể nổi cho vườn nhỏ; giữ nước trong đất bằng tủ gốc, tăng hữu cơ. Quan trọng là tính trước lượng nước cần cho cả mùa khô để làm hồ đủ lớn, giảm thất thoát do bốc hơi và thấm, và dùng nước tiết kiệm (tưới nhỏ giọt, tưới đúng lúc).

Bước 1: Tính lượng nước cần trữ

• Lượng nước mỗi lần tưới × số lần tưới trong mùa khô (xem cách tính nhu cầu nước cho một hecta).
• Cộng thêm phần hao hụt do bốc hơi, thấm (có thể khá lớn với ao không lót bạt).
• Dự phòng cho năm khô hạn kéo dài (năm El Niño).

Bước 2: Chọn hình thức trữ nước

Ao, hồ chứa

• Đặt ở chỗ trũng thu nước mưa tự nhiên trong vườn, hoặc gần nguồn nước để bơm vào.
• Lót bạt chống thấm (bạt HDPE) ở đất cát, đất bazan thấm nhiều.
• Sâu hơn, diện tích mặt nhỏ hơn giúp giảm bốc hơi.
• Có đường tràn an toàn khi mưa lớn, bờ chắc chống sạt.
• Rào chắn an toàn, đặc biệt nơi có trẻ em.

Bể, bồn, túi trữ nước

• Hứng nước mưa từ mái nhà, mái kho qua máng xối.
• Túi trữ nước (túi nhựa lớn) phù hợp vườn nhỏ, vùng mặn (trữ nước ngọt).

Mương vườn

• Vùng đồng bằng: đóng cống giữ nước ngọt trong mương trước khi mặn xâm nhập.

Đập nhỏ, hồ trên dòng suối

• Cần tuân thủ quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên nước, không ảnh hưởng hạ lưu; hỏi UBND xã trước khi làm.

Bước 3: Giảm thất thoát nước trong hồ

• Lót bạt giảm thấm.
• Che phủ mặt hồ một phần (lưới, phao, thả bèo có kiểm soát) giảm bốc hơi.
• Trồng cây chắn gió quanh hồ.
• Không để rò rỉ ống dẫn, van.

Bước 4: Dùng nước tiết kiệm

• Tưới nhỏ giọt, tưới gốc thay tưới tràn.
• Tưới sáng sớm, chiều mát.
• Ưu tiên giai đoạn quan trọng (ra hoa, đậu trái, cây con).
• Tủ gốc, tăng hữu cơ để đất giữ ẩm.

Bước 5: Quản lý chất lượng nước

• Theo dõi rêu tảo, nước đục; có thể nuôi cá kết hợp (lưu ý không dùng thuốc hại cá gần hồ).
• Vùng ven biển: đo độ mặn trước khi lấy nước vào hồ.
• Lắp bộ lọc trước hệ thống nhỏ giọt.

Câu hỏi thường gặp

Ao bao nhiêu m³ là đủ cho 1 ha cà phê? Phụ thuộc số lần tưới, lượng nước mỗi lần, phương pháp tưới và hao hụt; cần tính theo nhu cầu thực tế của vườn.

Đào ao trữ nước có cần xin phép không? Ao nhỏ trong vườn thường không phức tạp, nhưng làm đập chắn suối, khai thác nước quy mô lớn có quy định riêng; nên hỏi UBND xã.

Ao bị cạn nhanh dù chưa dùng nhiều là do đâu? Thường do thấm (đất cát, đất bazan) và bốc hơi. Lót bạt và giảm diện tích mặt nước giúp giữ nước tốt hơn.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông, thủy lợi tại địa phương.