Chăn nuôi tuần hoàn, biến chất thải thành tài nguyên

Với các trang trại chăn nuôi quy mô lớn, chất thải luôn là một trong những bài toán khó nhất. Lượng phân, nước tiểu và nước vệ sinh chuồng trại nếu không được kiểm soát có thể tạo mùi hôi, phát sinh khí độc, gây ô nhiễm đất, nước và không khí.

Tại Công ty TNHH Trang Linh (xã Xuyên Mộc, TP.HCM), việc áp dụng hiệu quả các biện pháp tuần hoàn trong chăn nuôi giúp bài toán môi trường trở thành một phần của hiệu quả sản xuất.

Công ty đang nuôi gần 50.000 con heo thịt và gần 3.500 con heo nái trong hệ thống chuồng lạnh khép kín. Phân, nước tiểu và đệm lót sinh học sau quá trình nuôi được thu gom để xử lý, tạo thành phân hữu cơ.

Một phần sàn chuồng được công ty Trang Linh lót bằng vỏ trấu trộn men vi sinh. Chất thải rắn được hấp thụ và phân hủy ngay trên nền đệm, giúp hạn chế phát sinh nước thải từ chất thải rắn. Công nghệ này đồng thời tạo môi trường nuôi phù hợp hơn cho đàn heo.

Sau mỗi lứa nuôi, đệm lót sinh học đã qua sử dụng được thu gom, vun thành luống, bổ sung men vi sinh và ủ theo công nghệ compost. Trong quá trình ủ, nhiệt độ trong luống có thể đạt 60-70 độ C, thúc đẩy phân hủy vật chất hữu cơ, giảm mùi và tạo ra nguyên liệu để sản xuất phân hữu cơ vi sinh.

Theo ông Phạm Trường Giang, Giám đốc Công ty Trang Linh, nguyên liệu sản xuất và phế phụ phẩm chăn nuôi được định hình vòng tuần hoàn ngay trong trang trại: vỏ trấu trở thành đệm lót, đệm lót hấp thụ chất thải, chất thải được ủ thành phân hữu cơ và phân này quay trở lại phục vụ sản xuất nông nghiệp.

“Mỗi tháng, Trang Linh sử dụng khoảng 2.300 tấn thức ăn chăn nuôi, tạo ra khoảng 1.300 tấn nguyên liệu từ phân và đệm lót. Khoảng 600 tấn phân hữu cơ được sản xuất từ nguồn chất thải này, cung cấp cho người trồng cây ăn trái và các loại cây công nghiệp”, ông Giang thông tin.

Không dừng ở việc kiểm soát và xử lý chất thải, Trang Linh còn chủ động giảm lượng nước sử dụng trong quá trình chăn nuôi, đồng thời tận dụng nguồn nước sau xử lý cho nhiều mục đích khác nhau.

Khác với phương thức nuôi truyền thống phải sử dụng nhiều nước để tắm heo và vệ sinh chuồng trại, mô hình đệm lót sinh học kết hợp chuồng lạnh tại Trang Linh giúp cắt giảm đáng kể nhu cầu sử dụng nước.

Tại mỗi trại, nền chuồng được thiết kế thành hai khu vực. Phần nền xi măng bố trí máng ăn tự động, phần còn lại sử dụng đệm lót sinh học kết hợp hệ thống máng uống. Đệm lót có khả năng duy trì độ ẩm, nhiệt độ thích hợp và phân hủy chất thải ngay tại chuồng, nên đàn heo không cần tắm trong suốt quá trình nuôi. Nhờ đó, doanh nghiệp không chỉ giảm lượng nước tiêu thụ mà còn tiết kiệm điện, nhân công và chi phí xử lý nước thải.

“Với quy mô đàn khoảng 50.000 con, nếu mỗi con sử dụng trung bình khoảng 20 lít nước/ngày thì tổng lượng nước tiêu thụ mỗi ngày là rất lớn. Vì vậy, chỉ cần giảm đáng kể lượng nước dùng trong khâu vệ sinh, tắm heo cũng giúp doanh nghiệp tiết giảm một khoản chi phí đáng kể cho cả nước sạch và xử lý nước thải”, ông Giang cho hay.

Việc hạn chế nước trong chuồng còn tạo ra môi trường nuôi khô ráo, sạch hơn. Điều này giúp hạn chế các bệnh liên quan đến đường hô hấp, tiêu hóa và xương khớp ở đàn heo. Khi vật nuôi khỏe mạnh, nhu cầu sử dụng thuốc thú y, kháng sinh cũng giảm, qua đó góp phần hạ chi phí và giá thành sản xuất.

Trang Linh đồng thời áp dụng công nghệ màng Biogill để xử lý chất thải lỏng. Hệ thống sử dụng các màng có lớp gel đặc biệt để vi khuẩn bám dính, giúp quá trình xử lý diễn ra với năng lượng tuần hoàn nước thấp hơn so với phương pháp bơm khí truyền thống. Nước sau xử lý được kiểm soát các chỉ tiêu khí độc và tái sử dụng.

Ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM đánh giá, mô hình chăn nuôi khép kín, tuần hoàn của Trang Linh giải quyết được bài toán ô nhiễm môi trường và tạo giá trị kinh tế từ chất thải. Đây có thể trở thành điểm trình diễn để chuyển giao kỹ thuật nuôi heo và thúc đẩy chuyển đổi xanh của ngành chăn nuôi TP.HCM.

Khi được nhân rộng, những mô hình chăn nuôi này trở thành những mắt xích cụ thể để TP.HCM tiến gần hơn tới nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

“Giảm phát thải trong chăn nuôi không nhất thiết là những công nghệ quá phức tạp, mà có thể từ tổ chức lại quy trình sản xuất. Đặc biệt, việc đưa chất thải chăn nuôi trở lại chuỗi sản xuất giúp giảm áp lực lên môi trường, hạn chế nguy cơ ô nhiễm đất, nước, không khí và giảm lượng chất hữu cơ cần xử lý”, ông Cường trao đổi.

TP.HCM định hướng phát triển nền nông nghiệp công nghệ cao, sinh thái và bền vững, một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra là phải giảm tác động đến môi trường trong toàn bộ quá trình sản xuất.