Chuẩn bị cắt giảm hàng loạt thủ tục hành chính trong lĩnh vực trồng trọt

Giảm tiền kiểm, tăng trách nhiệm doanh nghiệp

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường vừa được Quốc hội thông qua, trong đó có nhiều quy định mới nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực trồng trọt.

Các quy định được sửa đổi theo hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng trách nhiệm tự công bố và tự chịu trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, qua đó góp phần giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định về tự công bố lưu hành giống cây trồng. Theo Luật mới, tổ chức, cá nhân được tự công bố lưu hành giống cây trồng và tự chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác của các thông tin đã công bố. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ quy định chi tiết việc thực hiện.

Quy định này tiếp tục đơn giản hóa cơ chế quản lý so với Luật Trồng trọt năm 2018. Trước đây, bên cạnh việc xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, pháp luật còn quy định các điều kiện liên quan đến tên giống, giá trị canh tác, giá trị sử dụng và thông tin về giống; đồng thời giao Chính phủ quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục tự công bố.

Luật mới cũng bãi bỏ cơ chế cấp, cấp lại và hủy bỏ quyết định công nhận tổ chức khảo nghiệm giống cây trồng. Theo quy định trước đây, tổ chức khảo nghiệm phải đáp ứng các điều kiện về nhân sự, địa điểm, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị và thực hiện các thủ tục liên quan đến cấp lại hoặc hủy bỏ quyết định công nhận trong những trường hợp luật định.

Đối với hoạt động khảo nghiệm, Luật bổ sung nguyên tắc áp dụng tiêu chuẩn theo hướng linh hoạt hơn. Khảo nghiệm giá trị canh tác, giá trị sử dụng được thực hiện theo tiêu chuẩn quốc gia; trường hợp chưa có tiêu chuẩn quốc gia thì áp dụng tiêu chuẩn cơ sở. Đối với khảo nghiệm tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định, ngoài tiêu chuẩn quốc gia, pháp luật cho phép áp dụng các tài liệu hướng dẫn quốc tế hoặc tài liệu do cơ quan quản lý nhà nước ban hành khi chưa có tiêu chuẩn quốc gia.

Quy định này được kỳ vọng giúp hoạt động khảo nghiệm thích ứng nhanh hơn với tiến bộ kỹ thuật, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một thủ tục công nhận hành chính riêng đối với tổ chức khảo nghiệm.

Kéo dài thời hạn lưu hành phân bón

Đối với mặt hàng phân bón, một thay đổi đáng chú ý là thời hạn của Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam được nâng từ 5 năm lên 10 năm và được gia hạn mỗi lần 10 năm. Việc kéo dài thời hạn lưu hành giúp doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh phân bón giảm số lần thực hiện thủ tục gia hạn trong suốt vòng đời sản phẩm, qua đó góp phần giảm chi phí và thời gian tuân thủ.

Đáng chú ý, Luật cũng bãi bỏ một số thủ tục như: Cấp lại Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam trong trường hợp quyết định bị mất hoặc hư hỏng; Kiểm tra nhà nước về chất lượng phân bón nhập khẩu. Theo Luật Trồng trọt năm 2018, phân bón nhập khẩu về nguyên tắc phải được kiểm tra nhà nước về chất lượng, trừ một số trường hợp được pháp luật quy định. Hồ sơ kiểm tra phải được lưu giữ trong thời hạn 5 năm và Chính phủ quy định cụ thể hồ sơ, trình tự, thủ tục, nội dung kiểm tra.

Việc bãi bỏ thủ tục này cho thấy rõ hơn định hướng chuyển từ quản lý tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời đặt trách nhiệm lớn hơn lên doanh nghiệp trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm đưa ra thị trường.

Bên cạnh các thủ tục nêu trên, Luật mới còn bãi bỏ quy định về điều kiện đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, buôn bán giống cây trồng; quy định về quyền lưu hành giống cây trồng hoặc ủy quyền lưu hành; quy định về duy trì đầy đủ các điều kiện buôn bán phân bón và một số quy định, cụm từ liên quan đến hoạt động buôn bán phân bón trong Luật Trồng trọt năm 2018. Đồng thời, quy định về điều kiện sản xuất cũng được điều chỉnh theo hướng xác định rõ hành vi vi phạm, thay vì duy trì các yêu cầu quản lý mang tính tiền kiểm.

Nhìn tổng thể, các sửa đổi trong lĩnh vực trồng trọt không chỉ tập trung vào việc giảm số lượng thủ tục hành chính mà còn thể hiện sự thay đổi trong phương thức quản lý nhà nước. Trọng tâm được chuyển dần từ kiểm soát trước khi sản phẩm, hoạt động được thực hiện sang tăng trách nhiệm tự công bố, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả hậu kiểm.

Sáng 24/8, với 465/467 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, đạt tỷ lệ 93%, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Luật gồm 12 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. 10 luật được sửa đổi, bổ sung gồm: Luật Trồng trọt; Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Chăn nuôi; Luật Thú y; Luật Thủy sản; Luật Địa chất và Khoáng sản; Luật Tài nguyên nước; Luật Thủy lợi; Luật Khí tượng thủy văn và Luật Đê điều.