Có nên xới bồn cà phê trước khi bón phân?

Không nên xới bồn sâu quanh gốc cà phê trước khi bón phân, vì rễ hút của cà phê tập trung nhiều ở lớp đất mặt; xới sâu làm đứt rễ, tạo vết thương cho nấm và tuyến trùng xâm nhập, cây bị sốc. Cách làm đúng là làm sạch cỏ, cào nhẹ lớp lá hoặc xới rất nông (vài cm) ở vùng mép tán, rải phân rồi lấp nhẹ hoặc phủ lại bằng lớp hữu cơ. Trên đất dốc, có thể rạch rãnh nông phía trên dốc để giữ phân.

Rễ cà phê nằm ở đâu?

• Phần lớn rễ tơ, rễ hút của cà phê nằm ở lớp đất mặt, tập trung từ gần gốc ra đến mép tán và rộng hơn một chút.
• Đây là vùng nhận phân và nước chủ yếu.
• Xới sâu, cuốc rộng quanh gốc sẽ phá vỡ hệ rễ hút này.

Tác hại của việc xới bồn sâu

• Đứt rễ hút: cây tạm thời hút nước, dinh dưỡng kém, có thể rụng quả, vàng lá.
• Tạo vết thương: nấm gây thối rễ, tuyến trùng dễ xâm nhập.
• Mất lớp hữu cơ bề mặt: lớp lá mục, mùn tự nhiên bị đảo trộn, đất nhanh khô, nhanh chai.
• Tăng xói mòn trên đất dốc khi mưa lớn.

Khi nào có thể xới?

• Đất bị chai cứng, đóng váng bề mặt: có thể xới rất nông, nhẹ nhàng, ở vùng mép tán, không xới sát gốc.
• Làm bồn cho cây non mới trồng: giữ nước tưới, nhưng cũng chỉ vun nhẹ.
• Vùi phân hữu cơ: có thể đào rãnh hoặc hố nhỏ ở mép tán, mỗi năm đổi vị trí, để hạn chế đứt rễ tập trung một chỗ.

Cách bón phân đúng cho cà phê

1. Làm sạch cỏ trong vùng bón (vòng mép tán), có thể dùng phát cỏ thay vì cuốc.
2. Cào nhẹ lớp lá, rác để phân tiếp xúc với đất.
3. Rải phân đều theo vòng mép tán, không đổ đống sát gốc.
4. Lấp nhẹ bằng lớp đất mỏng hoặc phủ lại lá, cỏ khô để hạn chế phân bay hơi, trôi.
5. Bón khi đất ẩm: sau mưa hoặc kết hợp tưới.

Trên đất dốc: rạch một rãnh nông theo vòng cung phía trên dốc của gốc, bón phân vào rãnh rồi lấp lại, giúp phân không bị nước mưa cuốn đi.

Bón phân hữu cơ có cần đào hố không?

• Phân hữu cơ khối lượng lớn có thể bón theo rãnh nông hoặc hố nhỏ ở mép tán, luân phiên vị trí qua các năm.
• Cũng có thể rải trên mặt kết hợp tủ gốc; phân hữu cơ sẽ phân hủy dần, giúp cải tạo lớp đất mặt nơi rễ hút tập trung.

Những sai lầm thường gặp

• Cuốc bồn sâu sát gốc mỗi lần bón phân "cho phân xuống sâu".
• Đổ phân thành đống sát gốc gây xót rễ, cháy rễ.
• Bón phân khi đất khô, rồi để phân nằm trên mặt nhiều ngày.
• Xới đất, làm cỏ sạch trơn cả vườn trên đất dốc, làm xói mòn mạnh khi mưa.

Câu hỏi thường gặp

Không xới thì phân có ngấm xuống đất không? Có. Phân hòa tan theo nước mưa hoặc nước tưới ngấm xuống lớp đất mặt, đúng nơi rễ hút tập trung. Lấp nhẹ hoặc phủ hữu cơ giúp hạn chế thất thoát.

Đất vườn bị chai cứng thì xử lý sao? Tăng cường phân hữu cơ, tủ gốc, để thảm cỏ thấp giữa hàng, hạn chế dùng thuốc cỏ. Đất sẽ tơi xốp dần mà không cần cuốc xới mạnh.

Có nên dùng máy xới giữa hàng cà phê? Chỉ nên xới nông giữa hàng (xa gốc) khi cần làm cỏ hoặc vùi phân xanh, tránh xới gần vùng rễ chính.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương để phù hợp với đất vườn mình.