Công nghệ và quản trị dữ liệu giúp nâng tầm giá trị nông sản Việt Nam

AAn Na

Chọn cỡ chữ

Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các chuyên gia cho rằng sự kết hợp công nghệ với quản trị dữ liệu có thể giúp nông nghiệp Việt Nam nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí và cải thiện vị thế trong chuỗi giá trị…

Nông nghiệp luôn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, vừa bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, vừa tạo sinh kế cho người dân.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng, chi phí và tiêu chuẩn bền vững, tăng sản lượng không còn là yếu tố duy nhất quyết định năng lực cạnh tranh. Bài toán đặt ra là nâng cao giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị đầu vào, từ sản xuất đến chế biến và phân phối.

ĐƯA CÔNG NGHỆ VÀ DỮ LIỆU VÀO ĐỂ CẢI THIỆN HIỆU QUẢ VẬN HÀNH

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, ngày 27/10, tại phiên thảo luận “Công nghệ nông nghiệp: Chuỗi giá trị minh bạch và bền vững”, các chuyên gia nhận định ứng dụng công nghệ và quản trị dữ liệu là một hướng đi để hiện thực hóa mục tiêu nói trên.

Theo đó, công nghệ giúp sử dụng nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hiệu quả hơn; dữ liệu hỗ trợ kiểm soát chất lượng, quản lý vùng nguyên liệu và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Khi được triển khai đồng bộ, những giải pháp này có thể giảm chi phí, tăng năng suất trong toàn chuỗi, đồng thời tạo điều kiện để nông sản Việt Nam tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị cao.

Theo TS. Trương Vĩnh Hải, Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam, các mô hình nông trại thông minh được Viện triển khai cùng đối tác quốc tế tại một số khu vực cho thấy tiềm năng nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, đồng thời tiết kiệm nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở việc đưa thiết bị vào sản xuất mà còn ở khả năng sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Dữ liệu về điều kiện canh tác giúp người sản xuất điều chỉnh quy trình phù hợp, kiểm soát đầu vào và cải thiện tính ổn định của sản phẩm. Đối với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu, chất lượng nguyên liệu đồng đều và nguồn cung ổn định cũng góp phần giảm chi phí thu mua, hạn chế rủi ro trong sản xuất.

Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản đối với nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ. Vì vậy, Nhà nước cần phát triển hạ tầng, hoàn thiện chính sách và hỗ trợ kết nối quốc tế để thúc đẩy ứng dụng công nghệ.

Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư hệ thống quản lý, truy xuất nguồn gốc, đồng thời hỗ trợ nông dân tiếp cận những giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.

Bên cạnh công nghệ canh tác, dữ liệu ngày càng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường của nông sản. Theo ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tại Việt Nam, năng lực cạnh tranh không còn chỉ dựa vào sản lượng mà còn phụ thuộc vào khả năng chứng minh nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững.

Khi thông tin về vùng trồng, giống cây, vật tư đầu vào và quy trình canh tác được ghi nhận, quản lý và xác minh, doanh nghiệp có thể kiểm soát chất lượng nguyên liệu tốt hơn, giảm rủi ro thu mua và đáp ứng yêu cầu của khách hàng. "Dữ liệu cũng giúp doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo nhu cầu thị trường, hạn chế tình trạng thiếu hụt hoặc dư thừa nguyên liệu", ông Vinod nhấn mạnh.

Cần phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung, thống nhất mã định danh thửa đất, tiêu chuẩn kết nối và cơ chế xác minh độc lập. Theo đó, hợp tác xã và doanh nghiệp có thể hỗ trợ quản lý dữ liệu, chia sẻ chi phí xác minh với nông dân; khu vực tư nhân phát triển các dịch vụ truy xuất nguồn gốc, tài chính và tư vấn kỹ thuật trên nền tảng chung.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Tấn Việt, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty AgriS kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Nghiên cứu Ứng dụng Mía đường Thành Thành Công (SRDC), cho biết doanh nghiệp đã xây dựng chuỗi giá trị từ đầu tư cho nông dân, thu mua, chế biến đến kinh doanh tại thị trường trong nước và quốc tế.

Theo ông Việt, truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu đối với doanh nghiệp muốn tham gia thị trường quốc tế. Hệ thống dữ liệu cần bao quát thông tin về người sản xuất, nguồn gốc đất đai, giống cây trồng, biện pháp bảo vệ cây trồng và quy trình canh tác.

Khi được tích hợp vào hệ thống quản trị, dữ liệu không chỉ phục vụ kiểm tra mà còn hỗ trợ doanh nghiệp quản lý vùng nguyên liệu, tổ chức thu mua và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật phù hợp cho nông dân. Qua đó, công nghệ và dữ liệu có thể cải thiện hiệu quả vận hành từ sản xuất đến chế biến, phân phối, thay vì chỉ giải quyết yêu cầu truy xuất ở khâu cuối.

TĂNG LIÊN KẾT ĐỂ CHUYỂN CÔNG NGHỆ THÀNH GIÁ TRỊ

Có thể thấy, việc ứng dụng công nghệ và quản trị dữ liệu là một hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp vẫn đối mặt với những hạn chế như quy mô sản xuất nhỏ lẻ, dữ liệu phân tán và chi phí đầu tư cao. Nếu mỗi doanh nghiệp xây dựng một hệ thống riêng, thông tin khó kết nối giữa vùng trồng, cơ sở chế biến và đơn vị phân phối, làm tăng chi phí quản lý, xác minh.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, ông Vinod Ahuja đề xuất phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung, thống nhất mã định danh thửa đất, tiêu chuẩn kết nối và cơ chế xác minh độc lập. Theo đó, hợp tác xã và doanh nghiệp có thể hỗ trợ quản lý dữ liệu, chia sẻ chi phí xác minh với nông dân; khu vực tư nhân phát triển các dịch vụ truy xuất nguồn gốc, tài chính và tư vấn kỹ thuật trên nền tảng chung.

Dù vậy, đầu tư công nghệ chỉ tạo ra giá trị kinh tế bền vững khi mang lại kết quả cụ thể như nâng cao năng suất, giảm chi phí, cải thiện chất lượng và mở rộng thị trường. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức nghiên cứu, đồng thời bảo đảm người nông dân có khả năng tiếp cận công nghệ và được hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi.

Về dài hạn, năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam không thể chỉ dựa vào mở rộng diện tích hay tăng sản lượng. Khi công nghệ giúp tối ưu đầu vào, dữ liệu hỗ trợ kiểm soát chất lượng và doanh nghiệp đầu tư sâu hơn vào chế biến, tiêu chuẩn hóa sản phẩm, nông sản Việt Nam có cơ hội chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng sản lượng và chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng.

Các chuyên gia cho rằng đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp trong nước nâng cao vai trò trong chuỗi cung ứng, thay vì chỉ cung cấp nguyên liệu cho các khâu chế biến và phân phối có giá trị cao hơn.

Khoản vay xanh hợp vốn quốc tế trị giá 105 triệu USD do HSBC thu xếp sẽ giúp Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) triển khai hệ thống pin lưu trữ năng lượng tại 70 trạm biến áp hiện hữu, nhằm tăng khả năng đáp ứng nhu cầu phụ tải và hạn chế nguy cơ quá tải lưới điện...

Trong khi thế giới đang “khát” pin lưu trữ, Trung Quốc lại bất ngờ tạm dừng xét duyệt hàng loạt nhà máy mới vì lo ngại nguy cơ dư thừa công suất. Liệu ngành pin có lặp lại vết xe của điện mặt trời khi đầu tư ồ ạt, giá lao dốc và lợi nhuận bị bào mòn?

Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam – VnEconomy – Vietnam Economic Times tổ chức sẽ diễn ra chiều 29/10/2026 tại Trung tâm hội nghị BMC, tầng 11, Tòa nhà V.E.T Building, 98 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội.

Các công nghệ thu giữ và lưu trữ CO₂ (CCS), cũng như thu giữ, sử dụng và lưu trữ CO₂ (CCUS) đang được xem là một trong những giải pháp tiềm năng, mở ra thêm hướng tiếp cận trong quá trình giảm phát thải, đặc biệt đối với các ngành công nghiệp khó cắt giảm phát thải. Theo đánh giá, Việt Nam là một trong những quốc gia có tiềm năng lưu trữ CO₂ tốt nhất ở khu vực Đông Nam Á với tiềm năng lưu trữ lên đến 71 tỷ tấn CO2, tập trung chủ yếu ở 3 khu vực địa chất...

Sự kiện thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng đang thúc đẩy dòng vốn ngoại tìm đến các mô hình kinh tế tuần hoàn và sản xuất thực chất, mở ra dư địa tăng trưởng bền vững cho các mắt xích trong chuỗi cung ứng...

Theo nhận định của các chuyên gia, so với môi trường đầu tư cách đây vài năm thì thời điểm hiện tại nhà đầu tư cần chuyển hướng nhìn vào khả năng thanh khoản, khả năng đáp ứng nhu cầu thực... để dự án trở thành hàng hóa có khả năng thanh khoản. Nếu không sẽ dễ rơi vào tình cảnh tồn kho như số liệu Bộ Xây dựng vừa công bố mới đây.

Thảo luận Luật Nhà ở (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội cho rằng, đối với các dự án nhà ở cho thuê do Nhà nước đầu tư để dẫn dắt thị trường thì cần yêu cầu công khai đầy đủ cấu phần giá thành gồm chi phí đất, xây dựng, tài chính, quản lý, vận hành, bảo trì và các khoản chi phí hợp pháp khác. Việc công khai này giúp hình thành mặt bằng tham chiếu đáng tin cậy cho thị trường...

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

Nhìn lại di sản và thành tựu của Thời báo Kinh tế Việt Nam - Tạp chí Kinh tế Việt Nam trong 35 năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ đo bằng lượng thông tin phục vụ bạn đọc hàng ngày, hàng giờ, cũng...

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...