Lão nông 70 tuổi thu 2-4 tỉ/năm từ sầu riêng, tiết lộ bí quyết kiểm soát cadimi

Nhắc đến hành trình lập nghiệp, ông Trần Văn Chiến, Giám đốc Hợp tác xã vườn cây ăn trái Trường Khương A, nhớ lại những ngày vợ chồng mới ra riêng, tài sản gần như không có gì.

Gia đình đông anh em, ông không nhận phần đất cha mẹ cho mà chọn tự lập, dựng chòi ở nhờ trên đất gia đình, rồi làm thuê, làm mướn, nuôi heo, chắt chiu từng đồng.

Từ làm thuê đến vườn cây tiền tỉ

Có vốn, vợ chồng ông mua đất, cải tạo vườn và chuyển đổi cây trồng qua nhiều giai đoạn. Ban đầu ông trồng đậu xanh, mía; khoảng năm 1996 chuyển sang trồng cam mật.

Khi vườn cam xuất hiện tình trạng vàng lá, trái chín non, ông tiếp tục chuyển sang cây vú sữa. Tuy nhiên, khi cây vú sữa dần lão hóa, ông lại tính chuyện thay đổi để duy trì hiệu quả sản xuất.

Năm 2017, ông bắt đầu trồng sầu riêng. Quyết định này không xuất phát từ việc nhìn thấy ngay triển vọng làm giàu, mà phần nào do vườn vú sữa suy giảm.

Ông chọn cách chuyển đổi từng phần, giữ lại những cây còn cho trái để có nguồn thu trong thời gian chờ sầu riêng trưởng thành.

"Những ngày đầu tôi cũng từng thất bại vì thiếu kinh nghiệm. Có thời điểm tôi mang cách bón phân, chăm sóc cây trồng khác áp dụng cho sầu riêng khiến cây chậm phát triển. Không nản chí, tôi sang các địa phương có kinh nghiệm trồng sầu riêng để học hỏi, tham gia tập huấn và điều chỉnh kỹ thuật ngay trên vườn nhà", ông Chiến nói.

Sự kiên trì dần mang lại kết quả. Vụ sầu riêng đầu tiên, vườn cho khoảng 10 tấn trái, bán với giá 39.000 đồng/kg. Có vụ, sản lượng đạt 37 tấn, giá bán lên đến 131.000 đồng/kg, mang về doanh thu hơn 4 tỉ đồng.

Vụ gần nhất là năm 2025, khi giá sầu riêng tại ĐBSCL giảm sâu, chỉ còn 20.000 - 30.000 đồng/kg nhưng 52 tấn sầu riêng của ông lại được một công ty xuất khẩu thu mua 43.000 đồng/kg. Với mức giá này, sau khi trừ chi phí đầu vào thì ông đạt lợi nhuận hơn 2 tỉ đồng.

Theo ông Chiến, chi phí sản xuất 1kg sầu riêng của ông chỉ 12.000 đồng, trong khi những nơi khác phải trên 20.000 đồng.

Để giảm giá thành, ông phải theo dõi chu kỳ sinh trưởng, xác định thời điểm cây cần phân bón gì; đồng thời phân biệt thuốc phòng bệnh với thuốc trị sâu rầy. Việc phun thuốc được tính theo thời điểm sâu rầy xuất hiện và mức độ gây hại, thay vì phun tràn lan.

K****iểm soát cadimi từ phân bón đến nguồn nước tưới

Với ông Chiến, làm ra trái sầu riêng có năng suất cao mới chỉ là một phần của bài toán kinh tế. Muốn duy trì đầu ra, nhất là thị trường xuất khẩu, nhà vườn phải kiểm soát chất lượng và những chỉ tiêu an toàn thực phẩm, trong đó có hàm lượng cadimi.

Lão nông này cho biết vườn sầu riêng được sản xuất theo hướng VietGAP. Ngay từ khâu đầu vào, ông chú ý lựa chọn phân bón, thuốc bảo vệ thực vật phù hợp, tránh các sản phẩm có nguy cơ đưa chất không mong muốn vào đất và trái. Việc sử dụng vật tư phải có kiểm soát, không tùy tiện phối trộn hay phun xịt theo thói quen.

Một kinh nghiệm khác là quản lý nguồn nước tưới. Theo ông, cần chủ động lấy nước từ nguồn bên ngoài khu vực sản xuất thông qua hệ thống tưới, hạn chế sử dụng trực tiếp nước trong mương vườn. Cách làm này giúp giảm nguy cơ đưa mầm bệnh, nấm bệnh từ nguồn nước trở lại cây và trái.

Đáng chú ý, khoảng 15 ngày trước thu hoạch, ông chủ động lấy mẫu trái kiểm nghiệm cadimi. Việc kiểm tra được thực hiện qua nhiều năm, giúp nhà vườn có thêm căn cứ đánh giá quy trình sản xuất trước khi thu hoạch và tiêu thụ.

"Làm khoảng 4-5 năm nay, vườn chưa phát hiện cadimi qua những lần kiểm tra", ông Chiến tiết lộ.

Từ kinh nghiệm tích lũy, ông Chiến không chỉ phát triển kinh tế gia đình mà còn cùng bà con xây dựng hợp tác xã lớn mạnh.

Hiện Hợp tác xã có 45 xã viên, trong đó vùng trồng sầu riêng được cấp mã số phục vụ liên kết tiêu thụ.

Ông cũng chia sẻ quy trình chăm sóc, sử dụng vật tư đầu vào để các hộ cùng nâng chất lượng trái, hướng đến sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Tại chương trình "Tự hào nông dân Việt Nam 40 năm đổi mới" năm 2026 do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tổ chức tối 12-10 ở Hà Nội, TP Cần Thơ có 4 cá nhân vinh dự được trao danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới". Ông Chiến là một trong những cá nhân được trao danh hiệu này.