Đà Nẵng: Chuyển đổi số OCOP hướng đến hiệu quả kinh tế

OCOP chuyển mình trên nền tảng số

Thích ứng với bối cảnh hội nhập và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, các chủ thể sản phẩm OCOP trên địa bàn Đà Nẵng đang chủ động “lên mạng, vào sàn”, từng bước ứng dụng công nghệ để mở rộng thị trường, nâng giá trị sản phẩm và tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người dân, đặc biệt ở khu vực nông thôn.

Tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp xanh Duy Oanh (xã Duy Xuyên, TP. Đà Nẵng) có hai sản phẩm “Bột ngũ cốc Duy Oanh” và “Thanh gạo lứt hạt và rong biển” được công nhận OCOP 4 sao. Cùng với đầu tư sản xuất, HTX chú trọng hoàn thiện bao bì, nhận diện thương hiệu và đẩy mạnh bán hàng trên môi trường số.

Sản phẩm của HTX hiện được giới thiệu trên các sàn thương mại điện tử như OCOP, Shopee, Lazada và các nền tảng Facebook, TikTok, Zalo. Nhờ mở rộng kênh bán hàng, sản phẩm Duy Oanh đã tiếp cận khách hàng tại nhiều tỉnh, thành như Hà Nội, Huế, Gia Lai, Quảng Ngãi, TP.HCM…

Bà Phạm Thị Duy Mỹ, Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh Duy Oanh, cho rằng chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với các HTX, nhất là HTX nông nghiệp.

“Nếu vẫn sản xuất, quản lý và tiêu thụ theo cách truyền thống thì rất khó cạnh tranh, mở rộng thị trường và phát triển bền vững. Ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số giúp HTX chủ động đầu ra, nâng cao giá trị, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí, đồng thời xây dựng thương hiệu và chăm sóc khách hàng hiệu quả hơn”, bà Mỹ chia sẻ.

Không chỉ với các HTX quy mô nhỏ, thương mại điện tử cũng đang trở thành một kênh quan trọng để doanh nghiệp đưa sản phẩm đặc trưng của địa phương tiếp cận những nhóm khách hàng mới.

Bà Ung Như Thảo An, Trưởng phòng Marketing Công ty TNHH Triết Minh (Trimico) cho biết, doanh nghiệp có nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP, trong đó có các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh. Đây là nhóm sản phẩm có giá trị cao nhưng việc tiếp cận người tiêu dùng, nhất là khách hàng trẻ vẫn còn hạn chế.

Từ thực tế đó, doanh nghiệp chủ động đưa sản phẩm lên TikTok, Shopee và đang triển khai trên Grab. Theo bà Thảo, thương mại điện tử giúp sản phẩm đặc sản Đà Nẵng tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều địa phương, đồng thời tạo cơ hội quảng bá tới nhóm khách hàng trẻ vốn dành nhiều thời gian trên các nền tảng số.

Tuy nhiên, để thương mại điện tử phát triển bền vững, các chủ thể OCOP vẫn cần sự đồng hành của chính quyền và doanh nghiệp công nghệ. Chủ thể phải chủ động đầu tư vào chất lượng, mẫu mã, hình ảnh; các nền tảng cần hỗ trợ quảng bá, quản lý chất lượng và hồ sơ pháp lý.

Lấy hiệu quả kinh tế làm thước đo

Đến nay, Đà Nẵng có 477 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao. Các sản phẩm được tiêu thụ qua 26 điểm giới thiệu và bán sản phẩm, hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng đặc sản, điểm du lịch, sàn thương mại điện tử và nhiều kênh phân phối khác. Đáng chú ý, 19 sản phẩm OCOP của thành phố đã xuất khẩu ra nước ngoài, với doanh thu xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2026 ước hơn 50 tỷ đồng.

Theo bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, thời gian qua, nhiều chủ thể OCOP đã sử dụng mã QR, mã số, mã vạch, website, mạng xã hội, video ngắn, livestream và thương mại điện tử để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Thành phố cũng từng bước đa dạng hóa các kênh thương mại số, thay vì phụ thuộc vào một nền tảng hay phương thức bán hàng duy nhất.

Đà Nẵng đã phối hợp với các nền tảng thương mại điện tử triển khai Mini App sản phẩm đặc trưng, OCOP và đưa sản phẩm OCOP lên ứng dụng Grab. Các kênh này không chỉ tạo thêm nơi bán hàng mà còn giúp chuẩn hóa thông tin, kết nối sản phẩm với người tiêu dùng và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, theo bà Vũ Thị Bích Hậu, điều quan trọng là phải nhìn nhận chuyển đổi số OCOP từ hiệu quả kinh tế chứ không chỉ từ số lượng sản phẩm được đưa lên nền tảng.

“Một sản phẩm có mã QR nhưng thông tin không được cập nhật, một gian hàng có mặt trên sàn nhưng không phát sinh giao dịch mới chỉ là hiện diện số, chưa phải chuyển đổi số thực chất”, bà Hậu nói.

Đây cũng là vấn đề đáng lưu ý khi phần lớn chủ thể OCOP là doanh nghiệp nhỏ, HTX và hộ sản xuất. Năng lực về công nghệ, nhân lực, marketing và quản trị thị trường giữa các chủ thể còn chênh lệch. Vì vậy, chuyển đổi số cần đi cùng đào tạo, hỗ trợ và kết nối thị trường, thay vì chỉ đưa sản phẩm lên một nền tảng rồi để chủ thể tự vận hành.

Nếu được triển khai thực chất, chuyển đổi số không chỉ giúp một sản phẩm bán được nhiều hơn mà còn có thể tạo tác động lan tỏa đến cả chuỗi giá trị nông thôn.

Do đó, chính sách hỗ trợ OCOP cần chuyển trọng tâm từ việc tạo ra sản phẩm sang đồng thời giải quyết bài toán đầu ra. Nhà nước tập trung hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, dữ liệu, đào tạo, kết nối và xúc tiến thương mại; doanh nghiệp và chủ thể trực tiếp tổ chức sản xuất, kinh doanh; còn công nghệ trở thành công cụ để mở rộng thị trường.

Trước hết, cần chuẩn hóa và từng bước liên thông dữ liệu OCOP, hình thành hồ sơ số về chủ thể, vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn chất lượng, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, hình ảnh và câu chuyện sản phẩm.

Cùng với đó, cần đào tạo chủ thể theo hướng thực hành, phù hợp với từng trình độ. Với hộ sản xuất và HTX nhỏ, có thể bắt đầu từ kỹ năng chụp ảnh, làm video, bán hàng, quản lý đơn hàng và thanh toán số. Với những chủ thể có năng lực cao hơn, cần hỗ trợ về thương hiệu số, phân tích dữ liệu, logistics, xuất khẩu trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Đặc biệt, cần gắn OCOP với du lịch. Các sản phẩm đặc trưng cần được kết nối với khách sạn, nhà hàng, điểm tham quan, sân bay và hệ thống bán lẻ.

Theo bà Hậu, mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số OCOP không phải là có thêm bao nhiêu mã QR, gian hàng hay lượt livestream, mà là tạo ra bao nhiêu giao dịch, doanh thu và giá trị gia tăng cho người sản xuất.

“Chuyển đổi số OCOP không phải là xây dựng thật nhiều nền tảng, mà là giúp sản phẩm kinh doanh hiệu quả trên những hệ sinh thái đã có thị trường. Nếu giai đoạn trước là đánh thức tài nguyên bản địa và tạo ra sản phẩm, thì giai đoạn tới phải đưa những giá trị ấy đến thị trường lớn hơn bằng phương thức hiện đại hơn. Khi đó, chuyển đổi số không còn là công cụ hỗ trợ mà trở thành phương thức tổ chức lại thị trường cho kinh tế nông thôn”, bà Hậu cho hay.