Đưa rau màu xuống ruộng lúa, giúp nông dân tăng thu nhập

Thực hiện kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang triển khai mô hình trồng đậu nành rau theo tiêu chuẩn an toàn gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Mô hình có tổng diện tích 10 ha tại xã Thoại Sơn và Long Kiến, mỗi điểm 5 ha.

Trước khi triển khai, Trung tâm Khuyến nông An Giang phối hợp với Phòng Kinh tế và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã tổ chức chọn địa điểm, phổ biến nội dung thực hiện. Hộ tham gia phải có đất đáp ứng điều kiện sản xuất, bố trí vốn đối ứng và cam kết tuân thủ quy trình kỹ thuật nhằm bảo đảm mô hình được thực hiện đúng yêu cầu.

Mỗi điểm 5 ha được hỗ trợ 250kg giống, tương ứng 50% tiền giống, 5.000kg phân hữu cơ sinh học và 50kg chế phẩm Trichoderma. Tổng giá trị hỗ trợ là 96,25 triệu đồng/điểm. Nông dân đối ứng phần tiền giống còn lại, đồng thời đầu tư những vật tư ngoài mức hỗ trợ để bảo đảm điều kiện chăm sóc cây trồng trong suốt vụ sản xuất.

Chính sách hỗ trợ giúp giảm một phần chi phí ban đầu khi nông dân tiếp cận cây trồng mới. Phần đối ứng cũng xác định trách nhiệm đầu tư của người tham gia, từ chuẩn bị đất, bố trí lao động đến chăm sóc, thu hoạch. Qua thực hiện, các hộ có điều kiện tính toán chi phí, đánh giá khả năng duy trì sản xuất khi không còn hỗ trợ.

Cùng với đậu nành rau trên đất lúa, Chương trình Phát triển cây rau màu năm 2026 triển khai mô hình trồng ớt theo tiêu chuẩn an toàn gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Mô hình có tổng diện tích 5 ha, gồm hai điểm, mỗi điểm 2,5 ha trên đất chuyên màu.

Đối với mô hình trồng ớt, hộ tham gia được hỗ trợ tối đa 50% chi phí giống và một phần vật tư, gồm phân hữu cơ sinh học, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học. Hộ tham gia phải tuân thủ quy trình, sử dụng vật tư đúng hướng dẫn, đáp ứng yêu cầu sản phẩm an toàn phục vụ tiêu thụ.

Cùng với vật tư, mỗi điểm được tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật đầu vụ và giữa vụ, quy mô 30 nông dân/lớp. Nội dung tập huấn tập trung vào quy trình trồng đậu nành rau an toàn, kết hợp sử dụng phân hữu cơ sinh học và chế phẩm Trichoderma. Tập huấn giữa vụ giúp trao đổi những vấn đề phát sinh, điều chỉnh canh tác theo tình hình trên ruộng.

Tổ chức sản xuất theo điểm thuận lợi cho cán bộ kỹ thuật theo dõi sinh trưởng, hướng dẫn chăm sóc và ghi nhận kết quả. Nông dân có thể trao đổi kinh nghiệm trong quá trình thực hiện. Đây là cơ sở đánh giá mức độ phù hợp của cây đậu nành rau với điều kiện canh tác tại từng địa bàn trước khi xem xét nhân rộng.

Đưa rau màu vào sản xuất giúp nông dân có thêm lựa chọn, nhất là tại những diện tích trồng lúa hiệu quả thấp. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển đổi cần được xác định bằng năng suất, giá bán và toàn bộ chi phí thực tế. Chi phí giống, phân bón, chăm sóc, thu hoạch đều phải được tính đủ để so sánh với phương án sản xuất trước đó.

Tại An Giang, Công ty cổ phần Rau quả Thực phẩm An Giang (Antesco) có nhiều năm chế biến rau quả xuất khẩu, trong đó đậu nành rau là mặt hàng chủ lực. Năm 2026, doanh nghiệp dự kiến chế biến khoảng 50.700 tấn sản phẩm, doanh thu 2.000 tỷ đồng, kim ngạch xuất khẩu khoảng 70 triệu USD.

Doanh nghiệp đang liên kết với nông dân đầu tư sản xuất hơn 15.000 ha nguyên liệu tại các tỉnh ĐBSCL và Lâm Đồng. Nhu cầu chế biến mở ra cơ hội phát triển rau màu luân canh trên ruộng lúa, nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích, tăng thu nhập cho nhà nông.

Luân canh rau màu trên đất lúa giúp đa dạng hóa sản phẩm, giảm phụ thuộc vào một loại nông sản và góp phần hạn chế tích lũy một số nguồn sâu bệnh khi canh tác liên tục. Đối với cây họ đậu, việc luân canh còn tạo điều kiện cải thiện độ phì nhiêu, nâng cao hiệu quả sử dụng đất.