Đưa thị trường carbon vào thực tiễn một cách minh bạch, hiệu quả, có trách nhiệm

Sáng 14/8, phát biểu khai mạc Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 - “Từ chính sách đến hành động”, Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết, diễn đàn được tổ chức trong thời điểm có ý nghĩa quan trọng đối với lộ trình phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.

Đây cũng là cơ hội để các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức tài chính, công nghệ cùng trao đổi về những yêu cầu đặt ra trong quá trình đưa thị trường carbon vào vận hành thực tế.

Theo Thứ trưởng, ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Kết luận số 75-KL/TW về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới. Kết luận nhấn mạnh nhiệm vụ chủ động tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế về tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường carbon và thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

Đồng thời, yêu cầu kiểm soát chặt chẽ phát thải khí nhà kính được đặt ra ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư dự án, trong toàn bộ vòng đời sản phẩm và hoạt động tiêu dùng của xã hội.

Cùng với đó là yêu cầu hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm phát thải khí nhà kính theo tiêu chuẩn quốc tế; quản lý chặt chẽ hoạt động trao đổi tín chỉ carbon và từng bước xây dựng tiêu chuẩn tín chỉ carbon trong nước tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

Thứ trưởng Lê Công Thành cho biết, thời gian qua, Chính phủ và các bộ, ngành đã từng bước xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu. Đến nay, khung pháp lý về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon cơ bản đã được hình thành và tiếp tục được hoàn thiện.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Việt Nam triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế về tín chỉ carbon, góp phần thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), huy động thêm nguồn lực cho giảm phát thải và chuyển đổi xanh, đồng thời từng bước hình thành nền tảng cho thị trường carbon trong nước gắn với hợp tác và hội nhập quốc tế.

Một dấu mốc đáng chú ý là ngày 29/6/2026, sàn giao dịch carbon trong nước chính thức đi vào vận hành thí điểm, tạo nền tảng cho việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Theo Thứ trưởng, đây là bước đi quan trọng nhằm hình thành tín hiệu về một công cụ kinh tế phục vụ mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Thông qua thị trường, doanh nghiệp có thêm cơ sở để lựa chọn các giải pháp giảm phát thải với chi phí phù hợp, từng bước thích ứng với các yêu cầu xanh ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Thị trường carbon cũng tạo thêm động lực để doanh nghiệp đổi mới, đầu tư công nghệ phát thải thấp và lựa chọn các giải pháp xanh có chi phí hợp lý, qua đó huy động thêm nguồn lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quốc tế cho hoạt động giảm phát thải.

“Đây cũng là lý do chúng ta cần đưa thị trường các-bon từ chính sách vào thực tiễn một cách minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm”, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh.

Hoàn thiện nền tảng để thị trường vận hành hiệu quả

Thứ trưởng Lê Công Thành nhìn nhận, thị trường carbon vẫn là lĩnh vực mới đối với Việt Nam. Trong quá trình triển khai thí điểm, các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, hạ tầng kỹ thuật, hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định và quản trị dữ liệu.

Cùng với hoàn thiện các điều kiện vận hành, cơ quan quản lý sẽ tăng cường tham vấn, lắng nghe những khó khăn, vướng mắc và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để kịp thời đưa ra các giải pháp phù hợp.

Thực tế cho thấy cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông nghiệp và lâm nghiệp, đã ngày càng quan tâm đến thị trường carbon và có những bước đi chủ động trong việc tiếp cận, phát triển các dự án tạo tín chỉ carbon. Nhiều địa phương cũng đang tích cực tìm kiếm cơ hội, khai thác tiềm năng giảm phát thải nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, nâng cao nhận thức và năng lực cho các cơ quan quản lý cũng như cộng đồng doanh nghiệp về các quy định pháp lý trong nước và quốc tế là nhiệm vụ rất quan trọng.

Song song đó, Việt Nam cần tăng cường kết nối với các đối tác, tổ chức quốc tế nhằm thúc đẩy hợp tác về tài chính, công nghệ, nâng cao năng lực và phát triển các dự án giảm phát thải có chất lượng. Việc hoàn thiện đồng bộ thể chế, chuẩn bị kỹ lưỡng về năng lực kỹ thuật và nguồn lực sẽ là điều kiện tiên quyết để Việt Nam hội nhập hiệu quả, minh bạch và sâu rộng vào thị trường carbon toàn cầu.

Doanh nghiệp phải là chủ thể trung tâm

Đánh giá cao cách thức tổ chức Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026, Thứ trưởng Lê Công Thành cho rằng sự kiện không chỉ tạo không gian cho các phiên tham luận, tọa đàm chính sách mà còn thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp có nhu cầu phát triển, sử dụng tín chỉ carbon với các tổ chức tài chính, công nghệ, tư vấn và đối tác quốc tế.

Theo ông, những kết nối này có thể góp phần thúc đẩy hình thành các dự án giảm phát thải có chất lượng và khả năng triển khai trong thực tế. Đây chính là bước chuyển từ đối thoại sang hành động.

Thứ trưởng kỳ vọng sau diễn đàn sẽ hình thành thêm nhiều kết nối cụ thể, có thêm nhiều dự án được quan tâm đầu tư, đồng thời ngày càng nhiều doanh nghiệp chủ động xây dựng năng lực giảm phát thải và tham gia thị trường carbon.

Để thị trường carbon Việt Nam phát triển, theo Thứ trưởng Lê Công Thành, cần sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chủ thể. Nhà nước có vai trò kiến tạo thể chế và bảo đảm tính minh bạch của thị trường; các tổ chức tài chính cung cấp nguồn lực; các tổ chức công nghệ cung cấp giải pháp; còn chuyên gia và các tổ chức tư vấn góp phần nâng cao chất lượng dự án và năng lực thị trường.

Đặc biệt, doanh nghiệp phải trở thành chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi. Thay vì chỉ nhìn giảm phát thải như một nghĩa vụ phải thực hiện, doanh nghiệp cần chuyển sang tư duy chủ động tạo ra giá trị từ hoạt động giảm phát thải. Theo Thứ trưởng, đây là sự thay đổi rất quan trọng về tư duy trong quá trình phát triển thị trường carbon.

Từ diễn đàn, Thứ trưởng đề nghị các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp thẳng thắn trao đổi về những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại; đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực thực thi và tạo điều kiện thuận lợi cho thị trường vận hành.

Thứ trưởng Lê Công Thành bày tỏ tin tưởng, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, chuyên gia, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp, Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 sẽ góp phần tạo dựng thêm những kết nối, sáng kiến và hành động cụ thể, qua đó thúc đẩy thị trường carbon Việt Nam phát triển theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững.