Đặc sản địa phương tìm đường đi xa

Từ những sản phẩm được làm ra ngay tại địa phương, các chủ thể OCOP ở xã Vị Thủy, thành phố Cần Thơ đang đầu tư nâng chất lượng, hoàn thiện sản phẩm và tìm hướng mở rộng thị trường.

Theo rà soát của UBND xã Vị Thủy đến ngày 31/8/2026, địa phương có 6 sản phẩm đã được công nhận OCOP. Trong đó, 2 sản phẩm còn thời hạn chứng nhận gồm Chả lụa Hoàng Liêm và Rổ thủ công mỹ nghệ Sơn Thủy, cùng đạt 3 sao. 4 sản phẩm đã đến thời hạn đánh giá, phân hạng lại, gồm Dầu gội dược liệu N22 đạt 4 sao; Giỏ bán nguyệt đạt 3 sao; Cá thát lát rút xương tẩm gia vị và Chả cá thát lát tươi cùng đạt 3 sao.

Các sản phẩm OCOP của Vị Thủy khá đa dạng, gắn với nguồn nguyên liệu và ngành nghề tại địa phương. Từ chế biến thực phẩm, thủy sản đến dược liệu và thủ công mỹ nghệ, chương trình OCOP đang giúp các chủ thể nâng giá trị sản phẩm thay vì chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô.

Tại ấp 1, ông Nguyễn Thanh Khiết, chủ cơ sở thức ăn thủy sản Thanh Khiết, vừa nuôi cá vừa chế biến một phần sản lượng thành sản phẩm giá trị gia tăng. Phần lớn cá vẫn được cơ sở bán cho thương lái, các chợ đầu mối, trong khi lượng đưa vào chế biến chưa nhiều do đầu ra còn hạn chế. “Thực sự hiện giờ kênh phân phối của mình còn quá yếu”, ông Nguyễn Thanh Khiết chia sẻ.

Cơ sở của ông Khiết hiện liên kết với hơn 100 hộ dân, thông qua việc cung cấp thức ăn và kết nối đầu ra. Các hộ nuôi cung cấp nguồn cá, hình thành mối liên kết giữa sản xuất nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm. Mỗi tháng, cơ sở sử dụng khoảng 500-600 kg cá tươi để chế biến. Theo ông Khiết, khi giá cá nguyên liệu xuống thấp, việc đưa một phần sản lượng sang chế biến giúp sản phẩm có thêm giá trị.

“Khi cá thát lát rớt giá, mình chuyển một phần qua chế biến thì sản phẩm có giá trị hơn”, ông Khiết nói.

Thực tế sản xuất cho thấy, phát triển sản phẩm OCOP không chỉ là câu chuyện hoàn thiện một sản phẩm để được công nhận, mà còn là quá trình tìm cách nâng giá trị nguyên liệu, tạo thêm đầu ra và duy trì sản xuất.

Tại ấp 10, hướng đi này được thể hiện rõ qua sản phẩm Dầu gội dược liệu N22 của Công ty TNHH MTV Tâm Phước Thành. Sản phẩm được phát triển từ những loại dược liệu quen thuộc với đời sống người dân địa phương.

Chị Đặng Thị Kim Ngọc, Giám đốc Công ty TNHH MTV Tâm Phước Thành, cho biết ý tưởng phát triển sản phẩm bắt đầu từ những trải nghiệm thực tế trong cuộc sống. Khi điều kiện đi lại còn khó khăn, người dân thường tận dụng các loại dược liệu có sẵn trong vườn để sử dụng. “Từ những cái suy nghĩ đó, tôi đã nung nấu và tôi đã làm việc với sản phẩm này từ lúc còn đi học”, chị Đặng Thị Kim Ngọc chia sẻ.

Dầu gội dược liệu N22 hiện là sản phẩm OCOP 4 sao, được công nhận theo Quyết định số 2028/QĐ-UBND ngày 7/12/2022 của UBND tỉnh Hậu Giang, chủ thể là Công ty TNHH MTV Tân Phúc Thành, địa chỉ tại ấp 10, xã Vị Thủy.

Với sản phẩm này, việc tìm kiếm thị trường mới đang được chủ thể chú trọng. Theo chị Ngọc, sản phẩm dược liệu phải đáp ứng những yêu cầu riêng khi tiếp cận hệ thống phân phối chuyên ngành. “Thị trường kênh thuốc là thị trường rất kén sản phẩm. Khi sản phẩm được chấp nhận và đưa vào chuỗi cửa hàng của họ, tôi rất là phấn khởi”, chị Ngọc chia sẻ.

Cùng với phát triển sản phẩm, chủ thể cũng hướng đến việc khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ, xây dựng vùng nguyên liệu và tiếp tục nghiên cứu thêm các sản phẩm mới. Đây cũng là hướng xã Vị Thủy đặt ra trong giai đoạn 2026-2030 khi ưu tiên những sản phẩm có lợi thế về nguyên liệu, chất lượng, tính đặc trưng, khả năng sản xuất ổn định và tiềm năng phát triển thị trường.

Theo UBND xã Vị Thủy, hiện đã có 3 chủ thể OCOP gửi đơn đề nghị hỗ trợ kinh phí đánh giá, phân hạng lại; địa phương đã hoàn thành khảo sát thực tế các cơ sở và đang triển khai các thủ tục tái công nhận theo quy định. Trong thời gian tới, xã tiếp tục rà soát, lựa chọn các sản phẩm có lợi thế về nguyên liệu, chất lượng và thị trường để hỗ trợ xây dựng sản phẩm OCOP mới. Các nhóm sản phẩm được ưu tiên gồm nông nghiệp, thủy sản chế biến, sản phẩm đặc trưng địa phương và thủ công mỹ nghệ. Đồng thời, địa phương khuyến khích các chủ thể xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tăng liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Đối với những sản phẩm đã được công nhận, định hướng đặt ra là tiếp tục duy trì chất lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc, nâng năng lực sản xuất và mở rộng thị trường. Những sản phẩm đủ điều kiện sẽ được từng bước nâng hạng từ 3 sao lên 4 sao; đồng thời lựa chọn 1-2 sản phẩm tiêu biểu để tập trung hỗ trợ, hướng đến sản phẩm OCOP 5 sao trong giai đoạn 2026-2030.

Ông Nguyễn Hoàng Tuân, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Vị Thủy, cho biết chương trình OCOP thời gian qua đã góp phần huy động lao động nhàn rỗi tại địa phương tham gia sản xuất, qua đó đóng góp vào phát triển kinh tế. “Chúng tôi tập trung tuyên truyền về các sản phẩm mang thương hiệu địa phương, góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho địa phương”, ông Nguyễn Hoàng Tuân cho biết.

Tuy nhiên, để sản phẩm OCOP phát triển ổn định, Vị Thủy vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Quy mô sản xuất của các chủ thể còn nhỏ, nguồn lực đầu tư cho máy móc, công nghệ, bao bì, quảng bá và xúc tiến thương mại còn hạn chế. Liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ chưa thật sự ổn định, trong khi một số chủ thể còn gặp khó khăn trong hoàn thiện hồ sơ đánh giá, phân hạng lại và duy trì các tiêu chí về chất lượng, truy xuất nguồn gốc.

Vì vậy, cùng với việc duy trì những sản phẩm đã có, địa phương đang hướng đến lựa chọn những sản phẩm thực sự có tiềm năng để tập trung hỗ trợ, đồng thời tăng kết nối thị trường và quảng bá thương hiệu. Khi sản phẩm địa phương được đầu tư từ nguyên liệu, chế biến đến bao bì, thương hiệu và đầu ra, giá trị của sản phẩm cũng được nâng lên, tạo thêm cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân.