Đất mặn có thể trồng cây gì?

Trên đất mặn, có thể trồng các cây chịu mặn như lúa giống chịu mặn (trong mô hình lúa – tôm), dừa, bần, đước, mắm, phi lao, tràm (ở mức mặn nhẹ – trung bình), củ cải, cải bẹ xanh chịu mặn, hành tím, dưa hấu, bí đỏ, bông cải, rau muống biển, rau sam biển, cỏ chăn nuôi chịu mặn, củ hành, củ kiệu, và một số cây ăn trái chịu mặn nhẹ như dừa, xoài, ổi, nho, táo khi có nước ngọt pha loãng. Mức độ chịu mặn khác nhau rất nhiều giữa các cây; nhiều cây ăn trái giá trị cao (sầu riêng, chôm chôm, măng cụt, bưởi, cam) rất nhạy mặn. Quan trọng là đo độ mặn đất và nước tưới để chọn cây phù hợp, kết hợp rửa mặn, trữ nước ngọt, tăng hữu cơ.

Mức độ chịu mặn của một số cây (tham khảo)

Mức chịu mặn còn phụ thuộc giai đoạn: cây con, ra hoa thường nhạy hơn cây trưởng thành.

Mô hình canh tác phổ biến vùng mặn

• Lúa – tôm: mùa khô nuôi tôm nước lợ, mùa mưa rửa mặn trồng lúa chịu mặn.
• Rừng – tôm: kết hợp trồng rừng ngập mặn và nuôi thủy sản.
• Rau màu chịu mặn trên liếp: củ cải, hành tím, dưa hấu trồng vụ có nước ngọt.
• Dừa trồng trên liếp ven biển.

Biện pháp canh tác trên đất mặn

1. Quản lý nước

• Rửa mặn đầu mùa mưa bằng nước mưa, nước ngọt; tháo nước mặn ra.
• Trữ nước ngọt trong ao, mương, túi nylon, bồn chứa cho mùa khô.
• Đo độ mặn nước trước khi tưới; không tưới khi nước vượt ngưỡng chịu của cây.

2. Cải tạo đất

• Phân hữu cơ, phân xanh: giảm tác hại muối, cải thiện cấu trúc.
• Thạch cao (canxi sunfat) giúp đẩy natri ra khỏi đất trong một số trường hợp (theo hướng dẫn kỹ thuật).
• Phủ đất giảm bốc hơi, hạn chế muối dâng lên mặt.

3. Lên liếp, lên mô

• Nâng cao tầng rễ, dễ rửa mặn, kết hợp mương trữ nước ngọt.

4. Chọn giống và thời vụ

• Giống chịu mặn được khuyến cáo.
• Lịch thời vụ né mặn theo thông báo của địa phương.

5. Bón phân

• Tránh phân có chỉ số muối cao (KCl) với cây nhạy mặn; ưu tiên kali sunfat (SOP).
• Bổ sung canxi, kali giúp cây chống chịu mặn tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp

Đất bị nhiễm mặn có trồng sầu riêng được không? Rất rủi ro vì sầu riêng rất nhạy mặn. Chỉ nên trồng khi chủ động được nguồn nước ngọt quanh năm, đất đã rửa mặn và có biện pháp ngăn mặn.

Làm sao biết đất mặn đến mức nào? Gửi mẫu đất phân tích độ mặn (EC) hoặc dùng máy đo EC cầm tay để kiểm tra sơ bộ.

Đất mặn có thể cải tạo thành đất ngọt không? Có thể cải thiện qua nhiều năm nhờ rửa mặn, ngăn mặn, tăng hữu cơ, nhưng phụ thuộc lớn vào điều kiện thủy lợi khu vực.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.