Đầu tư hạ tầng nông thôn từ nhu cầu người dân

Tại xã đảo Thạnh An, ông Nguyễn Văn Đổi đã hiến hơn 13.000 m² đất sản xuất muối để làm đê bao nội đồng và đường giao thông nông thôn. Quyết định ấy bắt nguồn từ những lần nước triều tràn qua bờ bao, gây thiệt hại cho diêm dân.

“Trước đây, tuyến đê bao này chỉ được làm tạm bợ nên một số đoạn bị triều cường tràn qua”, ông Đổi kể. Ông quyết định góp đất cùng chính quyền nâng cấp tuyến đê, mong bà con yên tâm làm muối và thuận tiện giao thương.

Với người làm muối, bờ bao vững chắc giúp bảo vệ công sức sau nhiều ngày phơi nắng. Tuyến đường đi cùng công trình cũng phục vụ việc vận chuyển sản phẩm ra khỏi đồng. Từ nhu cầu giữ mùa vụ, việc đầu tư còn mở thêm thuận lợi cho tiêu thụ và phát triển sản xuất.

Với người dân, hơn ai hết, chính họ là người hiểu rõ nhất công trình nào cần được ưu tiên đầu tư, bởi họ trực tiếp trải nghiệm những bất tiện hằng ngày. Họ biết đoạn nào thường bị nước tràn, lối nào khó vận chuyển và điều gì cần khắc phục để việc làm ăn bớt trở ngại. Khi nhu cầu được lắng nghe, người dân có thêm cơ sở để đồng thuận, góp đất và chung sức thực hiện.

Ở Long Thới trước đây (nay thuộc xã Hiệp Phước), ông Nhữ Ngọc Ẩn cũng từng hiến hơn 1.000 m² đất, đồng thời vận động các hộ liền kề cùng góp đất làm đường. Đến năm 2016, gia đình ông tiếp tục nhường hơn 70 m² đất và vật kiến trúc để mở rộng hẻm 348. Theo ông Ẩn, nhờ người dân chung sức, đường hẻm trong khu vực từng bước được bê tông hóa, nhựa hóa, khắc phục cảnh lầy lội trước kia.

Nghĩa cử “hiến đất làm đường” đã góp phần tạo lối đi thuận tiện cho cả xóm. Lợi ích của công trình được người dân cảm nhận qua mỗi lần đi lại, vận chuyển hàng hóa, qua sự thay đổi của khu dân cư nơi mình gắn bó. Đây cũng là kinh nghiệm để việc lựa chọn đầu tư trong giai đoạn mới bám sát hơn đời sống.

Sau sắp xếp địa giới, nhu cầu hoàn thiện hạ tầng tại các địa phương còn lớn. Tại xã Phước Thành, danh mục ưu tiên giai đoạn 2026-2030 gồm 56 công trình, dự án và mô hình, với tổng nhu cầu vốn dự kiến hơn 2.802 tỷ đồng.

Theo UBND xã Phước Thành, địa phương hiện đạt 2/10 tiêu chí và 25/47 chỉ tiêu. Những nội dung chưa đạt tập trung ở giao thông, thủy lợi, môi trường, phát triển sản xuất, chuyển đổi số và cơ sở vật chất văn hóa. Những “khoảng trống” này đặt ra yêu cầu xác định việc cần làm trước, phù hợp khả năng huy động nguồn lực và điều kiện triển khai.

Riêng về hạ tầng nông thôn, TP.HCM còn phải đáp ứng mạng lưới sản xuất với 1.347 trang trại và 320 HTX nông nghiệp đang hoạt động. Nhu cầu của vùng chăn nuôi, trồng trọt hay thủy sản có những khác biệt về vận chuyển, sử dụng nước và xử lý môi trường. Việc khảo sát vì thế cần đi đến từng vùng sản xuất, lắng nghe cả người dân, HTX và doanh nghiệp để xác định công trình có thể tháo gỡ trở ngại chung.

Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM đang phối hợp với Văn phòng Chương trình xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững Thành phố thẩm định, thống nhất danh mục đề xuất đầu tư hạ tầng tại các xã giai đoạn 2026-2030. Đây là bước chuẩn bị để những nhu cầu của địa phương được xem xét trong kế hoạch đầu tư chung.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh, xây dựng nông thôn mới phải hướng đến “cải thiện trực tiếp điều kiện sống, thay đổi tư duy, nếp sống của người dân nông thôn”. Ông Thạnh yêu cầu, phát triển hạ tầng gắn với nâng chất nông thôn mới, quá trình đô thị hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Định hướng này được tiếp nối trong Chương trình hành động 19 của Thành ủy và kế hoạch triển khai tại Quyết định 3787/QĐ-UBND ngày 25/6/2026. Cùng với hạ tầng phục vụ sản xuất, việc bảo vệ nơi ở và ổn định dân cư cũng là nhiệm vụ cần được chuẩn bị lâu dài.

TP.HCM đang xây dựng Chương trình bố trí dân cư các vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2026-2030. Tại khu vực Cửa Lấp (phường Phước Thắng), Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tổ chức, xây dựng nhiệm vụ nghiên cứu dòng chảy, đề xuất giải pháp chỉnh trị cửa sông nhằm bảo vệ khu dân cư, đất sản xuất của người dân.

Với những gia đình phải rời khu vực nguy hiểm, ổn định cuộc sống còn gắn với điều kiện dựng nhà, tìm việc và tiếp tục sản xuất. Tại Công văn 2148/UBND-ĐT ngày 20/3/2026, Thành phố yêu cầu nghiên cứu điều chỉnh, bổ sung chính sách hỗ trợ di chuyển, làm nhà và phát triển sản xuất, đồng thời hướng dẫn giải quyết thủ tục đất đai cho các hộ di dời.

Thành phố giao Sở Tài chính ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia cho các phương án ổn định dân cư, công trình bảo vệ khu dân cư trước sạt lở, ngập lụt. Chính sách vì thế cần theo đến cả nơi ở và kế sinh nhai, giúp người dân có điều kiện gây dựng cuộc sống lâu dài.

Mỗi công trình bảo vệ khu dân cư, mỗi khoản đầu tư đều mang theo những mong đợi cụ thể. Khi người dân bớt lo mất mùa vì nước triều, thuận tiện đưa nông sản đi bán và yên tâm dưới mái nhà của mình, thành quả xây dựng nông thôn mới sẽ hiện diện trong chính cuộc sống hằng ngày.