ĐBSCL chuyển mạnh từ 'ứng phó bị động' sang 'chủ động thích ứng' với thiên tai

Chiều 9/5, tại TP. Cần Thơ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cùng Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên đồng chủ trì Hội nghị triển khai thực hiện Kết luận số 26-KL/TW ngày 24/4/2026 của Bộ Chính trị về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) giai đoạn 2026-2035. Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đánh giá, các địa phương vùng ĐBSCL đã quán triệt sâu sắc tinh thần Kết luận 26-KL/TW, từng bước chuyển mạnh từ tư duy “ứng phó bị động” sang “chủ động phòng ngừa, thích ứng” với thiên tai. Theo Bộ trưởng, Kết luận số 26-KL/TW quán triệt rõ 2 quan điểm và 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp để thực hiện. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động xây dựng Kế hoạch thực hiện Kết luận 26-KL/TW. Đồng thời, Bộ cũng đã hoàn thành dự thảo lần thứ nhất Nghị quyết của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận 26-KL/TW, hiện đang lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương vùng ĐBSCL trước khi trình Chính phủ vào cuối tháng 5/2026. Về đầu tư công trình phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương đề xuất 8 dự án trọng điểm trong kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030. Trong đó có các dự án lớn như: hệ thống công trình kiểm soát, điều tiết nguồn nước vùng phía Nam Quốc lộ 1A; công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu giai đoạn 2; dự án chống ngập úng, sạt lở và thích ứng biến đổi khí hậu cho TP. Cần Thơ. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, với quan điểm “không thể sạt lở đến đâu, xây dựng kè đến đó, sụt lún ở đâu đắp đập ở đó”, ĐBSCL cần có cách tiếp cận liên vùng, liên tỉnh và tổng thể liên ngành kinh tế; đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của từng địa phương để giải quyết căn cơ các vấn đề thiên tai của vùng. Tại hội nghị, nhiều địa phương đã đóng góp các sáng kiến, giải pháp cụ thể cho dự thảo Nghị quyết của Chính phủ. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đánh giá cao tinh thần chủ động, linh hoạt của các địa phương trong ứng phó thiên tai và thích ứng với điều kiện tự nhiên mới. Đáng chú ý là đề xuất của tỉnh Vĩnh Long về phương án di dời các hộ dân tại Cồn Thanh Long, xã Quới Thiện, đồng thời khai thác cát từ cồn để phục vụ san lấp các công trình hạ tầng. Theo lãnh đạo tỉnh, khu vực này rộng khoảng 30 ha nhưng hiện chỉ còn 6 hộ dân sinh sống và thường xuyên xảy ra sạt lở nguy hiểm. Nếu đầu tư công trình bảo vệ cồn, kinh phí dự kiến khoảng 150 tỷ đồng nhưng hiệu quả không cao. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho rằng, giải pháp của tỉnh Vĩnh Long không chỉ góp phần xử lý nguy cơ sạt lở mà còn tạo thêm nguồn vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng giao thông cho địa phương và các tỉnh lân cận, thể hiện sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy quản lý và ứng phó thiên tai. Để triển khai hiệu quả Kết luận số 26-KL/TW thời gian tới, Bộ trưởng đề nghị các địa phương khẩn trương quán triệt, cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hành động phù hợp thực tiễn; linh hoạt trong quản lý tài nguyên nước, khai thác cát lòng sông, khai thác nước ngầm và quản lý xây dựng ven sông, ven biển trên tinh thần thích ứng, hiệu quả. Các địa phương cũng cần ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân; rà soát, cung cấp số liệu chính xác về các khu vực có nguy cơ sạt lở, sụt lún, hạn hán, xâm nhập mặn và nhu cầu di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm. Bên cạnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm phòng, chống thiên tai; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ quản lý, dự báo và cảnh báo sớm thiên tai. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng và mở rộng hợp tác quốc tế trong quản lý, điều tiết hệ thống sông và vận hành công trình thủy lợi vùng ĐBSCL. Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), sạt lở, sụt lún và hạn mặn đang đe dọa nghiêm trọng đến đời sống dân sinh, cơ sở hạ tầng cũng như phát triển kinh tế - xã hội của vùng ĐBSCL. Về sụt lún được ghi nhận ở hầu hết vùng ĐBSCL, với tốc độ từ 0,5-3 cm/năm. Trong đó, các khu vực ven biển phổ biến ở mức 1,5-2,5 cm/năm. Kết quả đo đạc cho thấy, mức độ sụt lún tại ĐBSCL trong 5 năm gần đây dao động từ dưới 5 cm đến trên 10 cm. Về sạt lở, từ năm 2016 đến nay, toàn vùng xuất hiện 812 điểm sạt lở, tổng chiều dài gần 1.211 km. Trong đó, có 688 điểm sạt lở bờ sông, dài khoảng 751 km; 124 điểm sạt lở bờ biển với chiều dài hơn 459 km. Đáng chú ý, có tới 315 điểm sạt lở đặc biệt nguy hiểm, với tổng chiều dài khoảng 619 km. Ngoài ra, tình trạng ngập úng, hạn và xâm nhập mặn cũng diễn biến ngày càng phức tạp.