Để nông sản quê nhà “xuất ngoại”, nhà nông phải thay đổi
Để nông sản quê nhà “xuất ngoại”, nhà nông phải thay đổi
Chìa khóa để mía Vân Du "xuất ngoại"
Theo số liệu thống kê mới nhất, toàn xã Vân Du, tỉnh Nghệ An hiện đang sở hữu vùng nguyên liệu mía rộng lớn với tổng diện tích canh tác đã vượt mốc 82 ha. Trong đó, phong trào trồng mía phát triển mạnh mẽ và tập trung nhiều nhất tại địa bàn các xóm trọng điểm bao gồm Thịnh Thành, Tràng Kiều, Yên Thịnh và Đô Diễn.
Suốt chặng đường nhiều năm qua, cây mía không chỉ đơn thuần là một loại hoa màu thông thường, mà đã khẳng định vững chắc vị thế là một trong những cây trồng chủ lực mũi nhọn, đóng góp vai trò đặc biệt quan trọng và tạo động lực lớn cho sự phát triển toàn diện của nền kinh tế nông nghiệp địa phương.
Chia sẻ về điều này, người dân tại xóm Đô Diễn khẳng định, giá trị kinh tế mà cây mía mang lại cao gấp tới 15 lần so với việc trồng lúa hay các loại hoa màu truyền thống khác. Thậm chí, ngay cả vào những thời điểm thị trường biến động, chịu cảnh tiêu thụ chậm hay "ế hàng", cây mía vẫn giữ vững vị thế và đem lại nguồn thu nhập cao hơn hẳn các loại cây trồng khác trên cùng một diện tích canh tác.
Vân Du được thiên nhiên ưu đãi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp cho cây mía phát triển. Cùng với kinh nghiệm canh tác và sự cần cù của người dân địa phương, cây mía nơi đây cho năng suất cao, mang lại giá trị kinh tế đáng kể.
Gia đình ông Phan Văn Hoa (59 tuổi, trú tại xóm Đô Diễn, xã Vân Du) đã có hơn 20 năm gắn bó với nghề trồng mía. Trung bình mỗi sào mía cho sản lượng khoảng 5 tấn. Với giá thương lái thu mua ổn định khoảng 6 triệu đồng/tấn, mỗi sào có thể mang về doanh thu khoảng 30 triệu đồng. Với 8 sào mía, gia đình ông Hoa có nguồn thu khoảng 240 triệu đồng/năm.
Sau khi trừ chi phí phân bón, cây giống và các khoản đầu tư khác, ông Hoa cho biết lợi nhuận từ trồng mía cao gấp khoảng 15 lần so với trồng lúa truyền thống trên cùng diện tích.
Không chỉ hướng đến thị trường trong nước, từ năm 2025, ông Hoa bắt đầu thay đổi tư duy sản xuất khi dành một phần diện tích để tham gia liên kết với doanh nghiệp, cung ứng mía phục vụ chuỗi xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc. Hướng đi này giúp gia đình ông đa dạng hóa đầu ra, đồng thời kỳ vọng nâng cao giá trị kinh tế của cây mía.
Không riêng gì gia đình ông Hoa, làn sóng xuất khẩu nông sản này đang lan tỏa mạnh mẽ và nhận được sự hưởng ứng tích cực từ đông đảo hộ dân tại địa phương. Cũng giống như ông Hoa, bà Nguyễn Thị Hải (trú cùng xã) năm nay cũng đã mạnh dạn đăng ký tham gia vào chuỗi liên kết để xuất khẩu mía sang thị trường Hàn Quốc.
Tất nhiên, con đường "xuất ngoại" cho cây mía không hề dễ dàng. Bà Hải thừa nhận rằng so với các loại hoa màu ngắn ngày khác, việc chăm sóc cây mía đòi hỏi nhiều công sức và vất vả hơn hẳn từ khâu làm đất, bón phân đến dọn lá. Tuy nhiên, sự nhọc nhằn đó hoàn toàn được đền đáp xứng đáng khi lợi nhuận thu về từ cây mía cao hơn nhiều, đem lại nguồn thu nhập vượt trội giúp ổn định kinh tế gia đình.
Đòn bẩy thay đổi tư duy nhà nông
Trao đổi với PV, ông Hoàng Đức Nga, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân xóm Đô Diễn, đồng thời là người tiên phong kết nối chuỗi xuất khẩu nông sản tại địa phương, cho biết rào cản lớn nhất đối với nông dân là bộ tiêu chí phân loại khắt khe từ các đối tác nước ngoài.
Theo ông Nga, để đủ điều kiện xuất khẩu, mía thu hoạch phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật như độ đường từ 15 độ trở lên, lóng dài từ 12cm trở lên, mắt thưa. Bên cạnh đó, cây mía phải có thân to, dáng thẳng, vỏ sáng màu và không bị sâu bệnh.
Để đáp ứng trọn vẹn bộ tiêu chí khắt khe đó, người nông dân Vân Du phải bước vào một guồng quay sản xuất hoàn toàn mới, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật từ khâu trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, nấm hại cho đến việc lựa chọn thời điểm bóc lá thích hợp. Đặc biệt, để bảo vệ tối đa hình thức và mẫu mã cho cây mía trước sự khắc nghiệt của thời tiết, vào mùa mưa bão, bà con phải bỏ thêm nhiều công sức để đóng cọc, chăng dây cẩn thận nhằm chống đổ, gãy hay bị cong thân.
Đặc biệt, để đảm bảo độ ngọt tự nhiên và an toàn tối đa cho nông sản, các hộ dân ở đây áp dụng phương thức canh tác hữu cơ rất nghiêm ngặt: cây mía chỉ được bón bằng phân gà đã hoai mục mà tuyệt đối không sử dụng phân hóa học hay bất kỳ loại phân bón vô cơ nào khác.
Dù ở giai đoạn hiện tại, mức giá thu mua mía xuất khẩu chưa có sự chênh lệch quá vượt trội so với phân khúc mía ép nước nội địa, nhưng ông Nga nhìn nhận đây là một bước đi mang tính chiến lược.
Việc tham gia sâu vào chuỗi giá trị xuất khẩu sẽ là đòn bẩy quan trọng để từng bước thay đổi căn bản tư duy và cách thức sản xuất lối mòn của người nông dân, hướng tới một nền canh tác an toàn và bền vững.
Mía được chặt khúc, hút chân không để xuất khẩu. ảnh Thu Hải.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chi hội trưởng Chi hội nông dân xóm Đô Diễn cũng bày tỏ mong muốn chính quyền các cấp sẽ tăng cường can thiệp, hỗ trợ thiết lập các mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp xuất khẩu, từ đó tạo ra đầu ra ổn định, giảm thiểu rủi ro và giúp nhà nông ít bị tổn thương trước những làn sóng biến động giá của thị trường.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Mã Xuân Uyên, Phó Chủ tịch UBND xã Vân Du, cho biết mô hình liên kết xuất khẩu mía từ năm 2025 không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn tạo thêm việc làm tại địa phương.
Tuy nhiên, hoạt động liên kết hiện mới dừng ở mức tự phát giữa người dân và doanh nghiệp ngoại tỉnh. “Để tăng tính ràng buộc và tạo đầu ra ổn định, xã Vân Du đang xúc tiến thành lập tổ hợp tác, tiến tới xây dựng hợp tác xã trồng mía. Thời gian tới, địa phương sẽ quy hoạch lại vùng trồng tập trung, xây dựng hồ sơ cấp mã số vùng trồng. Đây là giải pháp then chốt để kiểm soát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe, đưa cây mía tiến sâu vào các thị trường lớn”, Phó Chủ tịch UBND xã Vân Du nhấn mạnh.