Định hình mô hình du lịch nông thôn từ di tích Bộ Canh Nông

Ngày 10/7, Đoàn công tác của Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia do ông Nguyễn Xuân Đại, Chánh Văn phòng làm trưởng đoàn đã khảo sát thực tế và làm việc với xã Thái Bình về định hướng xây dựng mô hình phát triển du lịch nông thôn gắn với giá trị văn hóa và sản phẩm OCOP.

Tham gia đoàn có đại diện Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Tuyên Quang, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ thống Nông nghiệp (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam), một số chuyên gia và lãnh đạo Đảng ủy, UBND xã Thái Bình và các đơn vị liên quan.

Đoàn đã khảo sát Di tích lịch sử quốc gia Bộ Canh Nông, một số khu vực có khả năng phát triển du lịch cộng đồng, homestay, trải nghiệm nông nghiệp; đồng thời đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên văn hóa và khả năng hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng trên địa bàn.

Nhiều nguồn lực nhưng chưa hình thành sản phẩm du lịch hoàn chỉnh

Xã Thái Bình có lợi thế nằm gần trung tâm tỉnh Tuyên Quang, có khoảng 7.000 ha rừng, cảnh quan sinh thái phong phú và cộng đồng 18 dân tộc cùng sinh sống. Địa phương còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống, nổi bật là Di tích lịch sử quốc gia Bộ Canh Nông – địa điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử hình thành và phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Cùng với tài nguyên văn hóa, xã có nhiều sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng như gạo Tiến Bộ, dứa Tiến Bộ, xoài Vân Du, mật ong Bình Ca, rượu Phú Thị, rượu men lá ATK, nhãn sấy và măng tre khô.

Tuy nhiên, các nguồn lực này hiện còn phân tán, chưa được tổ chức thành tuyến, điểm và chuỗi trải nghiệm thống nhất; sản phẩm du lịch chưa đủ rõ nét để tạo sức hút và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Đây là vấn đề cần được giải quyết trong quá trình xây dựng mô hình du lịch nông thôn của xã.

Lấy di tích Bộ Canh Nông làm hạt nhân

Phát biểu tại buổi làm việc, Chánh Văn phòng Nguyễn Xuân Đại đề nghị xã Thái Bình tiếp cận phát triển du lịch theo hướng tổng thể, không xây dựng các điểm du lịch riêng lẻ. Mô hình cần lấy Di tích lịch sử quốc gia Bộ Canh Nông làm điểm nhấn và sản phẩm du lịch cốt lõi, từ đó kết nối với không gian sinh thái, bản làng, vùng sản xuất nông nghiệp, sản phẩm OCOP và các dịch vụ trải nghiệm.

Theo định hướng này, tại khu di tích cần nghiên cứu xây dựng không gian trưng bày về lịch sử ngành nông nghiệp Việt Nam, kết hợp phương thức trưng bày truyền thống với công nghệ số, trình chiếu 3D và nội dung tương tác. Không gian trưng bày có thể giới thiệu quá trình hình thành, phát triển của ngành nông nghiệp qua các thời kỳ; mô phỏng tổ chức, hoạt động của Bộ Canh Nông; giới thiệu nông cụ, phương thức canh tác, lễ hội nông nghiệp và những chính sách quan trọng của ngành.

Bên cạnh chức năng giáo dục lịch sử, khu di tích cần được tổ chức thành không gian trải nghiệm sống động, có hoạt động trình diễn sản xuất, chế biến nông sản, giới thiệu ẩm thực, nghề truyền thống và sản phẩm OCOP. Qua đó, di tích không chỉ là nơi tham quan mà trở thành điểm khởi đầu của hành trình khám phá nông nghiệp, văn hóa và đời sống cộng đồng tại Thái Bình.

Để làm được điều đó, Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình MTQG sẽ đồng hành, hỗ trợ xã Thái Bình xây dựng Đề án tổng thể về phát triển du lịch nông thôn gắn với giá trị văn hóa và sản phẩm OCOP trên địa bàn xã, đặc biệt cần quan tâm đến vấn đề quy hoạch, thiết kế không gian về du lịch mang tính tổng thể, kết nối và sản phẩm đặc sắc.

Hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp – văn hóa – du lịch

Một định hướng quan trọng khác là phát triển du lịch gắn chặt với kinh tế nông, lâm nghiệp của địa phương. Để tạo nền tảng phát triển du lịch bền vững, đồng chí Nguyễn Xuân Đại đề nghị xã Thái Bình cần định hướng phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp đặc trưng và có lợi thế, hình thành các vùng sản xuất, vùng nguyên liệu và các sản phẩm nông nghiệp đặc sắc phục vụ du lịch trải nghiệm. Đây sẽ là cơ sở để phát triển chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất, chế biến, tiêu thụ đến cung cấp dịch vụ du lịch, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, tạo thêm điểm đến, tăng thời gian lưu trú của du khách, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Trên cơ sở đó, mô hình sẽ từng bước hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến, giới thiệu sản phẩm đến cung cấp dịch vụ du lịch. Du khách có thể tham quan vùng nguyên liệu, trải nghiệm sản xuất, thưởng thức sản phẩm tại chỗ và mua sản phẩm OCOP làm quà. Cách tiếp cận này vừa đa dạng hóa sản phẩm du lịch, vừa mở rộng thị trường cho nông sản, nâng cao giá trị sản phẩm OCOP và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Chánh Văn phòng Nguyễn Xuân Đại đề nghị các cơ quan chuyên môn của Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình MTQG phối hợp với xã Thái Bình xây dựng Đề án trong năm 2026 để làm cơ sở tiếp tục hỗ trợ xã triển khai xây dựng mô hình trong giai đoạn 2026–2030.

Lãnh đạo xã Thái Bình trân trọng cảm ơn những ý kiến góp ý và định hướng của Đoàn công tác, đồng thời cam kết phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình MTQG để hoàn thiện Đề án, làm cơ sở xây dựng mô hình du lịch nông thôn gắn với giá trị văn hóa và sản phẩm OCOP trong giai đoạn tới.

Việc xây dựng mô hình du lịch nông thôn tại Thái Bình được kỳ vọng sẽ tạo sự liên kết giữa di sản lịch sử, bản sắc cộng đồng, sản xuất nông nghiệp và sản phẩm OCOP, qua đó hình thành sản phẩm du lịch có bản sắc riêng, tăng thu nhập cho người dân và đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại.