Độ pH đất bao nhiêu là phù hợp với cây trồng?

Phần lớn cây trồng phát triển tốt khi đất hơi chua đến gần trung tính, khoảng pH 5,5–7,0, vì ở khoảng này hầu hết dinh dưỡng dễ tiêu nhất.

Phần lớn cây trồng phát triển tốt khi đất hơi chua đến gần trung tính, khoảng pH 5,5–7,0, vì ở khoảng này hầu hết dinh dưỡng dễ tiêu nhất. Tuy nhiên mỗi cây có khoảng thích hợp riêng: chè, dứa, sắn, khoai lang chịu chua tốt (khoảng 4,5–6); cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, cây có múi thích hơi chua (khoảng 5–6,5); rau màu, bắp, đậu, lúa thường hợp gần trung tính (khoảng 5,5–7). pH quá thấp làm cây thiếu lân, canxi, magie và bị ngộ độc nhôm, sắt; pH quá cao làm cây thiếu sắt, kẽm, mangan, lân.

Vì sao pH đất quan trọng?

pH quyết định dinh dưỡng nào dễ tiêu, dinh dưỡng nào bị giữ chặt trong đất.
Ảnh hưởng hoạt động vi sinh vật có ích.
Ảnh hưởng mức độ độc của nhôm, sắt, mangan (đất chua).
Một số bệnh hại rễ phát triển mạnh hơn trong đất quá chua.

Khoảng pH tham khảo cho một số cây

Cây trồng	Khoảng pH thích hợp (tham khảo)
Chè	Khoảng 4,5–5,5 (ưa chua)
Dứa (khóm)	Khoảng 4,5–5,5
Sắn, khoai lang	Khoảng 4,5–6,5
Cà phê	Khoảng 5–6
Hồ tiêu	Khoảng 5,5–6,5
Sầu riêng	Khoảng 5,5–6,5
Cây có múi (cam, bưởi)	Khoảng 5,5–6,5
Xoài, nhãn, chôm chôm	Khoảng 5,5–7
Lúa	Khoảng 5,5–6,5 (đất ngập nước pH thay đổi)
Bắp, đậu, lạc	Khoảng 5,5–7
Rau ăn lá, rau họ cải	Khoảng 6–7
Cà chua, dưa	Khoảng 6–7

Đây là khoảng tham khảo; cây vẫn có thể sống ngoài khoảng này nhưng năng suất, chất lượng giảm. Nên đối chiếu khuyến cáo kỹ thuật cho từng giống, vùng.

Đất quá chua (pH thấp) gây gì?

Thiếu lân dễ tiêu (bị sắt, nhôm giữ), thiếu canxi, magie, molypden.
Ngộ độc nhôm, sắt, mangan → rễ kém phát triển.
Vi sinh vật có ích hoạt động kém.
Cách khắc phục: bón vôi, dolomite, lân nung chảy; tăng phân hữu cơ.

Đất quá kiềm (pH cao) gây gì?

Thiếu sắt, kẽm, mangan, bo, đồng → lá non vàng, cây còi.
Lân bị canxi giữ chặt.
Cách khắc phục: ngừng bón vôi; tăng phân hữu cơ; dùng phân có tính chua sinh lý (như SA) hợp lý; với đất kiềm nặng có thể dùng lưu huỳnh theo hướng dẫn kỹ thuật; phun vi lượng qua lá.

Cách biết pH đất vườn mình

Đo bằng bút đo, giấy quỳ tại nhà để biết sơ bộ; xem hướng dẫn kiểm tra độ pH đất tại nhà.
Gửi mẫu phân tích tại phòng thí nghiệm để có kết quả chính xác và khuyến cáo lượng vôi.

Điều chỉnh pH từ từ

Không nên thay đổi pH quá nhanh bằng lượng vôi lớn một lần; chia nhiều lần, theo dõi định kỳ.
Bón vôi tách thời điểm với phân đạm, phân chuồng.

Câu hỏi thường gặp

Đất chua có trồng cà phê được không? Cà phê chịu được đất hơi chua, nhưng đất quá chua cần bón vôi để cây hấp thu lân, canxi, magie tốt hơn.

Bón vôi bao nhiêu để nâng pH lên 1 đơn vị? Phụ thuộc loại đất (đất sét, đất nhiều hữu cơ cần nhiều vôi hơn đất cát). Nên phân tích đất để được khuyến cáo lượng vôi cụ thể.

pH đất có thay đổi theo thời gian không? Có. Bón phân hóa học, mưa nhiều, canh tác lâu năm thường làm đất chua dần; cần đo định kỳ.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.