Đổi cách làm, cách bán nông sản

Số hóa không dừng ở sản xuất

Ngày 28/8, Trung tâm Khuyến nông Lạng Sơn tổ chức hội thảo “Chuyển đổi số trong sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp”, thu hút đông đảo các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX), chủ thể OCOP, hộ kinh doanh và nhà sáng tạo nội dung trong lĩnh vực nông nghiệp tham gia.

Các chuyên đề tại hội thảo đi vào những công nghệ, nền tảng có thể ứng dụng trong chuỗi sản xuất và tiêu thụ nông sản. Chuyên gia giới thiệu giải pháp IoT, GIS, VR360 trong sản xuất, quản lý, quảng bá và truy xuất nguồn gốc; nền tảng số phục vụ xây dựng thương hiệu, quảng bá, tiêu thụ sản phẩm; các giải pháp quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và nông nghiệp thông minh.

Từ các chuyên đề này, câu chuyện quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng, xây dựng thương hiệu, livestream bán hàng được trao đổi khá cụ thể. Đây cũng là những khâu mà nhiều HTX, cơ sở sản xuất phải giải quyết nếu muốn đưa sản phẩm đến thị trường qua các kênh mới.

Ông Hoàng Văn Chiều, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lạng Sơn cho biết, những năm qua, các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm OCOP của tỉnh đã có những chuyển biến về chất lượng, thương hiệu và thị trường. Để nâng giá trị và sức cạnh tranh của nông sản, khoa học công nghệ, công nghệ số cần được đưa vào cả sản xuất, quản lý, quảng bá và tiêu thụ.

“Chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là ứng dụng các thiết bị, nền tảng công nghệ mà còn là quá trình thay đổi phương thức quản lý, tổ chức sản xuất, kết nối thị trường”, ông Chiều cho biết.

Theo ông Chiều, mỗi HTX, doanh nghiệp có điều kiện sản xuất, nguồn lực khác nhau nên cần nhìn vào khó khăn, nhu cầu thực tế để lựa chọn giải pháp phù hợp. Các đơn vị chuyên môn, Trung tâm Khuyến nông và cơ quan liên quan sẽ tiếp tục hướng dẫn, kết nối, hỗ trợ người sản xuất tiếp cận khoa học công nghệ và các nền tảng số.

Từ bán truyền miệng đến hơn 8.000 đơn hàng

Câu chuyện của HTX Chế biến nông sản Lụa Vy, xã Quan Sơn cho thấy quá trình chuyển đổi không bắt đầu từ những công nghệ quá xa lạ. Bà Vi Thị Lụa, Giám đốc HTX cho biết, trước khi HTX được thành lập, sản phẩm chủ yếu bán lẻ, khách hàng biết đến qua giới thiệu truyền miệng.

HTX Chế biến nông sản Lụa Vy thành lập tháng 11/2020, ban đầu có 7 thành viên, 4 lao động chính thức và khoảng 20 lao động thời vụ. Hiện HTX có nhà xưởng rộng gần 1.000m², được chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn HACCP, tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động và khoảng 15 lao động thời vụ. Sản phẩm chủ yếu là các loại trà thảo mộc túi lọc cùng một số sản phẩm dạng bột.

Thực ra, bà Lụa đã bắt đầu tìm cách bán hàng mới từ trước khi thành lập HTX. Năm 2019, bà học kỹ năng bán hàng, livestream, xây dựng kênh để tìm thêm khách hàng trên môi trường số.

Theo bà Lụa, với HTX quy mô vừa và nhỏ, chuyển đổi số trước hết nằm ở con người và cách quản lý. HTX không chờ có những hệ thống công nghệ lớn mới làm mà bắt đầu từ điện thoại thông minh, các nhóm trao đổi trực tuyến phục vụ quản lý, điều hành. Khi hoạt động ổn định hơn, các công cụ truy xuất nguồn gốc, quảng bá và bán hàng tiếp tục được đưa vào sử dụng.

Năm 2025, HTX được hỗ trợ 152 triệu đồng xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử cho sản phẩm Trà Diếp cá, hỗ trợ 6.000 hộp sản phẩm và tư vấn, chứng nhận HACCP. Theo HTX, truy xuất nguồn gốc phải đi cùng chuẩn hóa sản xuất, bởi dữ liệu đưa lên hệ thống phải dựa trên thông tin đầu vào được kiểm soát. Cũng trong năm 2025, Trà Diếp cá Lụa Vy được công nhận OCOP 4 sao.

Nếu truy xuất nguồn gốc giúp người mua biết thêm thông tin về sản phẩm thì mạng xã hội lại giúp HTX tìm khách hàng. Theo số liệu HTX cung cấp, kênh YouTube có khoảng 12.000 người đăng ký, fanpage khoảng 13.900 người theo dõi; 2 kênh TikTok được duy trì để xây dựng nội dung, giới thiệu sản phẩm.

Bà Lụa cho biết, HTX kết hợp đăng video, livestream với tương tác, giải đáp thắc mắc và chăm sóc khách hàng. Riêng kênh TikTok “Cô Thơ Nông sản” đã đạt hơn 8.000 đơn hàng.

Bán được hàng qua nền tảng số nhưng HTX cũng phải tính đến những rủi ro khi phụ thuộc vào các kênh này. Theo bà Lụa, năm 2026, mức phí trên một số nền tảng tăng khoảng 25-30%. Thuật toán, chính sách bán hàng cũng thường xuyên thay đổi. Trong khi đó, HTX còn thiếu nhân lực chuyên sâu về công nghệ số, thương mại điện tử và quản trị bán hàng. Cách Lụa Vy lựa chọn là duy trì nhiều kênh tiêu thụ thay vì phụ thuộc vào một nền tảng.

Công nghệ phải đi từ nhu cầu thực tế

Những gì Lụa Vy đang làm cũng cho thấy một HTX nhỏ không nhất thiết phải bắt đầu chuyển đổi số bằng một hệ thống công nghệ lớn. Quá trình này có thể bắt đầu từ công cụ đang có, giải quyết từng việc cụ thể rồi mới mở rộng sang những khâu khác.

Bà Nguyễn Thùy Linh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Lạng Sơn cho rằng, chuyển đổi số trong nông nghiệp không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu để nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị nông sản. Công nghệ số có thể tham gia từ sản xuất, chế biến đến truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ.

“Không nhất thiết phải đầu tư những giải pháp quá phức tạp, mà trước hết cần tận dụng tốt những công cụ số đang phổ biến như nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, mã QR, truy xuất nguồn gốc, bản đồ số, dữ liệu sản xuất và các nền tảng kết nối tiêu thụ”, bà Linh cho biết.

Theo bà Linh, trường hợp của HTX Chế biến nông sản Lụa Vy cũng cho thấy công nghệ chỉ là một phần. Chuyển đổi số cần đi cùng chuẩn hóa sản phẩm, chất lượng, xây dựng thương hiệu, công nghệ chế biến và sự chủ động trong quảng bá, bán hàng.

Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Lạng Sơn sẽ tiếp tục xây dựng, nhân rộng những mô hình chuyển đổi số có tính thực tiễn, khả năng áp dụng cao; hỗ trợ HTX, doanh nghiệp, chủ thể OCOP sử dụng nền tảng số để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Trung tâm cũng sẽ kết nối các đơn vị quản lý, doanh nghiệp công nghệ, HTX và người sản xuất để hỗ trợ việc ứng dụng.

Dữ liệu sản xuất là một nội dung được đặt ra trong quá trình này. Theo Trung tâm Khuyến nông, việc xây dựng, quản lý và khai thác dữ liệu sẽ phục vụ quản lý vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng, quảng bá và kết nối tiêu thụ. Sau hội thảo, mỗi đại biểu được đề nghị lựa chọn ít nhất một giải pháp phù hợp để nghiên cứu, áp dụng vào hoạt động của mình.