Đồng Nai lấy công trình thủy lợi làm điểm tựa phát triển

Thủy lợi là nền tảng của sản xuất nông nghiệp

Là địa phương có thế mạnh công nghiệp, Đồng Nai xác định nông nghiệp là một trong những lĩnh vực cần được quan tâm đầu tư, trong đó hạ tầng thủy lợi giữ vai trò nền tảng để nâng cao hiệu quả sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nếu giao thông được xem là động lực thúc đẩy thương mại, dịch vụ thì thủy lợi chính là “cái gốc” của sản xuất nông nghiệp. Hệ thống thủy lợi phát triển không chỉ bảo đảm nguồn nước, mở rộng diện tích tưới, tăng vụ, nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng mà còn góp phần tiêu thoát nước, phòng chống hạn hán, ngập úng và giảm thiệt hại do thiên tai.

Hiện Đồng Nai có 215 công trình thủy lợi đang hoạt động, gồm 83 hồ chứa, 65 đập dâng, 41 trạm bơm, một hệ thống kênh thủy lợi tưới sau hồ Cần Đơn, 7 công trình ngăn mặn, ngăn lũ, 4 kênh tạo nguồn và 14 kênh tiêu.

Các công trình có tổng diện tích tưới thiết kế hơn 34.000 ha, diện tích tiêu gần 12.600 ha, diện tích ngăn mặn gần 6.000 ha. Hệ thống còn tạo nguồn, cấp nước cho sinh hoạt và công nghiệp với tổng công suất hơn 342.600 m³/ngày đêm. Đáng chú ý, gần 85.500 ha cây trồng cạn trên địa bàn được áp dụng phương thức tưới tiên tiến, tiết kiệm nước.

Điển hình là hồ Thác Mơ dưới chân núi Bà Rá, có diện tích mặt hồ khoảng 12.000 ha, dung tích chứa khoảng 1,3 tỷ m³ nước. Công trình không chỉ phục vụ phát điện mà còn có vai trò điều tiết lũ cho hạ du, tạo nguồn nước và hỗ trợ phát triển nuôi trồng thủy sản. Với cảnh quan mặt nước rộng lớn, nhiều đảo lớn nhỏ và hệ sinh thái xanh, hồ Thác Mơ còn có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.

Tại Long Thành, hồ chứa nước Cầu Mới được xây dựng từ năm 2004, đưa vào vận hành năm 2008, có dung tích khoảng 30 triệu m³, tổng kinh phí xây dựng hơn 337 tỷ đồng. Công trình có nhiệm vụ cấp nước cho hơn 1.500 ha sản xuất nông nghiệp, đồng thời cung cấp khoảng 20 triệu m³ nước/năm cho công nghiệp và tham gia cắt lũ cho vùng hạ du.

Khai thác hồ chứa theo hướng đa mục tiêu

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng, thành phố định hướng khai thác công trình thủy lợi theo hướng đa mục tiêu, vừa bảo đảm nhiệm vụ công ích, vừa nâng cao giá trị kinh tế và môi trường. Cụ thể Đồng Nai đang rà soát, xây dựng kế hoạch và bố trí nguồn vốn để sửa chữa, nâng cấp, mở rộng các công trình có khả năng phát triển đa mục tiêu.

Nguồn lực đầu tư được ưu tiên cho những công trình vừa phục vụ tưới, tiêu, sản xuất nông nghiệp, vừa có khả năng cấp nước cho sinh hoạt, công nghiệp và phát triển dịch vụ, du lịch. Cùng với đó là cải tạo cảnh quan môi trường khu vực công trình, khai thác hợp lý vùng bán ngập, phát triển nuôi trồng thủy sản, du lịch lòng hồ, du lịch sinh thái, giải trí và nghỉ dưỡng.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp gia tăng giá trị từ các công trình thủy lợi, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, đồng thời hình thành những không gian sinh thái mới tại khu vực nông thôn.

Ngoài khai thác phù hợp với tiềm năng của từng công trình, việc quảng bá tiềm năng mặt nước, lòng hồ và thu hút có chọn lọc các dự án du lịch bền vững, không gây ô nhiễm môi trường cũng được Đồng Nai chú trọng.