Dự luật mới của Hạ viện Mỹ đe dọa mô hình điện mặt trời nông nghiệp

Mười hai năm trước, ông George Hunt, chủ một trang trại bò sữa tại bang Massachusetts (Mỹ), phải đối mặt với bài toán tài chính khi cần thay mới mái chuồng bò. Nhận thấy cơ hội từ các chính sách hỗ trợ năng lượng tái tạo, ông quyết định lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái trang trại.

Khi ấy, khoản hỗ trợ từ Chương trình Năng lượng Nông thôn cho Mỹ (REAP) đã giúp ông Hunt trang trải khoảng một phần ba chi phí đầu tư. Kết hợp với các khoản vay ưu đãi và tín dụng năng lượng của bang, hệ thống điện mặt trời giúp trang trại gần như không phải trả tiền điện trong suốt một thập kỷ.

Tuy nhiên, một dự luật nông nghiệp đang được Quốc hội Mỹ xem xét có thể làm thay đổi triển vọng này. Dự luật đề xuất siết hỗ trợ liên bang đối với một số dự án điện mặt trời trên đất nông nghiệp, khiến nông dân gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

Theo bà Richa Patel, chuyên gia của Liên minh Nông nghiệp Bền vững Quốc gia (NSAC), điện mặt trời đã trở thành giải pháp quan trọng giúp nhiều nông dân duy trì hoạt động sản xuất trong bối cảnh tài chính khó khăn.

Đó cũng là lý do ông Hunt tiếp tục tìm kiếm hỗ trợ để phát triển mô hình điện mặt trời kết hợp nông nghiệp (agrivoltaics), khi chi phí đầu vào như phân bón, hạt giống và nhiên liệu ngày càng tăng trong khi giá sữa hầu như không đổi.

Mô hình agrivoltaics cho phép sản xuất điện và canh tác trên cùng một diện tích đất. Nhờ đó, nông dân vừa có thêm nguồn thu từ bán điện, vừa duy trì hoạt động sản xuất nông nghiệp, chẳng hạn như trồng cỏ làm thức ăn cho gia súc.

Dự luật cũng đề xuất loại khỏi diện nhận hỗ trợ liên bang các dự án sử dụng linh kiện hoặc thiết bị có nguồn gốc từ những quốc gia bị Mỹ coi là "đối tượng đáng quan ngại", trong đó có Trung Quốc.

Theo bà Samantha Levy, Giám đốc Chính sách cấp cao về bảo tồn và năng lượng của tổ chức American Farmland Trust (AFT), các hạn chế mới chưa giải quyết đúng trọng tâm vấn đề. Theo bà, áp lực lên đất nông nghiệp chủ yếu đến từ các dự án điện mặt trời quy mô lớn cạnh tranh quỹ đất với sản xuất nông nghiệp, chứ không phải các hệ thống quy mô nhỏ phục vụ trực tiếp cho nông dân.

Bà Ann Mesnikoff, Giám đốc lập pháp liên bang tại Trung tâm Chính sách và Luật Môi trường (ELPC), cho rằng dự luật đang thể hiện sự thiếu nhất quán trong cách tiếp cận quản lý.

"Dự luật không hạn chế việc nông dân bán đất cho các trung tâm dữ liệu hoặc chuyển đổi đất nông nghiệp sang mục đích sử dụng khác, nhưng lại siết một công nghệ đã được chứng minh là giúp giảm chi phí năng lượng", bà nói.

Theo bà Mesnikoff, các quy định liên quan đến điện mặt trời trong dự luật còn thiếu rõ ràng, khiến nông dân khó xác định liệu các dự án agrivoltaics có đủ điều kiện nhận hỗ trợ hay không.

Trong khi các hệ thống điện mặt trời truyền thống thường chiếm toàn bộ diện tích đất, mô hình agrivoltaics có thể kết hợp sản xuất năng lượng với trồng trọt hoặc chăn nuôi, đồng thời hỗ trợ đa dạng sinh học và sinh kế nông thôn.

Một điều khoản khác của dự luật yêu cầu đánh giá tác động của điện mặt trời đối với đất nông nghiệp, bao gồm các yếu tố như phát triển kinh tế nông thôn, đa dạng sinh học địa phương và khả năng phục hồi sản xuất. Một số doanh nghiệp năng lượng cho rằng nghiên cứu này có thể góp phần xây dựng các tiêu chuẩn và định nghĩa rõ ràng hơn cho mô hình agrivoltaics.

Tuy nhiên, bà Mesnikoff cho rằng những lợi ích của mô hình này đã được chứng minh tương đối đầy đủ và việc nghiên cứu bổ sung khó có thể làm thay đổi quyết định của Bộ Nông nghiệp Mỹ. Dự luật sẽ tiếp tục được Thượng viện Mỹ xem xét trong thời gian tới.

AFT ủng hộ một số nội dung của dự luật, như yêu cầu xây dựng kế hoạch bảo tồn đất nông nghiệp nhằm hạn chế tác động của các dự án điện mặt trời, cũng như các quy định đơn giản hóa thủ tục xin tài trợ từ chương trình REAP. Tuy vậy, tổ chức này kêu gọi Thượng viện xem xét lại các điều khoản siết chặt điện mặt trời vì có thể làm giảm khả năng tiếp cận hỗ trợ của nông dân.

Theo bà Patel, các chính sách cần bảo đảm sự cân bằng giữa quản lý đất đai và duy trì các lựa chọn năng lượng cho nông dân nhằm bảo vệ hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Tại bang New York, bà Rebekah Pierce đang chăn thả cừu tại các trang trại điện mặt trời, nơi đàn cừu được sử dụng để kiểm soát cỏ mọc dưới các tấm pin. Mô hình này giúp kết hợp hiệu quả giữa sản xuất nông nghiệp và năng lượng tái tạo, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho nông dân.

Tuy nhiên, bà cho biết chi phí điện năng của trang trại đang tăng nhanh, trong khi việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời quy mô nhỏ vẫn quá tốn kém. Nếu không có sự hỗ trợ từ liên bang, nhiều nông dân sẽ khó tiếp cận công nghệ này.