Dự thảo hướng dẫn nông thôn mới: Linh hoạt trong triển khai

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030. Một trong những định hướng xuyên suốt trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý là bảo đảm thống nhất với hệ thống văn bản cấp trên, nhưng không quy định quá chi tiết những nội dung mang tính đặc thù địa phương. Cách tiếp cận này thể hiện rõ ở các nhóm nội dung về thủy lợi, phòng chống thiên tai, phân bổ nguồn lực, bảo vệ môi trường và phát triển sản xuất. Không "đóng khung" tiêu chí Tại Điều 2 về nguyên tắc thực hiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên đề nghị bổ sung nguyên tắc ưu tiên bố trí nguồn lực cho xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Theo địa phương, việc này nhằm tạo điều kiện thu hẹp khoảng cách phát triển cho các khu vực khó khăn, nhất là trong bối cảnh nguồn lực tài chính của tỉnh còn hạn chế. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo không bổ sung nội dung này vào dự thảo thông tư, với lý do nguyên tắc bố trí nguồn lực đã được quy định tại Quyết định 16/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phân bổ ngân sách Trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương thực hiện chương trình. Trong lĩnh vực thủy lợi, Điện Biên đề nghị bổ sung tiêu chí lựa chọn công trình ưu tiên, gồm công trình phục vụ sản xuất hàng hóa tập trung, vùng thường xuyên thiếu nước sinh hoạt, sản xuất và vùng có nguy cơ thiên tai cao. Cơ quan soạn thảo đánh giá đây là những căn cứ phù hợp trong thực tiễn, nhưng không đưa thành tiêu chí cụ thể trong thông tư, nhằm tránh hạn chế tính linh hoạt khi triển khai tại địa phương. Cách xử lý tương tự cũng được áp dụng với nội dung phòng chống thiên tai. Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình đề nghị làm rõ hơn tiêu chí hạ tầng nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, đặc biệt là hệ thống đê bao, cống ngăn mặn đối với các xã ven biển. Cơ quan soạn thảo tiếp thu việc chỉnh sửa từ “nâng cao” thành “tăng cường” năng lực phòng chống thiên tai cấp xã, nhưng không quy định chi tiết do tính đặc thù theo từng địa phương. Với đề xuất của Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, nhiều nội dung đã được tiếp thu, như kiện toàn lực lượng xung kích, tập huấn, diễn tập, đầu tư trang thiết bị thiết yếu, xây dựng và cập nhật kế hoạch phòng chống thiên tai, chuẩn bị vật tư, nâng cấp công trình, hệ thống cảnh báo sớm và lồng ghép phòng chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Mở rộng dư địa triển khai Đối với nhóm nội dung truyền thông, nhiều đề xuất cụ thể như biên soạn tài liệu, tổ chức cuộc thi tìm hiểu về thủy lợi, biểu dương điển hình tiên tiến... không được đưa nguyên văn vào dự thảo. Cơ quan soạn thảo cho rằng đây là các hoạt động cụ thể thuộc công tác tuyên truyền, nếu liệt kê chi tiết sẽ khó bao quát đầy đủ các hình thức triển khai trên thực tế. Vì vậy, thông tư chỉ quy định theo nhóm hoạt động chính. Tương tự, đề xuất tuyên truyền phòng chống thiên tai thông qua hệ thống truyền thanh cấp xã cũng không được bổ sung thành quy định riêng. Theo cơ quan soạn thảo, truyền thanh cấp xã là một trong các kênh thông tin, nhưng để bảo đảm tính khái quát, dự thảo không liệt kê cụ thể từng hình thức tuyên truyền. Về phát triển sản xuất và tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Ninh Bình cho rằng nội dung còn mang tính định hướng, chưa đủ cụ thể. Hải Phòng đề nghị bổ sung nội dung hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Cơ quan soạn thảo bảo lưu, cho rằng nội dung này đã được quy định trong Chương trình mục tiêu quốc gia, còn việc triển khai nguồn kinh phí đầu tư công và kinh phí thường xuyên thực hiện theo các luật, nghị định hiện hành và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Một số góp ý kỹ thuật được tiếp thu để tránh trùng lặp và tăng tính chính xác. Cách dùng cụm “chăn nuôi tập trung” được sửa thành “lĩnh vực chăn nuôi theo phương thức chăn nuôi tập trung”, đồng thời bỏ một nội dung trùng lặp về hỗ trợ hạ tầng. Trong lĩnh vực môi trường, Hải Phòng đề xuất quy định rõ thời gian phản hồi và trách nhiệm giải quyết của cơ quan quản lý sau khi nhận phản ánh từ người dân qua nhóm Zalo hoặc đường dây nóng. Cơ quan soạn thảo không quy định cụ thể thời hạn phản hồi, cho rằng nội dung này tùy thuộc phương án của từng địa phương. Đồng thời chỉnh cách diễn đạt thành “phương thức kết nối trực tiếp” giữa người dân và cơ quan quản lý môi trường địa phương. Theo giải trình, dự thảo thông tư sau rà soát tập trung làm rõ các nội dung thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời tuân thủ quy định cấp trên để bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Với những nội dung có tính đặc thù vùng miền, cơ quan soạn thảo nhiều lần lựa chọn cách quy định ở mức khái quát, để địa phương căn cứ điều kiện thực tế khi triển khai.