El Nino gây áp lực tích nước hồ Dầu Tiếng

Mực nước hồ thấp, áp lực tích nước gia tăng

Theo Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam (SIWRP), trong tuần qua, dòng chảy về hồ Dầu Tiếng xấp xỉ trung bình nhiều năm nhưng thấp hơn năm 2025. Dòng chảy được dự báo tiếp tục gia tăng trong thời gian tới, song mức tăng có thể không cao như quy luật trung bình nhiều năm do diễn biến khí tượng, thủy văn bất lợi trong bối cảnh El Nino có xu hướng mạnh hơn nhận định đầu mùa lũ.

Theo ông Bùi Thanh Huấn, Trưởng phòng Quản lý và khai thác công trình, Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa, đến ngày 27/8, mực nước hồ Dầu Tiếng đạt 19,70 m, dung tích khoảng 762,30 triệu m³. Mực nước này thấp hơn cùng kỳ năm 2025 là 0,41 m và thấp hơn trung bình nhiều năm 0,5 m. Đồng thời, mực nước hiện thấp hơn mực nước lũ thấp nhất trước lũ 0,26 m.

Theo kế hoạch tích nước đạt cao trình 24,4 m được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép tại Quyết định số 2901/QĐ-BNNMT, đến ngày 1/9, mực nước hồ cần đạt 21,83 m. Đây là yêu cầu đặt ra áp lực lớn đối với công tác điều hành, nhất là khi nguồn nước về hồ chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt.

Để bảo đảm nguồn nước, đơn vị quản lý đang triển khai nhiều phương án, trong đó tăng cường chuyển nước từ hồ Phước Hòa, kiểm tra hệ thống kênh cấp 1 nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí nước. Tuy nhiên, theo ông Huấn, các giải pháp công trình chỉ là một phần. Để sử dụng hiệu quả nguồn nước, cần sự phối hợp của các địa phương liên quan, trong đó bảo đảm nước được sử dụng đúng mục đích, đồng thời vận động người dân chuyển đổi mô hình sản xuất phù hợp với khả năng cung cấp nước.

Diễn biến thời tiết cũng đang tạo thêm thách thức cho việc tích nước. Theo dự báo đầu năm, năm 2026 có khoảng 9 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền. Đến nay, đã có 3 cơn bão tác động nhưng mực nước hồ vẫn giảm khoảng 3 cm/ngày. Dự báo từ nay đến cuối năm còn khoảng 3 cơn bão có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến công trình.

Ông Nguyễn Hữu Mạnh, Giám đốc Chi nhánh Dầu Tiếng - Phước Hòa, cho biết đơn vị sẽ căn cứ diễn biến thời tiết, các bản tin dự báo và nhận định của đơn vị tư vấn để xây dựng phương án vận hành phù hợp.

"Công ty sẽ ưu tiên tích nước trong tháng 8, theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, dòng chảy để điều chỉnh vận hành xả, bảo đảm dòng chảy môi trường và cấp nước hạ du theo kế hoạch", ông Nguyễn Hữu Mạnh chia sẻ.

Tiết kiệm nước, chủ động ứng phó El Nino

Hồ Dầu Tiếng hiện giữ vai trò quan trọng trong cấp nước tưới cho khoảng 170.000 ha đất nông nghiệp tại Tây Ninh và TP.HCM. Hằng năm, hồ còn xả hàng trăm triệu mét khối nước góp phần đẩy mặn trên sông Sài Gòn và sông Vàm Cỏ Đông. Vì vậy, bảo đảm an toàn nguồn nước hồ có ý nghĩa lớn đối với sản xuất nông nghiệp và đời sống dân cư khu vực Đông Nam Bộ.

Theo đánh giá, El Nino đang gây bất lợi đối với nguồn nước hồ Dầu Tiếng. Lượng mưa tại lưu vực có thể giảm 25 - 50%, mùa mưa có xu hướng kết thúc sớm, trong khi nắng nóng kéo dài làm gia tăng bốc hơi nước. Dòng chảy từ các sông, suối thượng nguồn cũng suy giảm do tình trạng hạn hán trên diện rộng.

Mực nước hồ thấp không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cấp nước tưới mà còn tác động đến công tác đẩy mặn trên hệ thống sông Sài Gòn và Vàm Cỏ Đông. Khi lưu lượng xả giảm, khả năng kiểm soát xâm nhập mặn ở hạ du cũng bị ảnh hưởng, tiềm ẩn nguy cơ tác động đến nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi miền Nam khuyến nghị các địa phương hạ lưu hồ Dầu Tiếng tiếp tục theo dõi sát các bản tin dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia và SIWRP, chủ động cập nhật diễn biến khí tượng, thủy văn để kịp thời triển khai phương án ứng phó khi thời tiết bất lợi.

Trong sản xuất nông nghiệp, cần đẩy mạnh tưới tiết kiệm, tưới luân phiên, áp dụng tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa đối với cây công nghiệp, cây ăn trái. Lịch thời vụ cũng cần được điều chỉnh theo khả năng nguồn nước, khuyến khích chuyển đổi sang cây trồng chịu hạn, ít sử dụng nước.

Về lâu dài, cần bảo vệ và phục hồi rừng phòng hộ đầu nguồn, duy trì thảm thực vật quanh lưu vực hồ Dầu Tiếng nhằm tăng khả năng giữ nước, hạn chế bốc hơi và góp phần ổn định nguồn nước. Cùng với đó, tăng cường kiểm soát nguồn thải, bảo vệ chất lượng nước và chủ động các phương án xả đẩy mặn, qua đó sử dụng hiệu quả nguồn nước hồ Dầu Tiếng, bảo đảm sản xuất và an ninh nguồn nước cho vùng hạ du.

Trong bối cảnh El Nino tiếp tục gây áp lực lên nguồn nước, việc tích nước, sử dụng tiết kiệm và vận hành linh hoạt hồ Dầu Tiếng không chỉ nhằm bảo đảm nước cho sản xuất trước mắt mà còn góp phần giữ vững an ninh nguồn nước cho toàn vùng Đông Nam Bộ.