FAO khởi động Dự án 3R hỗ trợ phục hồi rừng và phát triển trang trại

Sáng 26/10, tại Hà Nội, Ban Quản lý các Dự án Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp cùng Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội nghị khởi động Dự án "Tăng cường năng lực để phục hồi rừng và phát triển trang trại nhằm nâng cao khả năng chống chịu với tác động của biến đổi khí hậu, đảm bảo nông nghiệp và lương thực bền vững tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam" (Dự án 3R).

Dự án được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt tại Quyết định số 5603/QĐ-BNNMT ngày 23/12/2025. Nguồn lực triển khai dự án hoàn toàn từ nguồn viện trợ không hoàn lại của FAO với tổng kinh phí 845.000 USD (tương đương gần 22 tỷ đồng), thực hiện trong giai đoạn 2025 - 2028 trên địa bàn Hà Nội và 4 tỉnh trọng điểm: Thái Nguyên, Lào Cai, Phú Thọ và Sơn La.

Củng cố "lá phổi xanh" trước áp lực biến đổi khí hậu

Phát biểu khai mạc hội nghị, TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh khu vực miền núi phía Bắc đóng vai trò là phên dậu sinh thái, lá phổi xanh điều tiết nguồn nước và bảo vệ an toàn môi trường cho toàn vùng đồng bằng hạ lưu.

Tuy nhiên, đây cũng là địa bàn chịu tổn thương nặng nề nhất bởi các hiện tượng thiên tai cực đoan, lũ quét, sạt lở đất. Đời sống sinh kế của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số sống dựa vào rừng, đang đứng trước nhiều thách thức lớn về an ninh lương thực.

Vụ trưởng đánh giá: "Việc khởi động Dự án 3R là bước đi chiến lược nhằm chuyển đổi mô hình quản lý rừng từ ứng phó thụ động sang chủ động nâng cao năng lực chống chịu".

Đại diện tổ chức tài trợ, ông Nguyễn Song Hà, Trợ lý Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam cho biết Dự án 3R kế thừa những bài học thực tiễn thành công qua hơn một thập kỷ triển khai Chương trình Hỗ trợ Rừng và Trang trại (FFF).

Dự án lần này đóng vai trò là mô hình minh chứng thực tế, đóng góp trực tiếp vào Khung Chương trình Quốc gia của FAO giai đoạn 2027-2031 và Khung Hợp tác Phát triển bền vững của Liên hợp quốc tại Việt Nam. Trọng tâm xuyên suốt là hỗ trợ chuyển đổi nông nghiệp xanh, thúc đẩy chuỗi giá trị nông lâm nghiệp tuần hoàn và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường tài chính khí hậu cho các cộng đồng dễ bị tổn thương theo nguyên tắc không để ai bị bỏ lại phía sau.

Theo kế hoạch hành động tổng thể do Ban quản lý dự án công bố, Dự án 3R vận hành dựa trên 3 hợp phần cốt lõi. Hợp phần một tập trung tháo gỡ nút thắt về cơ chế chính sách, nâng cao năng lực quản trị thông qua các diễn đàn đối thoại liên ngành, hỗ trợ củng cố hoạt động cho 25 hợp tác xã lâm nghiệp.

Hợp phần hai đẩy mạnh phát triển sinh kế thích ứng với 50 mô hình nông lâm kết hợp, hỗ trợ chuẩn hóa quy trình và cấp chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế như FSC, PEFC, hữu cơ, VietGAP và OCOP cho 20 sản phẩm thế mạnh, đồng thời khảo sát đo đếm trữ lượng carbon trên diện tích từ 2.000 đến 5.000 ha rừng.

Hợp phần ba tập trung chia sẻ các mô hình mẫu, xây dựng 10 website thương mại gắn với bản đồ số trực tuyến và tạo sinh kế ổn định cho hơn 3.000 người hưởng lợi trực tiếp.

Thái Nguyên phát huy tiềm năng rừng qua cách tiếp cận đa giá trị của Dự án 3R

Tại hội nghị, ông Triệu Đức Văn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên nhận định Dự án 3R được triển khai đúng vào thời điểm địa phương đang đứng trước nhu cầu cấp bách phải tái cơ cấu ngành lâm nghiệp. Toàn tỉnh Thái Nguyên hiện có tỷ lệ che phủ rừng đạt tới 61,70% với hơn 516.738 ha diện tích có rừng, trong đó rừng sản xuất chiếm trên 186.800 ha với các loài cây chủ lực như keo, mỡ, quế, hồi.

Dù sở hữu vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn, kinh tế lâm nghiệp của tỉnh vẫn mắc kẹt ở nút thắt giá trị gia tăng thấp. Người trồng rừng chủ yếu dựa vào khai thác bán gỗ non, gỗ thô chu kỳ ngắn; năng lực quản trị của các tổ hợp tác, hợp tác xã còn yếu và đặc biệt là chưa khai thác được nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC, PEFC) hay thị trường carbon.

Chia sẻ những khó khăn nông dân thường gặp, ông Hoàng Văn Hiến, Giám đốc Hợp tác xã Dược liệu Quang Hiến (Thái Nguyên) đại diện cho 20 thành viên là đồng bào dân tộc Tày và Dao, đang quản lý canh tác trên 100 ha rừng với các loại cây mỡ, keo, hồi, quế kết hợp trồng thảo dược dưới tán.

"Sau nhiều năm canh tác khiến đất đồi dốc bị chai cứng do lạm dụng phân bón vô cơ, hợp tác xã đã chủ động tìm hướng đi mới bằng cách nuôi giun đất hữu cơ để cải tạo đất, đồng thời phát triển các sản phẩm chế biến sâu như lạp sườn, thịt sấy phục vụ du lịch sinh thái cộng đồng", ông Hoàng Văn Hiến nói.

Đại diện hợp tác xã bày tỏ kỳ vọng Dự án 3R sẽ hỗ trợ nguồn lực về chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng, hỗ trợ máy móc chế biến sâu và trang bị nền tảng thương mại điện tử để bà con vùng cao tự tin đưa nông sản bản địa ra thị trường lớn mà không bị tư thương ép giá.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tỉnh Thái Nguyên khẳng định quyết tâm chính trị rất cao bằng việc ban hành Quyết định số 2067/QĐ-UBND về việc thành lập Nhóm cán bộ đầu mối liên ngành do Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường làm Trưởng nhóm, có sự tham gia của Sở Tài chính, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân và Chi cục Kiểm lâm.

Đại diện lãnh đạo tỉnh cam kết phối hợp chặt chẽ cùng Ban Quản lý các Dự án Lâm nghiệp và FAO, thực hiện cơ chế lồng ghép nguồn vốn tối đa từ Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các đề án phát triển lâm nghiệp của địa phương. Cách làm này giúp đưa các hoạt động của Dự án 3R đi thẳng vào chiều sâu, tập trung vào mô hình rừng gỗ lớn, cây dược liệu và cấp chứng nhận bền vững mà tuyệt đối không làm phát sinh thêm ngân sách đối ứng từ địa phương.

Kết luận hội nghị, ông Vũ Văn Hưng, Phó trưởng ban Phụ trách Ban Quản lý các dự án Lâm nghiệp đề nghị các đơn vị chuyên môn và nhóm đầu mối cấp tỉnh khẩn trương hoàn thiện kế hoạch chi tiết năm 2026. Chủ dự án cam kết phối hợp chặt chẽ với Văn phòng FAO tại Việt Nam vận hành cơ chế quản lý tài chính hỗn hợp minh bạch, tuân thủ đúng quy định của Chính phủ, quyết tâm biến những cam kết trên văn bản thành kết quả thực địa cụ thể, bền vững cho người dân vùng dự án.