World Bank đồng hành cùng Việt Nam hiện đại hóa hạ tầng thủy sản

Ưu tiên đổi mới công nghệ và thu hút đầu tư tư nhân

Ngày 26/10, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng tiếp và làm việc với ông Christophe Pierre Crepin, Giám đốc Ban Nông nghiệp và Môi trường, Ngân hàng Thế giới (World Bank) khu vực Đông Á - Thái Bình Dương, về tiến độ thực hiện Dự án Phát triển thủy sản bền vững tại Việt Nam.

Tại buổi làm việc, ông Christophe Pierre Crepin cho biết nguồn tài trợ cho Dự án đã được Hội đồng quản trị Ngân hàng phê duyệt vào tháng 9/2026. Tuy nhiên, để bảo đảm tiến độ giải ngân, phía Việt Nam cần sớm hoàn tất ký kết Hiệp định vay, bố trí vốn đối ứng và đáp ứng các điều kiện liên quan.

Theo ông, định hướng hợp tác giữa World Bank và Việt Nam không chỉ tập trung vào cung cấp nguồn vốn mà còn tăng cường chia sẻ tri thức, kinh nghiệm quốc tế, chuyển giao công nghệ và thúc đẩy sự tham gia của khu vực tư nhân.

Đối với Dự án Phát triển thủy sản bền vững, nguồn vốn vay từ Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD) chủ yếu tập trung vào hạ tầng. Tuy nhiên, việc đầu tư cần gắn với hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý và ứng dụng công nghệ hiện đại.

“Với hệ thống cảng cá thế hệ mới, các điểm lên cá và công trình quản lý nguồn nước tại ĐBSCL, yếu tố tri thức và đổi mới sáng tạo có vai trò quyết định đến chất lượng, hiệu quả đầu tư.

World Bank dự kiến dành thêm nguồn viện trợ không hoàn lại để triển khai các hoạt động tư vấn kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ công nghệ trong những năm tới. Các giải pháp kỹ thuật sẽ được nghiên cứu, lồng ghép ngay từ khâu thiết kế, xây dựng gói thầu và trao đổi với các địa phương, ban quản lý dự án cùng cơ quan chuyên môn”, Giám đốc Crepin chia sẻ.

Một ưu tiên khác được ông Crepin đề cập là huy động nguồn lực tư nhân thông qua phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC). Ông cũng đề xuất duy trì các phiên làm việc thường xuyên, đồng thời tổ chức hội nghị với sự tham gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương và doanh nghiệp nhằm xác định những điểm nghẽn và tìm giải pháp thu hút vốn tư nhân.

Đối với các khoản đầu tư bổ sung đang được thảo luận, Ngân hàng Thế giới khẳng định sẵn sàng tiếp tục hợp tác, song nhấn mạnh yêu cầu xây dựng lộ trình phù hợp và giải quyết những nội dung còn chậm trong công tác chuẩn bị.

Phát triển hạ tầng thủy sản gắn với chuỗi giá trị

Thứ trưởng Võ Văn Hưng đánh giá cao sự hợp tác của Ngân hàng Thế giới, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và huy động các nguồn lực để phát triển kinh tế.

Theo Thứ trưởng, phát triển thủy sản bền vững không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với sinh kế người dân, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và bảo vệ môi trường sinh thái. Thay vì đầu tư dàn trải, cần lựa chọn các địa bàn phù hợp để hình thành những mô hình có khả năng nhân rộng, kết hợp nguồn vốn quốc tế, ngân sách nhà nước và nguồn lực doanh nghiệp.

Đặc biệt, việc đầu tư cảng cá cần tính toán khả năng kết nối với hệ thống giao thông, dịch vụ hậu cần, cơ sở chế biến và các khu kinh tế, vùng sản xuất tập trung. Nếu thiếu sự đồng bộ, công trình dù được đầu tư hiện đại vẫn khó phát huy hết hiệu quả.

“Hạ tầng thủy sản là lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài, do đó khó thu hút doanh nghiệp tư nhân đầu tư độc lập. Nhà nước cần dẫn dắt, tập trung nguồn lực vào các hạng mục thiết yếu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia những khâu có khả năng tạo giá trị gia tăng như dịch vụ hậu cần, thu mua, bảo quản và chế biến”, Thứ trưởng cho biết.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các đơn vị liên quan tăng cường phối hợp với World Bank và các địa phương, rà soát nhu cầu thực tế, hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư, xác định rõ trách nhiệm và lộ trình thực hiện, bảo đảm sử dụng nguồn vốn đúng trọng tâm, hiệu quả.

Bên cạnh Dự án Phát triển thủy sản bền vững, Thứ trưởng Võ Văn Hưng mong muốn Ngân hàng Thế giới tiếp tục quan tâm, mở rộng hợp tác trong lĩnh vực bảo tồn biển, hỗ trợ ngư dân, chuyển đổi sinh kế, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế biển xanh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẵn sàng phối hợp với Ngân hàng Thế giới nghiên cứu các sáng kiến, chương trình hợp tác mới, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, bảo vệ tài nguyên biển và thúc đẩy ngành thủy sản Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Dự án Phát triển thủy sản bền vững tại Việt Nam có tổng mức đầu tư 211,22 triệu USD, gồm 5 dự án thành phần do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng 4 địa phương gồm Thanh Hóa, An Giang, Cà Mau và TP. Cần Thơ thực hiện. Nguồn vốn được huy động từ Ngân hàng Thế giới, ngân sách đối ứng, viện trợ không hoàn lại và vốn xã hội hóa.

Riêng dự án thành phần do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện có tổng mức đầu tư khoảng 105,6 triệu USD, gồm 6 tiểu dự án nâng cấp, mở rộng cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão tại Hải Phòng, Thanh Hóa, Gia Lai, Khánh Hòa và An Giang.

Bộ Tài chính và Ngân hàng Thế giới đã ký biên bản đàm phán Hiệp định vay vào ngày 7/8/2026. Dự kiến, các bên hoàn tất ký kết trong tháng 11 và phấn đấu đưa Hiệp định vào hiệu lực trong tháng 12/2026. Đến nay, cả 6 tiểu dự án đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu tư vấn khảo sát, lập thiết kế bản vẽ thi công và dự toán. Công tác khảo sát địa hình, địa chất đang được triển khai, song song với các thủ tục bồi thường, giải phóng mặt bằng tại địa phương.