Giá sầu riêng giảm sâu: Áp lực từ thị trường và tiêu chuẩn mới

Giá sầu riêng giảm sâu vì áp lực cạnh tranh và lo ngại chất cấm Tại nhiều tỉnh miền Tây, giá sầu riêng đang xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng qua. Nguyên nhân đến từ áp lực cạnh tranh với sầu riêng Thái Lan, cùng những vướng mắc liên quan đến quy định kiểm soát chất cấm khi xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Mới thu hoạch khoảng 1/3 sản lượng, ông Đỗ Thái Hùng, ở xã Ngũ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp, cho biết thương lái bất ngờ giảm giá thu mua từ mức 130.000–150.000 đồng/kg xuống còn một nửa, với lý do một lô hàng bị phía Trung Quốc trả về do phát hiện nhiễm cadimi. Theo ông Hùng, trước đó hai bên đã có thỏa thuận giá rõ ràng, nhưng khi vào vụ thu hoạch, thương lái yêu cầu giảm giá, nếu không sẽ bỏ cọc, khiến nhà vườn rơi vào thế bị động và chịu nhiều thiệt hại. Riêng tại Đồng Tháp hiện có khoảng 35.000 ha sầu riêng, sản lượng ước đạt khoảng 450.000 tấn. Tuy nhiên, việc xác định hàm lượng cadimi phải thông qua kiểm định, trong khi nhiều phòng xét nghiệm đang tạm ngưng tiếp nhận mẫu, gây thêm khó khăn cho nông dân và doanh nghiệp. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng việc một số phòng kiểm nghiệm tạm dừng hoạt động có thể xuất phát từ lo ngại vùng trồng bị nhiễm cadimi trên diện rộng. Nếu kết quả kiểm định thiếu chính xác và bị phía Trung Quốc cảnh báo nhiều lần, các phòng lab có nguy cơ bị rút giấy phép, ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu. Trước tình hình này, Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp đang kêu gọi các doanh nghiệp và thương lái không lợi dụng lý do cadimi để ép giá, chuyển toàn bộ rủi ro thị trường sang người nông dân. Đồng thời, hiệp hội khuyến khích nhà vườn đẩy mạnh canh tác sạch, hướng tới xây dựng chuỗi sản xuất xanh, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng khả năng kết nối với doanh nghiệp tiêu thụ. Các chuyên gia nhận định, vấn đề cadimi hiện không còn đơn thuần là bài toán kỹ thuật, mà đã trở thành điểm nghẽn của thị trường sầu riêng, đòi hỏi sự minh bạch dữ liệu và xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm để bảo đảm đầu ra bền vững. Tìm hướng đi mới cho sầu riêng Chi phí sản xuất sầu riêng hiện ở mức khoảng 35.000 đồng/kg. Để có lãi, giá bán cần đạt từ 40.000-50.000 đồng/kg. Tuy nhiên, thị trường đang xuất hiện sự phân hóa rõ rệt giữa sản phẩm đạt chuẩn và hàng kém chất lượng, kéo theo chênh lệch lớn về giá bán. Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, canh tác sạch và truy xuất nguồn gốc được xem là hướng đi quan trọng để nâng sức cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam. Tại nhiều vùng trồng, nông dân đã bắt đầu chuyển hướng sang canh tác hữu cơ ngay từ khâu xuống giống. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý vùng trồng và truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn giảm rủi ro, đáp ứng tốt hơn yêu cầu từ thị trường xuất khẩu. Ông Đoàn Đức Hòa, Giám đốc Hợp tác xã Sầu riêng Liên Đức, TP. Hồ Chí Minh, cho biết đơn vị không chỉ chú trọng sản lượng mà tập trung nâng chất lượng, hướng đến sản phẩm sạch để tạo lợi thế cạnh tranh và mở rộng cơ hội xuất khẩu. Không chỉ các hợp tác xã, nhiều nông dân cũng chủ động tham gia các lớp tập huấn về quy trình sản xuất sạch. Đây được xem là giải pháp giúp nâng cao nhận thức, thay đổi tập quán canh tác và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe từ các nhà nhập khẩu. Ông Nguyễn Văn Quỳnh (Đồng Nai) cho biết, sản xuất theo hướng hữu cơ giúp trái sầu riêng nâng chất lượng, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ thị trường Trung Quốc - thị trường xuất khẩu chủ lực của sầu riêng Việt Nam - khi nước này tiếp tục siết chặt các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Đặc biệt, Lệnh 280 có hiệu lực từ ngày 1/6 yêu cầu kiểm soát chặt toàn bộ quy trình, từ vùng trồng đến khâu đóng gói. Trước yêu cầu mới, các hợp tác xã và doanh nghiệp đang tăng cường liên kết với nhà vườn, yêu cầu nông dân ghi chép nhật ký canh tác để phục vụ truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng. Bà Đặng Thị Thúy Nga cho biết, việc ghi chép nhật ký sản xuất đang được triển khai đồng bộ nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra từ doanh nghiệp và phía nhập khẩu. Theo ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, ngành sầu riêng cần kiểm soát an toàn ngay từ khâu sản xuất, xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ và hình thành thói quen minh bạch dữ liệu trong toàn ngành. Năm 2025, Việt Nam đã vượt Thái Lan, xuất khẩu hơn 940.000 tấn sầu riêng sang Trung Quốc. Tuy nhiên, khi thị trường ngày càng nâng tiêu chuẩn, sầu riêng không còn là câu chuyện “trúng mùa, trúng giá” mà là cuộc cạnh tranh về chất lượng, dữ liệu và khả năng đáp ứng quy chuẩn. Ngành sầu riêng đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu từ 4 - 4,5 tỷ USD trong năm nay, nhưng để đạt được, bài toán kiểm soát chất lượng và mở rộng thị trường vẫn là yếu tố then chốt.