Giảm giống, giảm phân, tăng lợi nhuận từ mô hình lúa phát thải thấp

Giảm đầu vào, đất khỏe, lúa phát triển tốt

Ngày 15/9, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Cần Thơ phối hợp Công ty TNHH Bayer Việt Nam và UBND xã Long Phú tổ chức hội thảo tổng kết mô hình Bayer Forward Farming vụ lúa hè thu 2026 tại ấp Nước Mặn 2, xã Long Phú, TP Cần Thơ.

Hội thảo tạo điều kiện để nông dân, cán bộ kỹ thuật, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan đánh giá kết quả mô hình, trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đây cũng là cơ sở để xem xét nhân rộng các giải pháp phù hợp với mục tiêu Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại Cần Thơ.

Ông Lâm Khiêm, ngụ ấp 5, xã Long Phú, TP Cần Thơ canh tác 3 ha tại ấp Nước Mặn 2, là một trong những nông dân tham gia mô hình Bayer Forward Farming trong vụ lúa hè thu 2026. Vụ lúa năm nay, ông kết hợp nhiều giải pháp từ phân bón, máy móc cơ giới hóa đến máy sạ cụm nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Điểm ông Khiêm đánh giá rõ nhất là việc lần đầu áp dụng bón lót phân Bio Canxi. Theo ông, sau khi sử dụng, đất có độ tơi xốp, mềm hơn, gốc rạ phân hủy nhanh, góp phần hạn chế tình trạng phèn và ngộ độc hữu cơ. Khi đất được cải thiện, bộ rễ lúa phát triển tốt, cây cứng, bông lớn và hạt chắc.

Cùng với đó, gia đình ông áp dụng sạ hàng thưa với lượng giống khoảng 8 kg/công (1.000 m²), giảm sử dụng thuốc BVTV, qua đó giảm đáng kể lượng giống so với tập quán sản xuất trước đây. Tổng lượng phân Urea và DAP sử dụng còn khoảng 31 kg/công, trong khi những vụ trước thường ở mức 40 - 45 kg/công.

Nhờ giảm chi phí đầu vào, kết hợp sự hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình canh tác, năng suất vụ này của ông Khiêm ước đạt 720 - 730 kg/công. Với giá lúa được thương lái thu mua, bao tiêu khoảng 6.450 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt gần 22 triệu đồng/ha.

Kết quả đánh giá của Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Cần Thơ cho thấy những thay đổi trong tập quán canh tác tại HTX Nông nghiệp Phát triển Kiểu mới đã tạo ra hiệu quả rõ rệt.

Theo ông Lê Minh Chiến, Khuyến nông viên Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp Cần Thơ, hội viên HTX tham gia khá đồng đều, áp dụng các giải pháp về sử dụng phân bón cân đối, quản lý dịch hại và nước tưới. Việc quản lý nước theo phương pháp ướt, khô xen kẽ (AWD) góp phần tiết kiệm nước, giúp cây lúa phát triển tốt, hạn chế sâu bệnh, cỏ dại và giảm phát thải khí nhà kính.

Đáng chú ý, lượng giống gieo sạ giảm 42,8% so với tập quán địa phương, từ 140 kg xuống còn 80 kg/ha. Lượng phân đạm hóa học giảm khoảng 30%, đồng thời giảm số lần và chi phí phun thuốc bảo vệ thực vật.

Nhờ đó, tổng chi phí sản xuất giảm khoảng 14,6%, tương đương 3,784 triệu đồng/ha so với diện tích đối chứng bên ngoài mô hình. Trong khi đó, lợi nhuận tăng khoảng 48%, tương đương gần 9,879 triệu đồng/ha.

Những con số này cho thấy giảm đầu vào không đồng nghĩa với giảm hiệu quả. Ngược lại, khi các khâu sản xuất được tổ chức đồng bộ, nông dân có thể tiết kiệm chi phí, sử dụng vật tư hợp lý và nâng cao giá trị trên cùng diện tích đất.

Từ mô hình thực tế đến nhân rộng vùng lúa phát thải thấp

Theo ông Nguyễn Trường Vương, Giám đốc Đối ngoại ngành Khoa học cây trồng, Công ty TNHH Bayer Việt Nam, mô hình Bayer Forward Farming được triển khai theo hướng tích hợp nhiều giải pháp, từ cơ giới hóa, vật tư đầu vào, quản lý dịch hại đến liên kết đầu ra và đánh giá kết quả sản xuất.

Các giải pháp được áp dụng tập trung vào những yêu cầu quan trọng của Đề án 1 triệu ha như giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân bón, sử dụng thuốc BVTV hợp lý, áp dụng cơ giới hóa, quản lý nước ướt - khô xen kẽ, giảm phát thải và kiểm soát dư lượng đáp ứng yêu cầu thị trường.

Ông Vương cho biết, Bayer Forward Farming đang được triển khai cùng các đối tác trong khuôn khổ hợp tác công tư (PPP) tại 5 tỉnh, thành vùng ĐBSCL, với hơn 25 mô hình. Riêng vụ hè thu 2026 có 12 mô hình, trong đó có sự tham gia của hệ thống khuyến nông và các đối tác tư nhân.

Qua các mô hình, nhiều tiêu chí của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao được thể hiện bằng kết quả thực tế trên đồng ruộng, nhất là giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý và quản lý dư lượng thuốc bảo vệ thực vật theo yêu cầu phục vụ xuất khẩu.

Theo ông Mai Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông thành phố Cần Thơ, kết quả mô hình là cơ sở quan trọng để khuyến khích nông dân thay đổi phương thức sản xuất, từng bước chuyển từ tư duy tăng năng suất sang nâng cao hiệu quả và giá trị trên đơn vị diện tích.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật và nguồn lực để nhân rộng mô hình ra toàn vùng trong thời gian tới”, ông Nam nhấn mạnh.

Từ thực tế tại Long Phú, hiệu quả của mô hình không chỉ nằm ở mức giảm bao nhiêu kg giống hay bao nhiêu kg phân bón, mà quan trọng hơn là thay đổi cách tổ chức sản xuất. Khi nông dân, hợp tác xã, cơ quan khuyến nông và doanh nghiệp cùng tham gia, các giải pháp kỹ thuật có điều kiện được thực hiện đồng bộ và được đánh giá bằng hiệu quả kinh tế cụ thể.

"Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu của sản xuất lúa trong giai đoạn mới: giảm chi phí, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải, bảo đảm chất lượng nông sản và nâng cao thu nhập cho người trồng lúa" ông Mai Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông thành phố Cần Thơ nói.