Gỡ vướng cấp sổ đỏ từ cơ sở

Rõ hơn căn cứ xác định nguồn gốc đất

Cử tri Hà Nội phản ánh, nhiều hộ gia đình gặp khó khăn khi cấp Giấy chứng nhận do vướng mắc về nguồn gốc đất qua nhiều thời kỳ. Cử tri đề nghị rà soát, sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 theo hướng đơn giản hóa thủ tục xác nhận nguồn gốc đất; có giải pháp xử lý dứt điểm đối với đất sử dụng ổn định, lâu dài nhưng thiếu giấy tờ do yếu tố lịch sử.

Trả lời ý kiến cử tri, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, pháp luật đất đai năm 2024 đã quy định cụ thể việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu tại các Điều 137, 138, 139 và 140 của Luật Đất đai. Thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục được quy định tại Nghị định số 101/2024/NĐ-CP và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP.

Đối với nguồn gốc sử dụng đất, trường hợp người dân có giấy tờ về quyền sử dụng đất thì thực hiện theo quy định tại Điều 137 Luật Đất đai. Trường hợp không có giấy tờ, việc xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất ổn định được thực hiện theo các quy định của Luật Đất đai và Nghị định số 151/2025/NĐ-CP.

Đáng chú ý, Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026 của Chính phủ đã tiếp tục tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai. Theo đó, UBND cấp tỉnh được giao quyết định về thẩm quyền và quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để tổ chức thực hiện tại địa phương. Quy định này tạo điều kiện để các địa phương chủ động tổ chức thực hiện, trong đó có việc đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Từ thực tế cử tri phản ánh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội chuyển kiến nghị tới UBND thành phố để cùng rà soát, hoàn thiện quy định và tổ chức thực hiện theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân.

Rà soát đất nông, lâm trường

Một trường hợp cụ thể được cử tri xã Suối Hai phản ánh là 14 hộ dân di dân do sạt lở thuộc các xã Tân Đức, Minh Châu, huyện Ba Vì trước đây. Những hộ này được giao đất của Trạm nghiên cứu và sản xuất tinh đông lạnh Môn Ca Đa từ năm 1998 nhưng đến nay chưa được cấp Giấy chứng nhận do diện tích đất có nguồn gốc nông, lâm trường chưa được bàn giao về địa phương quản lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Luật Đất đai năm 2024 đã có quy định về cấp Giấy chứng nhận lần đầu đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất, trong đó có các trường hợp liên quan đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp.

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 181 Luật Đất đai, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức rà soát hiện trạng sử dụng đất của các công ty nông, lâm nghiệp; tổ chức thu hồi diện tích đất bàn giao về địa phương để giao UBND cấp xã quản lý và thực hiện cấp Giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện.

Đây là cơ sở pháp lý để Hà Nội rà soát cụ thể từng trường hợp, xác định rõ nguồn gốc, hiện trạng và quá trình sử dụng đất, từ đó có phương án giải quyết theo đúng quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Đoàn đại biểu Quốc hội Hà Nội chuyển kiến nghị tới UBND thành phố, chỉ đạo rà soát từng trường hợp hộ dân được bố trí đất do di dân, sạt lở, sớm giải quyết việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, giúp các hộ yên tâm ổn định cuộc sống.