Hơn 1.000 tấn lươn thương phẩm tồn đọng, Cà Mau cấp bách tìm đầu ra

Trước tình trạng hơn 1.000 tấn lươn thương phẩm tồn đọng, ngành nông nghiệp Cà Mau đang triển khai nhiều giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nuôi lươn, đồng thời từng bước xây dựng chuỗi sản xuất, tiêu thụ bền vững.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, cho biết trước mắt cần đẩy mạnh kết nối tiêu thụ thông qua hệ thống thương lái, chợ đầu mối, nhà hàng, bếp ăn tập thể và các sàn thương mại điện tử. Đồng thời, vận động doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị hỗ trợ tiêu thụ lươn thương phẩm để giảm áp lực tồn đọng.

Đối với người nuôi, ngành chuyên môn khuyến cáo chủ động giãn thời gian thu hoạch, phân loại lươn theo kích cỡ để phù hợp nhu cầu thị trường, đồng thời cân nhắc kỹ trước khi thả nuôi vụ mới nhằm hạn chế rủi ro về đầu ra.

Về lâu dài, ngành nông nghiệp tỉnh Cà Mau sẽ quy hoạch vùng nuôi phù hợp với nhu cầu thị trường, phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Khuyến khích người dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã; đẩy mạnh chế biến sâu, xây dựng thương hiệu lươn sạch và áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường trong nước và hướng đến xuất khẩu.

Đối với chính quyền địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đề nghị thường xuyên rà soát, cập nhật diện tích nuôi, sản lượng và lượng lươn tồn đọng để kịp thời có giải pháp hỗ trợ. Đồng thời, phối hợp với các tổ chức tín dụng xem xét giãn nợ, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất.

Những năm gần đây, nghề nuôi lươn thương phẩm tại Cà Mau phát triển mạnh, nhất là mô hình nuôi lươn không bùn trong bể xi măng nhờ ít tốn diện tích, vốn đầu tư linh hoạt và mang lại hiệu quả kinh tế khá cao. Toàn tỉnh Cà Mau hiện có gần 49.830 m² diện tích nuôi lươn, sản lượng khoảng 4.220 tấn mỗi năm, góp phần đa dạng sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh nhưng thiếu quy hoạch và liên kết tiêu thụ đã khiến đầu ra gặp nhiều khó khăn. Hiện toàn tỉnh còn tồn đọng hơn 1.000 tấn lươn thương phẩm đã đến kỳ thu hoạch nhưng chưa tiêu thụ được, tập trung tại các vùng nuôi trọng điểm. Giá lươn giảm xuống chỉ còn 38.000 - 42.000 đồng/kg, trong khi sức mua chậm, chủ yếu phục vụ thị trường nội địa, ảnh hưởng lớn đến thu nhập và khả năng tái đầu tư của người nuôi.

Chia sẻ về những khó khăn đang đối mặt, ông Phan Văn Lẹ (ngụ ấp Chà Co, xã Vĩnh Mỹ, tỉnh Cà Mau) cho biết, hiện gia đình ông còn tồn kho khoảng 17 tấn lươn thịt thương phẩm (loại đạt kích cỡ lớn, khoảng 2 - 3 con/kg sau hơn 10 tháng nuôi) cùng gần 300.000 con lươn lứa lớn nhỏ. Với giá lươn biến động thấp như hiện nay dao động từ 36.000 – 40.000 đồng/kg, trong khi chi phí giá thành sản xuất đạt chuẩn lên tới 45.000 đồng/kg, người nuôi cầm chắc phần lỗ.

Ông Lẹ nghẹn ngào thừa nhận, thời điểm này gia đình chỉ biết neo ao chờ giá chứ bán ra là lỗ nặng, đồng thời bày tỏ mong muốn các ngành chức năng, sớm có giải pháp hỗ trợ kịp thời và tìm đầu ra để tiếp sức cho người chăn nuôi.

Cũng là một trong những người nuôi lươn lâu năm tại ấp Ninh Lợi, xã Vĩnh Mỹ, ông Trương Văn Tính khẳng định, nghề nuôi lươn là sinh kế từng mang lại hiệu quả kinh tế rất cao, nhưng hiện đang đối mặt với không ít thách thức về thị trường. Để lươn đạt kích cỡ xuất bán tiêu chuẩn khoảng 4 con/kg, bà con cần một khoảng thời gian chăm sóc trung bình là 9 - 10 tháng.

Với quy mô hiện tại của trang trại, tổng sản lượng ước tính đạt gần 20 tấn lươn thương phẩm. Tuy nhiên, câu chuyện đầu ra đang là bài toán đau đầu nhất thời điểm này. Khác với những năm trước - giá lươn có thời điểm chạm mốc 170.000 đồng đến 180.000 đồng/kg, thậm chí là 200.000 đồng/kg, hoặc tệ nhất như đợt cuối năm ngoái vẫn giữ được mức 75.000 đồng/kg, thì hiện tại, giá lươn đang sụt giảm rất sâu.

"Thương lái tại chuồng hiện chỉ thu mua dao động từ 38.000 - 40.000 đồng/kg, kèm theo tình trạng dội chợ, khó tiêu thụ. Trước áp lực lớn về chi phí và giá cả, giải pháp cốt lõi mà chúng tôi đang áp dụng chính là phương thức nuôi xoay vòng. Cụ thể, trang trại chia làm 4 lứa trong một năm theo hình thức gối đầu - lứa này xuất bán thì lứa tiếp theo sẽ lớn lên để thế chỗ. Cách làm này giúp chúng tôi giảm tải tối đa áp lực về nguồn vốn, tránh việc dồn ứ sản lượng cùng một lúc và duy trì được mối liên kết thường xuyên với các mối lái", ông Tính chia sẻ.

Theo đánh giá của ngành chuyên môn, nguyên nhân chủ yếu là do giai đoạn 2023-2025 giá lươn ở mức cao đã thúc đẩy người dân mở rộng diện tích nuôi tự phát. Cùng với đó, sản lượng lươn tại nhiều địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long tăng nhanh, dẫn đến cung vượt cầu.

Bên cạnh đó, hoạt động tiêu thụ vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái, thiếu liên kết với doanh nghiệp bao tiêu. Chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, thiếu các chứng nhận về an toàn thực phẩm nên khó tiếp cận các thị trường lớn. Trong khi đó, chi phí sản xuất tăng, sức mua giảm và thiếu thông tin dự báo thị trường càng khiến đầu ra của lươn thương phẩm gặp nhiều trở ngại.