Hợp tác xã hướng tới vai trò ‘đầu kéo’ kinh tế nông thôn TP.HCM

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng đối mặt với áp lực về quy mô đất đai, chi phí đầu vào và yêu cầu khắt khe từ thị trường, TP.HCM xác định phát triển kinh tế tập thể, đặc biệt là hợp tác xã kiểu mới. Đây là một trong những giải pháp trọng tâm để nâng cao sức cạnh tranh của khu vực nông thôn trong giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, TP.HCM đặt mục tiêu tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và gắn chặt với chuỗi giá trị. Thay vì chỉ đóng vai trò cung cấp dịch vụ đầu vào như trước đây, các hợp tác xã được kỳ vọng trở thành trung tâm liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và kết nối thị trường cho nông dân.

Định hướng này xuất phát từ thực tế sản xuất nông nghiệp tại TP.HCM đang chuyển mạnh sang mô hình nông nghiệp đô thị, ứng dụng công nghệ cao và tạo ra giá trị gia tăng lớn trên đơn vị diện tích. Tuy nhiên, phần lớn các hộ sản xuất vẫn có quy mô nhỏ lẻ, khó đáp ứng yêu cầu về sản lượng đồng đều, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng của các hệ thống phân phối hiện đại. Vì vậy, hợp tác xã được xem là mắt xích quan trọng để tập hợp nông dân, tổ chức lại sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM, thành phố sẽ tập trung hỗ trợ phát triển các hợp tác xã hoạt động hiệu quả, có khả năng liên kết với doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và các đơn vị khoa học công nghệ. “Các hợp tác xã được khuyến khích tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị ngành hàng chủ lực, từ sản xuất, sơ chế, bảo quản đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm”, ông Đăng cho hay.

Với định hướng này, việc phát triển hợp tác xã gắn với chuyển đổi số. Thành phố sẽ hỗ trợ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành, truy xuất nguồn gốc, quản lý vùng nguyên liệu và kết nối thị trường. “Số hóa dữ liệu sản xuất được kỳ vọng giúp các hợp tác xã nâng cao tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp thu mua và thị trường xuất khẩu. Cùng với chuyển đổi số, các mô hình hợp tác xã gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải cũng được khuyến khích phát triển”, ông Đăng trao đổi thêm.

Trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi, thành phố định hướng thúc đẩy việc tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, ứng dụng quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và từng bước xây dựng các mô hình nông nghiệp xanh phù hợp với điều kiện đô thị đặc biệt như TP.HCM.

Để nâng cao chất lượng hoạt động của khu vực kinh tế tập thể, thành phố sẽ chú trọng đào tạo nguồn nhân lực cho hợp tác xã. Các chương trình tập huấn không chỉ tập trung vào kỹ năng quản trị mà còn mở rộng sang các nội dung về chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử, quản trị chuỗi cung ứng và tiếp cận thị trường.

Đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã được xác định là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả hoạt động. Vì vậy, việc nâng cao năng lực quản trị, tư duy kinh doanh và khả năng thích ứng với xu thế mới sẽ được đặt lên hàng đầu trong giai đoạn tới.

Song song đó, TP.HCM cũng khuyến khích hợp tác xã tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), phát triển các sản phẩm đặc trưng địa phương gắn với du lịch nông thôn và xây dựng thương hiệu vùng miền. Đây được xem là hướng đi giúp gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo thêm việc làm cho người dân khu vực ngoại thành.

Kinh tế tập thể sẽ được mở rộng sang các ngành nghề nông thôn, dịch vụ, du lịch cộng đồng và các mô hình sản xuất kinh doanh phù hợp với điều kiện từng địa phương. Thành phố kỳ vọng đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.

Người dân vẫn là chủ thể trung tâm, còn hợp tác xã sẽ đóng vai trò cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, nhà khoa học và thị trường. Khi các hộ sản xuất nhỏ được liên kết trong những tổ chức kinh tế đủ mạnh, khả năng tiếp cận công nghệ, vốn, thông tin và thị trường sẽ được nâng lên đáng kể.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng nông sản ngày càng cao, cạnh tranh thị trường ngày càng gay gắt và xu hướng sản xuất xanh trở thành tiêu chuẩn mới, mô hình hợp tác xã kiểu mới không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn tạo nền tảng để phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Với hàng loạt chính sách hỗ trợ về chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực, liên kết chuỗi giá trị và phát triển kinh tế xanh, TP.HCM đang kỳ vọng khu vực kinh tế tập thể sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông thôn, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới hiện đại và nâng cao đời sống người dân trong giai đoạn 2026-2030.