Khánh Hòa tháo gỡ vướng mắc thiếu hụt gần 20 triệu m³ vật liệu san lấp

Áp lực thiếu nguồn cung

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, nhu cầu vật liệu phục vụ cho các dự án đầu tư ngoài ngân sách trên địa bàn tỉnh hiện nay chủ yếu là vật liệu san lấp với tổng khối lượng ước tính khoảng 19,185 triệu m³. Nguồn cầu khổng lồ này tập trung tại hàng loạt dự án quy mô lớn như dự án Hạ tầng Khu công nghiệp Cà Ná, dự án khu đô thị hỗn hợp Nha Trang, dự án Khu đô thị mới Tây Bắc, Dự án Khu đô thị mới Cà Ná, Dự án Khu đô thị hành chính huyện Diên Khánh, dự án Khu đô thị mới bờ sông Dinh, dự án Cụm công nghiệp Diên Thọ và dự án Khu nhà ở xã hội Vĩnh Hải.

Đánh giá về khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế, theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa cho biết toàn tỉnh hiện có 15 mỏ vật liệu san lấp được cấp phép khai thác với tổng trữ lượng là 17,4 triệu m³. Tuy nhiên, chỉ có 8 mỏ không bị giới hạn địa chỉ tiêu thụ với trữ lượng khai thác 7,4 triệu m³, công suất đạt 0,846 triệu m³/năm. Thực tế hiện nay mới chỉ có 5 mỏ đang khai thác với công suất 0,72 triệu m³/năm, hoàn toàn chưa đảm bảo đáp ứng được cho nhu cầu vật liệu san lấp của các dự án đầu tư ngoài ngân sách kể trên. Đối với 6 mỏ đã được thăm dò, phê duyệt trữ lượng khoáng sản với tổng trữ lượng 4,5 triệu m³, cũng chỉ có 3 mỏ không bị giới hạn địa chỉ tiêu thụ với trữ lượng được phê duyệt là hơn 1,6 triệu m³.

Bên cạnh đó, áp lực về chỉ tiêu sử dụng đất hoạt động khoáng sản dự kiến trong hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là trên 6.177 ha. Trong khi diện tích đã cấp phép khai thác, phê duyệt trữ lượng hiện trạng đã chiếm tới hơn 5.907 ha. Điều này đồng nghĩa với việc từ nay đến năm 2030, diện tích để cấp mới cho tất cả các loại mỏ khoáng sản thuộc thẩm quyền của UBND tỉnh chỉ còn khoảng 270 ha, trong đó chỉ tiêu dành cho vật liệu san lấp là hơn 153 ha.

Chủ động kịch bản cung ứng

Để giải quyết tình trạng mất cân đối cung cầu và tháo gỡ các nút thắt pháp lý, thực hiện chỉ đạo của tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa đang phối hợp cùng các đơn vị liên quan tập trung triển khai đồng bộ nhiều phương án xử lý theo từng giai đoạn. Nguồn khoáng sản làm vật liệu xây dựng được xác định là yếu tố đầu vào quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và phát triển hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn. Nhằm ngăn ngừa nguy cơ ảnh hưởng tiến độ triển khai các dự án trọng điểm do vướng quy hoạch, đất đai hay thủ tục đầu tư, các giải pháp điều hành đang được thúc đẩy mạnh mẽ.

Trong ngắn hạn đến hết năm 2026, ngành chức năng tập trung đẩy mạnh phát triển cát nghiền công nghiệp để bù đắp sự thiếu hụt cát tự nhiên, đồng thời nghiên cứu phương án thu hồi khoáng sản làm vật liệu xây dựng từ việc triển khai nạo vét các lòng hồ thủy lợi, thủy điện. Công tác rà soát, điều chuyển nguồn vật liệu dôi dư từ các bãi thải và từ các dự án xây dựng hạ tầng giao thông cũng được tăng cường nhằm phục vụ trực tiếp cho các công trình thiếu hụt. Đặc biệt, tỉnh tập trung phân loại xử lý dứt điểm các mỏ chưa thuê đất, rà soát chặt chẽ nghĩa vụ tài chính và tính pháp lý của các mỏ đang khai thác để kiên quyết xử lý, chấm dứt hoạt động hoặc thu hồi giấy phép nếu có vi phạm nghiêm trọng. Song song đó, phương án điều chỉnh, mở rộng các mỏ đang hoạt động có trữ lượng lớn và nằm gần các dự án trọng điểm sẽ được xem xét để tối ưu hóa chi phí vận chuyển. Lực lượng chức năng cũng tăng cường kiểm tra chặt chẽ giá bán thực tế, không để xảy ra tình trạng đầu cơ, nâng giá hoặc khai báo hóa đơn thấp để trốn thuế.

Trong trung và dài hạn đến năm 2030, định hướng của tỉnh là khoanh vùng các mỏ mang tính chiến lược, không đấu giá để dành riêng cho các dự án hạ tầng giao thông và năng lượng trọng điểm, đồng thời khẩn trương hoàn thiện điều chỉnh Quy hoạch tỉnh để tích hợp đầy đủ dữ liệu mỏ khoáng sản.

Về giải pháp lâu dài và bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng Đề án chuyển đổi số ngành khoáng sản, thực hiện số hóa toàn bộ bản đồ quy hoạch mỏ, dữ liệu về tài nguyên, trữ lượng và nhu cầu vật liệu trên nền tảng số (GIS) để kết nối vào cơ sở dữ liệu quốc gia. Việc ứng dụng công nghệ này sẽ phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý một cách khoa học, chính xác. Ngành chức năng cũng sẽ chấn chỉnh công tác lập dự án, xử lý nghiêm các đơn vị tư vấn thiếu trách nhiệm và xây dựng cơ chế điều phối vật liệu linh hoạt giữa các dự án, các vùng trong tỉnh hoặc liên kết với các tỉnh lân cận.