Khát vọng trẻ trên hành trình đưa nông sản Việt vươn xa

Tại TP. Đồng Nai, chị Liu Thị Yến được vinh danh Top 10 Doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc năm 2026; anh Nguyễn Đình Tuấn Phát lọt Top 100 của chương trình; còn chị Nguyễn Thị Hồng Quyên đang từng bước xây dựng chuỗi giá trị cho bưởi Tân Triều. Ba con người, ba hành trình khởi nghiệp khác nhau nhưng họ cùng chung một điểm: không chỉ làm kinh doanh để tạo lợi nhuận, mà còn tìm cách nâng giá trị nông sản, tạo việc làm, liên kết với nông dân và đưa nông sản Việt đi xa hơn.

Từ trái cây sấy đến Top 10 doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc

Với chị Liu Thị Yến, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Thương mại Sản xuất Thuận Hương, dấu mốc Top 10 Doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc năm 2026 là sự ghi nhận cho một hành trình dài gắn với nông sản.

Được thành lập từ năm 2009, Thuận Hương chuyên chế biến nông sản, trái cây sấy giòn, sấy dẻo. Từ mít, chuối, khoai lang đến xoài, doanh nghiệp lựa chọn chế biến sâu để kéo dài vòng đời sản phẩm và nâng giá trị nguyên liệu sau thu hoạch. Hiện nhiều sản phẩm đã có mặt tại thị trường trong nước, tiếp cận Malaysia, Australia, Singapore, Trung Quốc; 7 sản phẩm chủ lực đạt OCOP 4 sao. Nhưng điều đáng chú ý trong hành trình của nữ doanh nhân trẻ Liu Thị Yến không chỉ nằm ở những thị trường đã đến được, mà ở cách chị Yến nhìn nhận sự thay đổi của người tiêu dùng.

Thuận Hương hiện có đại lý tại Nam Ninh, Trung Quốc nên từ những phản hồi của khách hàng, chị Yến đã tự điều chỉnh bao bì, nghiên cứu sản phẩm mới và phát triển bán hàng trực tuyến. Thương mại điện tử vì thế không đơn thuần là một “gian hàng” mới mà trở thành kênh để doanh nghiệp lắng nghe thị trường. “Muốn sản phẩm Việt đi xa thì doanh nghiệp chúng tôi phải liên tục học hỏi, từ chất lượng, bao bì đến cách tiếp cận khách hàng. Thị trường càng lớn thì yêu cầu càng cao và mình càng phải chuyên nghiệp hơn”, chị Yến nói.

Các chương trình xúc tiến, kết nối giao thương được Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch thành phố Đồng Nai tổ chức, giúp Thuận Hương và nhiều doanh nghiệp trẻ tiếp cận được những hệ thống bán lẻ hiện đại, hiểu thêm tiêu chuẩn đầu vào và tìm kiếm nhà phân phối. Nhưng phía sau câu chuyện mở rộng thị trường còn là một mục tiêu khác, nhằm tạo đầu ra ổn định hơn cho vùng nguyên liệu, góp phần giảm áp lực “được mùa mất giá” và tạo việc làm tại địa phương.

Từ những lát trái cây sấy tưởng như bình dị, chị Yến đang theo đuổi một bài toán lớn hơn, làm sao để giá trị nông sản không dừng ở nguyên liệu, mà được nâng lên bằng chế biến, công nghệ và thương hiệu.

Nữ doanh nhân trẻ đánh thức giá trị bưởi Tân Triều

Nếu nhiều nữ doanh nhân trẻ chọn khởi nghiệp từ chế biến nông sản, thì chị Nguyễn Thị Hồng Quyên, Giám đốc Công ty TNHH Cô Ba Chuyên lại bắt đầu hành trình kinh doanh từ tình yêu và mong muốn nâng tầm một đặc sản quê nhà - bưởi Tân Triều.

Sinh ra tại vùng đất Vĩnh Cửu (Đồng Nai) với chị Quyên, bưởi Tân Triều không đơn thuần là một loại trái cây mà đó còn là ký ức, văn hóa và sinh kế đã gắn với nhiều thế hệ người dân vùng cù lao ven sông Đồng Nai.

Giữa sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, chị Quyên chọn cách giữ gìn và nâng giá trị thương hiệu bưởi quê hương bằng liên kết sản xuất, kiểm soát chất lượng và minh bạch nguồn gốc. Cô Ba Chuyên từng bước xây dựng chuỗi liên kết với các hợp tác xã, tổ hợp tác và khoảng 20 hộ trồng bưởi; khuyến khích canh tác theo hướng sử dụng phân hữu cơ, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và thực hiện nhật ký sản xuất.

Cô Ba Chuyên cũng là một trong hai chủ thể đầu tiên tại Vĩnh Cửu tham gia Chương trình xây dựng nông thôn mới của địa phương. Năm 2022, bưởi tươi Cô Ba Chuyên được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đây là nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường cho đặc sản bưởi Tân Triều.

Không dừng ở trái tươi, nhìn những vỏ bưởi bị bỏ lại sau mỗi mùa thu hoạch, chị Quyên nghĩ đến một giá trị khác. Mứt vỏ bưởi, tinh dầu và các sản phẩm chế biến sâu từng bước ra đời. Một thứ từng được coi là phụ phẩm trở thành nguyên liệu cho sản phẩm mới, vừa giảm lãng phí vừa mở rộng không gian kinh doanh.

Chị cũng sớm đưa bưởi Tân Triều lên các nền tảng mạng xã hội Facebook, Shopee, TikTok Shop, Lazada và từng bước ứng dụng AI trong truyền thông, tiếp thị. “Khởi nghiệp không phải chỉ làm ra một sản phẩm rồi bán được là xong. Muốn đi đường dài, bản thân mình phải ngày càng chuyên nghiệp hơn, sản phẩm phải liên tục được chuẩn hóa và cải tiến”, chị Quyên chia sẻ.

Về định hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với làng bưởi Tân Triều và thông điệp “Bưởi Tân Triều - đệ nhất bưởi Đồng Nai”, Cô Ba Chuyên kỳ vọng khai thác lợi thế kết nối ngày càng thuận tiện, đặc biệt từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành, để đưa du khách đến gần hơn với vùng bưởi, câu chuyện văn hóa và đặc sản địa phương.

Song song với phát triển du lịch trải nghiệm, Cô Ba Chuyên tiếp tục hướng tới nâng hạng OCOP, sản xuất xanh, xây dựng mã số vùng trồng, tiếp cận các tiêu chuẩn GlobalGAP, hữu cơ và mở rộng thị trường sang EU, Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc. Trên hành trình ấy, đổi mới không đồng nghĩa với rời xa truyền thống mà công nghệ, tiêu chuẩn mới và tư duy kinh doanh hiện đại đang trở thành cách để bưởi Tân Triều gìn giữ giá trị bản địa, đồng thời tìm thêm sức sống trong thị trường hôm nay.

Từ nấm rừng đến khát vọng khởi nghiệp xanh

Với anh Nguyễn Đình Tuấn Phát, Giám đốc Công ty TNHH SX-TM-DV-XNK Đức Sinh, con đường khởi nghiệp lại bắt đầu từ một sản vật ít người biết đến: nấm linh chi Cổ Cò rừng. Vừa lọt Top 100 Doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc năm 2026, anh Phát đang tìm cách đưa loại nấm tự nhiên này từ một sản vật của rừng trở thành sản phẩm hàng hóa được nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển theo chuỗi giá trị.

Nút thắt lớn nhất là nguyên liệu, vì theo anh nấm hiện chủ yếu phụ thuộc vào nguồn tự nhiên, chưa thể chủ động nuôi trồng quy mô lớn. Thay vì xem đó là giới hạn, anh Phát sớm tìm đến khoa học, kết nối với các chuyên gia, nghiên cứu nhân giống, nuôi trồng và khả năng phát triển dưới tán rừng khi đáp ứng các điều kiện cần thiết.

Anh hiểu rằng muốn bước ra thị trường lớn, một câu chuyện đặc sản là chưa đủ. Doanh nghiệp cần phải chủ động sản lượng, kiểm soát chất lượng, hoàn thiện truy xuất nguồn gốc, bao bì và tiêu chuẩn. Cùng lúc đó, Đức Sinh ứng dụng chuyển đổi số, truyền thông và AI để tiếp cận người tiêu dùng, tìm hiểu phản hồi thị trường. “Với tầm nhìn của chúng tôi, đích đến không chỉ là bán nấm mà là hình thành một chuỗi giá trị, trong đó khoa học sẽ giải quyết nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp tổ chức sản xuất và thị trường tạo đầu ra”, anh Phát chia sẻ.

Theo anh Phát, đó là một chặng đường không hề dễ dàng, nhưng cũng chính việc dám chọn bài toán khó đã cho thấy tinh thần của một lớp doanh nhân trẻ không chờ cơ hội có sẵn mà tìm cách tạo ra cơ hội bằng tri thức và đổi mới.

Từ trái cây sấy, bưởi Tân Triều đến nấm linh chi Cổ Cò, ba câu chuyện là ba lát cắt khác nhau của một thế hệ doanh nhân trẻ Đồng Nai đang lớn lên cùng kinh tế tư nhân. Họ khởi nghiệp từ chính những đặc sản quê hương, sản vật của núi rừng. Nhưng cách họ đi lại mang tinh thần của một thời đại mới, dùng khoa học công nghệ để nâng giá trị, mở thị trường và dùng thương hiệu để đưa sản phẩm địa phương bước vào những chuỗi giá trị lớn hơn.

Phía sau mỗi sản phẩm không chỉ là câu chuyện kinh doanh mà còn là tạo việc làm, đầu ra được mở thêm cho nông dân, giá trị bản địa được gìn giữ và một thị trường mới được chinh phục. Những doanh nghiệp ấy có thể vẫn đang trên hành trình trưởng thành, nhưng chính từ những bước đi nhỏ, bền bỉ ấy, sức sống của kinh tế tư nhân được tạo nên mỗi ngày.

Điểm chung của những doanh nhân trẻ này là chọn giá trị bản địa làm điểm khởi đầu nhưng không bằng lòng với cách làm cũ. Từ chế biến sâu, ứng dụng khoa học công nghệ, thương mại điện tử, AI đến liên kết sản xuất và mở rộng thị trường, họ đang tạo thêm giá trị mới cho những sản phẩm rất gần gũi của nông nghiệp.